Năm 1851, giữa vùng Quảng Tây, Hồng Tú Toàn dựng cờ khởi nghĩa, tự xưng là người được Thượng Đế lựa chọn, rồi lập nên Thái Bình Thiên Quốc. Chỉ vài năm sau, đội quân của ông chiếm được Nam Kinh, biến nơi đây thành Thiên Kinh và xây dựng một chính quyền đối địch với nhà Thanh. Phong trào Thái Bình Thiên Quốc từng kiểm soát một vùng lãnh thổ rộng lớn ở lưu vực Trường Giang, trở thành một trong những cuộc nổi dậy lớn nhất thế kỷ XIX. Các nghiên cứu hiện đại nhấn mạnh rằng đây không chỉ là một cuộc khởi nghĩa nông dân mà còn là một phong trào tôn giáo chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Kitô giáo được Hồng Tú Toàn diễn giải theo cách riêng.
Điều trớ trêu là Hồng Tú Toàn từng đưa ra những khẩu hiệu mang màu sắc bình đẳng, đề cao việc phân chia ruộng đất và thay đổi địa vị của phụ nữ. Thái Bình Thiên Quốc thậm chí chủ trương cấm chế độ đa thê, yêu cầu nam nữ tách biệt trong đời sống xã hội. Thế nhưng khi quyền lực tập trung vào tay vị “Thiên vương”, cung điện của ông lại dần mang dáng dấp một hoàng cung phong kiến, với số lượng vợ và phi tần được ghi nhận lên tới 88 người.
Đó chính là một trong những nghịch lý lớn nhất trong cuộc đời Hồng Tú Toàn.
Khi còn là một người dân thường ở Quảng Đông, Hồng Tú Toàn từng nhiều lần thất bại trong khoa cử. Sau những lần thi trượt, đặc biệt là lần thứ ba năm 1837, ông rơi vào trạng thái khủng hoảng tinh thần và sau đó tuyên bố mình đã có những giấc mộng, trong đó gặp Thượng Đế và được giao sứ mệnh diệt trừ “yêu ma” trên thế gian. Từ những trải nghiệm ấy, Hồng Tú Toàn dần hình thành hệ thống tín ngưỡng riêng, kết hợp một số yếu tố Kitô giáo với tư tưởng và văn hóa Trung Hoa.
Khi cuộc khởi nghĩa thành công, con người từng sống trong cảnh nghèo khó ấy nhanh chóng bước lên vị trí mà trước đó ông chỉ có thể tưởng tượng trong những giấc mơ.
Nhưng quyền lực thường làm thay đổi con người.
Sau khi Thái Bình quân chiếm Nam Kinh năm 1853, Hồng Tú Toàn ngày càng thu mình trong Thiên vương phủ. Ông hạn chế tiếp xúc với bên ngoài, phần lớn mệnh lệnh được ban xuống thông qua các chiếu dụ. Trong khi đó, cuộc sống bên trong cung điện ngày càng xa rời những lý tưởng bình đẳng mà phong trào từng tuyên bố. Một nghiên cứu về địa vị phụ nữ dưới Thái Bình Thiên Quốc cũng chỉ ra sự tương phản giữa chính sách bình đẳng được đề ra và thực tế tầng lớp lãnh đạo sống xa hoa, duy trì hậu cung.
Và thế là câu chuyện tuyển phi của Hồng Tú Toàn bắt đầu trở thành một “góc tối” đặc biệt trong lịch sử Thái Bình Thiên Quốc.
Theo tư liệu được lưu truyền, tiêu chuẩn đầu tiên khi lựa chọn phụ nữ vào cung đương nhiên là nhan sắc. Người được tuyển phải có diện mạo nổi bật, bởi với địa vị của một “Thiên vương”, những người phụ nữ bên cạnh ông cũng được đặt trong một hệ thống thân phận đặc biệt.
Nhưng nếu chỉ có sắc đẹp thì chưa đủ.
