Nâng cao chất lượng hạ tầng giao thông nông thôn, thúc đẩy giao thương hàng hóa và phục vụ đời sống dân sinh luôn là một trong những mục tiêu cốt lõi của dòng vốn đầu tư công tại các địa phương. Tại khu vực xã Đăk Ơ (tỉnh Đồng Nai), dự án Nâng cấp đường DH.11 (từ chợ đi thôn Bù Bưng) đang thu hút sự quan tâm của dư luận khi vừa hoàn thành bước lựa chọn đơn vị thi công. Đây là gói thầu xây lắp quy mô hơn 4,3 tỷ đồng nhưng ghi nhận tỉ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước sau đấu thầu ở mức khá khiêm tốn.
Kết quả lựa chọn nhà thầu tại dự án đường DH.11
Theo Quyết định số 95/QĐ-TTDVTH-ĐT về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu do Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đăk Ơ Lê Thị Huệ ký ban hành, đơn vị trúng thầu được xác định là Công ty TNHH một thành viên xây dựng cầu đường Bình Thắng. Doanh nghiệp trúng thầu với vai trò độc lập để thực hiện gói thầu Xây dựng. Gói thầu này có giá dự toán ban đầu do chủ đầu tư đưa ra là 4.307.011.270 đồng.
Hồ sơ đấu thầu qua mạng cho thấy, gói thầu được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ với loại hợp đồng trọn gói. Biên bản mở thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận hệ thống đóng và tiến hành mở thầu công khai vào ngày 10/05/2026, thu hút tổng cộng 02 nhà thầu độc lập tham gia nộp hồ sơ dự thầu.
Sau các bước đánh giá chi tiết từ đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu là Công ty TNHH TV ĐT TM Xây dựng Trường An và đơn vị thẩm định kết quả là Công ty TNHH Thanh Bình BP, cả 02 nhà thầu tham gia đều đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về tính hợp lệ, năng lực, kinh nghiệm cũng như đạt các yêu cầu kỹ thuật đề ra. Do đó, bước ngoặt định đoạt đơn vị chiến thắng hoàn toàn phụ thuộc vào giá dự thầu.
Cạnh tranh bằng giá và bài toán hiệu quả kinh tế
Cụ thể, Công ty TNHH một thành viên xây dựng cầu đường Bình Thắng (mã số thuế: 3801210269) đưa ra giá dự thầu là 4.263.254.838 đồng và không có giá trị giảm giá. Trong khi đó, đối thủ cạnh tranh là Công ty TNHH một thành viên Trương Vương (mã số thuế: 3801072548) đề xuất mức giá dự thầu cao hơn là 4.290.364.448 đồng.
Do áp dụng phương pháp giá thấp nhất, Công ty TNHH một thành viên xây dựng cầu đường Bình Thắng đã xếp hạng thứ nhất và chính thức trúng thầu. Công ty TNHH một thành viên Trương Vương xếp hạng thứ hai và không trúng thầu.
Đáng chú ý, chênh lệch giữa giá gói thầu và giá trúng thầu của đơn vị trúng thầu chỉ là 43.756.432 đồng. Đối với một gói thầu xây lắp trị giá hơn 4,3 tỷ đồng, việc ngân sách tiết kiệm được khoảng 1,02% là một tỷ lệ trúng thầu sát nút.
Năng lực đơn vị trúng thầu:
Qua tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH một thành viên xây dựng cầu đường Bình Thắng: (mã số doanh nghiệp vn3801210269), có địa chỉ tại Thôn 2A, Xã Đa Kia, Đồng Nai, được thành lập năm 2019, do ông Phan Huy Bình làm người đại diện theo pháp luật. Doanh nghiệp hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực xây dựng công trình giao thông đường bộ và hạ tầng kỹ thuật nông thôn.
Trong lịch sử hoạt động đấu thầu tính đến tháng 05/2026 doanh nghiệp đã tham gia khoảng 12/12 gói thầu. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng 37.089.656.347 đồng (trong đó, tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập khoảng 18.068.610.658 đồng, tổng giá trị các gói thầu đã tham gia và trúng thầu với vai trò liên danh khoảng 19.021.045.689 đồng).
Góc nhìn đa chiều từ giới chuyên gia
Nhận định về vấn đề hiệu quả kinh tế dưới góc độ quản lý dòng vốn công, chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt phân tích, tỷ lệ tiết kiệm quanh mức 1% tại các gói thầu xây lắp quy mô cấp xã hiện nay diễn ra tương đối phổ biến. Trong bối cảnh giá cả nguyên vật liệu biến động, việc các nhà thầu tối ưu hóa chi phí để đưa ra mức giá cạnh tranh sát nút thể hiện sự tính toán kỹ lưỡng về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, để đảm bảo tính minh bạch, chủ đầu tư cần thực hiện tốt trách nhiệm giải trình và công khai toàn bộ quá trình làm rõ hồ sơ trên hệ thống, giúp tạo dựng niềm tin cho cộng đồng các nhà thầu cùng tham gia.
Đồng quan điểm với chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) chia sẻ, mục tiêu cốt lõi của Luật Đấu thầu qua mạng không chỉ dừng lại ở việc tìm ra một nhà thầu đáp ứng đầy đủ năng lực kỹ thuật, mà quan trọng phải bảo đảm tính công bằng, sòng phẳng để tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách. Khi các gói thầu ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm thấp, trách nhiệm giám sát, quản lý chất lượng thi công cũng như quy trình nghiệm thu thực tế của chủ đầu tư và các cơ quan thanh tra quản lý vốn tại địa phương cần phải được tăng cường, nhằm đảm bảo hiệu quả kinh tế và chất lượng công trình khi đưa vào sử dụng.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.