Đầu tư công cho hệ thống cơ sở vật chất giáo dục luôn là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đảm bảo điều kiện học tập cho thế hệ trẻ. Để nguồn vốn ngân sách được sử dụng minh bạch và tối ưu hóa hiệu quả, các quy định về đấu thầu ngày càng được hoàn thiện theo hướng thắt chặt kỷ cương.

Tuy nhiên, thực tế quan sát hoạt động mua sắm công trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, không ít gói thầu quy mô lớn vẫn xuất hiện kịch bản số lượng nhà thầu tham dự thưa thớt, đối thủ cạnh tranh sớm dừng bước do không đáp ứng tiêu chí kỹ thuật, tạo lộ trình thuận lợi để nhà thầu còn lại trúng thầu với mức giá bám sát giá trần, khiến tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức tượng trưng. Gói thầu số 06 (Xây lắp) thuộc dự án Nâng cấp, sửa chữa Trường Tiểu học Diên Hồng (cơ sở Phú Sơn) tại xã Bình Minh, Đồng Nai là một trường hợp tiêu biểu.

Dự án Nâng cấp, sửa chữa Trường Tiểu học Diên Hồng (cơ sở Phú Sơn) được triển khai nhằm cải thiện hạ tầng giáo dục. Ngày 28/4/2026, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Bình Minh đã ký Quyết định số 55/QĐ-VHXH phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Gói thầu số 06 (Xây lắp): Xây dựng công trình có giá dự toán được duyệt là 10.110.322.838 đồng, áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng. Đơn vị tư vấn lập hồ sơ và đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) là Công ty TNHH Thương mại Xây dựng DC.

Công tác mời thầu đã được chủ đầu tư và đơn vị tư vấn thực hiện công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo đúng trình tự. Tuy nhiên, tại thời điểm đóng thầu, chỉ có 2 đơn vị nộp hồ sơ: Công ty TNHH Xây dựng Tài Phúc và Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Xây dựng Định Bình. Việc số lượng nhà thầu tham dự gói thầu hơn 10 tỷ đồng ở mức tối thiểu cho thấy sức hút và tính cạnh tranh của dự án không đạt được sự sôi động như kỳ vọng.

Quá trình xét duyệt E-HSDT sau đó diễn ra nhanh chóng đối với đối thủ cạnh tranh. Theo báo cáo đánh giá, hồ sơ của Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Xây dựng Định Bình (MST: 3602750277) đã bị loại từ bước đánh giá kỹ thuật do không đáp ứng các yêu cầu bắt buộc của hồ sơ mời thầu. Việc loại bỏ các hồ sơ không đạt chuẩn là cần thiết để bảo đảm chất lượng công trình, nhưng sự dừng bước chóng vánh của đối thủ đã vô hình trung xóa bỏ áp lực về giá đối với đơn vị còn lại. Gói thầu rộng rãi lúc này thực chất trở thành cuộc thương thảo đơn phương về tài chính.

Ngày 14/5/2026, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Bình Minh ký Quyết định số 87/QĐ-VHXH phê duyệt kết quả trúng thầu cho Công ty TNHH Xây dựng Tài Phúc (MST: 3603224911) với giá 10.079.000.000 đồng, thời gian thực hiện 150 ngày. So với giá gói thầu ban đầu, số tiền tiết kiệm cho công quỹ nhà nước chỉ đạt 31.322.838 đồng, tương đương tỷ lệ khoảng 0,3%. Đây là mức tiết kiệm rất khiêm tốn đối với một dự án xây dựng công cộng có giá trị trên 10.000.000.000 đồng.

Công ty TNHH Xây dựng Tài Phúc có trụ sở tại phường Trảng Dài, Đồng Nai. Đây là nhà thầu dày dạn kinh nghiệm, thường xuyên góp mặt và giành chiến thắng ở nhiều gói thầu xây lắp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy công ty đã tham gia 59 gói thầu, trong đó trúng 44 gói, trượt 13 gói, 1 chưa có kết quả, 1 gói đã bị huỷ. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng 188.226.421.795 đồng.

Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: “Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản sửa đổi bổ sung đều lấy nguyên tắc Cạnh tranh, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế làm kim chỉ nam. Nếu giá trúng thầu bám sát giá trần, hiệu quả kinh tế mang lại cho ngân sách là rất thấp. Do đó, dù quy trình hành chính đúng, nhưng các cơ quan quản lý cần tăng cường hậu kiểm, làm rõ trách nhiệm của các bên khi tính cạnh tranh thực chất của gói thầu không cao”.

​