Nguồn tư liệu truyền lại còn cho rằng Hồng Tú Toàn chú trọng đến xuất thân của những người phụ nữ được tuyển vào cung. Họ được kỳ vọng không chỉ xinh đẹp mà còn phải xuất thân từ những gia đình tương đối có địa vị, có học thức, biết lễ nghĩa và có khả năng đáp ứng những yêu cầu của đời sống trong cung.
Nói cách khác, tiêu chuẩn mà Hồng Tú Toàn đặt ra không chỉ là “đẹp”, mà còn là đẹp và có gia thế.
Điều này nghe có vẻ kỳ lạ nếu đặt cạnh nguồn gốc của chính ông. Hồng Tú Toàn xuất thân từ một gia đình nông dân ở Hoa huyện, Quảng Đông, từng nhiều lần thất bại trên con đường khoa cử. Nhưng sau khi trở thành Thiên vương, ông lại xây dựng cho mình một đời sống ngày càng gần với mô hình cung đình mà phong trào của ông từng tuyên bố muốn phá bỏ.
Đáng chú ý hơn cả là con số 88.
Một lời khai đặc biệt quan trọng đến từ chính con trai Hồng Tú Toàn, Hồng Thiên Quý Phúc, sau khi Thiên Kinh thất thủ năm 1864. Tài liệu do Hồng Thiên Quý Phúc để lại xác nhận Hồng Tú Toàn có 88 vợ, qua đó khiến con số này có cơ sở đáng tin cậy hơn nhiều so với những lời đồn đại về một hậu cung lên tới hàng nghìn người.
Đây cũng là điểm cần phân biệt rất rõ.
Trong nhiều câu chuyện dân gian và các bài viết trên mạng, hậu cung Hồng Tú Toàn đôi khi bị thổi phồng thành hàng trăm, thậm chí hàng nghìn phụ nữ. Một số nguồn còn đưa ra những chi tiết cực kỳ ly kỳ về quy trình tuyển chọn, kiểm tra thân thể hoặc yêu cầu trinh tiết. Tuy nhiên, những chi tiết này không có cùng mức độ chứng cứ với con số 88 người vợ được ghi trong lời khai của Hồng Thiên Quý Phúc. Vì vậy, nếu viết về lịch sử, không nên biến các giai thoại gây sốc thành sự thật chắc chắn.
Điều có cơ sở hơn lại nằm ở một nghịch lý khác: Thái Bình Thiên Quốc cấm đa thê nhưng tầng lớp lãnh đạo lại có nhiều vợ và thiếp.
Các nghiên cứu về phong trào này ghi nhận Hồng Tú Toàn và nhiều thủ lĩnh cấp cao duy trì những nhóm phụ nữ riêng trong khi chính quyền lại áp dụng các quy định nghiêm ngặt về quan hệ nam nữ đối với dân chúng.
Sự đối lập ấy càng trở nên cay đắng khi nhìn vào những lý tưởng ban đầu của Thái Bình Thiên Quốc.
Phong trào này từng chủ trương giải phóng phụ nữ khỏi một số tập tục truyền thống. Phụ nữ được tổ chức thành các đơn vị riêng, tham gia lao động và trong một số trường hợp còn tham gia quân đội, đảm nhiệm các chức vụ. Một số nghiên cứu hiện đại thừa nhận những chính sách đó chứa đựng yếu tố bình đẳng giới đáng chú ý so với xã hội Trung Quốc đương thời.
Nhưng bình đẳng trên giấy tờ không đồng nghĩa với bình đẳng trong cung điện.
Ở bên ngoài, phụ nữ bị yêu cầu tuân thủ những quy định nghiêm khắc về quan hệ nam nữ. Ở bên trong Thiên vương phủ, Hồng Tú Toàn lại có một hậu cung đông đảo. Những người phụ nữ ấy không phải những nhân vật có quyền lực chính trị độc lập. Họ sống trong một không gian được tổ chức chặt chẽ, phụ thuộc vào địa vị của Thiên vương và hệ thống cung đình do ông tạo ra.
Bởi vậy, con số 88 không chỉ khiến người đời tò mò về đời sống riêng tư của Hồng Tú Toàn.
Nó còn phơi bày sự biến đổi đáng kinh ngạc của một người từng đứng lên chống lại trật tự hoàng quyền.
Hồng Tú Toàn tuyên bố mình muốn xây dựng một “Thiên quốc” khác với triều đình nhà Thanh. Nhưng khi đã nắm quyền, ông lại dựng lên Thiên vương phủ, ban tước vị, thiết lập lễ nghi, phân chia đẳng cấp và xây dựng một cuộc sống xa hoa cho tầng lớp thống trị. Nghiên cứu của Thomas H. Reilly về Thái Bình Thiên Quốc cũng nhấn mạnh rằng phong trào này vừa mang tính cách mạng, vừa chịu ảnh hưởng mạnh của những quan niệm về quyền lực và vương quyền trong văn hóa Trung Hoa.
Có lẽ vì vậy, câu chuyện về những người phụ nữ trong hậu cung của Hồng Tú Toàn mới đặc biệt đáng chú ý.
Ban đầu, ông từng kêu gọi một xã hội mới, nơi mọi người được chia ruộng đất và cùng hưởng thành quả. Nhưng càng về sau, khoảng cách giữa lý tưởng và đời sống của giới lãnh đạo càng lớn. Khi chiến tranh kéo dài, Thái Bình Thiên Quốc rơi vào khủng hoảng nội bộ. Năm 1856, cuộc tranh giành quyền lực giữa Hồng Tú Toàn và Dương Tú Thanh dẫn đến một cuộc thanh trừng đẫm máu, làm suy yếu nghiêm trọng bộ máy lãnh đạo.
Đến năm 1864, Thiên Kinh thất thủ.
Hồng Tú Toàn đã chết trước khi thành trì cuối cùng của Thái Bình Thiên Quốc sụp đổ hoàn toàn. Con trai ông là Hồng Thiên Quý Phúc bị bắt và sau đó bị xử tử. Những người phụ nữ trong Thiên vương phủ cũng không thể thoát khỏi kết cục bi thảm của một triều đại tồn tại chưa đầy 15 năm.
Nhìn lại cuộc đời Hồng Tú Toàn, điều đáng sợ không nằm ở việc ông có bao nhiêu người vợ, cũng không phải những câu chuyện hậu cung được thêu dệt đến mức nào.
Điều đáng suy ngẫm hơn là một người từng nhân danh bình đẳng để lật đổ trật tự cũ, cuối cùng lại tạo ra một cung đình mới cho chính mình.
Từ một người thất bại trong khoa cử đến “Thiên vương” của hàng triệu tín đồ, Hồng Tú Toàn đã trải qua một cuộc biến đổi quyền lực hiếm thấy. Những lý tưởng ban đầu càng lớn bao nhiêu thì sự tương phản trong đời sống cung đình về sau càng khiến người đời cảm thấy cay đắng bấy nhiêu.
Và 88 người phụ nữ trong Thiên vương phủ, dù phần lớn tên tuổi đã chìm vào lịch sử, lại trở thành một dấu vết đặc biệt của sự tương phản ấy.
Một phong trào từng hô vang khẩu hiệu bình đẳng, cuối cùng lại xuất hiện một vị Thiên vương với 88 người vợ. Một người muốn phá bỏ hoàng quyền, nhưng khi quyền lực nằm trong tay mình, lại xây dựng một thế giới chẳng khác cung đình mà ông từng muốn thay thế.
Có lẽ đó mới là bí mật đáng nói nhất phía sau câu chuyện tuyển phi của Hồng Tú Toàn.
(Theo Sohu)
