Một máy bay không người lái trinh sát chiến lược MQ-4C Triton của Hải quân Mỹ, trị giá khoảng 240 triệu USD, đã bị mất tại khu vực Vịnh Ba Tư, làm dấy lên nghi vấn về khả năng bị lực lượng phòng không Iran bắn hạ trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang.
Theo thông tin từ phía Mỹ, chiếc UAV này biến mất vào ngày 9/4 khi đang thực hiện nhiệm vụ trinh sát trên khu vực eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu. Sự cố được xếp loại “tai nạn cấp A”, tức gây thiệt hại lớn nhưng không có thương vong.
Dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy máy bay đã phát tín hiệu khẩn cấp (mã 7700) sau khi mất liên lạc với trạm điều khiển, rồi nhanh chóng giảm độ cao từ hơn 50.000 feet xuống mức thấp trước khi biến mất khỏi radar.
Dù Hải quân Mỹ chưa xác nhận nguyên nhân, nhiều giả thuyết đã được đưa ra. Một số nguồn cho rằng UAV có thể gặp sự cố kỹ thuật nghiêm trọng, trong khi các phân tích khác không loại trừ khả năng bị tác chiến điện tử hoặc hệ thống phòng không Iran can thiệp.
Đáng chú ý, truyền thông Iran và một số nguồn độc lập đã nêu khả năng UAV bị bắn hạ, tuy nhiên chưa có bằng chứng xác thực được công bố. Phía Iran cũng chưa chính thức nhận trách nhiệm.
MQ-4C Triton là một trong những UAV trinh sát hiện đại nhất của Mỹ, do tập đoàn Northrop Grumman phát triển. Máy bay có thể bay liên tục hơn 24 giờ ở độ cao trên 50.000 feet, thực hiện giám sát diện rộng trên biển với radar mảng pha chủ động và các cảm biến quang - hồng ngoại hiện đại.
Với số lượng vận hành hạn chế (dưới 20 chiếc), mỗi tổn thất Triton đều gây ảnh hưởng đáng kể đến năng lực trinh sát của Hải quân Mỹ tại các khu vực trọng yếu như Trung Đông và Ấn Độ Dương.
Sự cố lần này cũng diễn ra chỉ ít ngày sau khi Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh nhằm ổn định tình hình tại eo Hormuz. Vì vậy, việc mất một khí tài trinh sát chiến lược ngay thời điểm nhạy cảm càng làm gia tăng lo ngại về nguy cơ leo thang xung đột.
Các chuyên gia quân sự nhận định, nếu UAV thực sự bị bắn hạ, đây sẽ là dấu hiệu cho thấy năng lực phòng không và tác chiến điện tử của Iran đã có bước tiến đáng kể, đủ khả năng thách thức các hệ thống trinh sát tầm cao của Mỹ.
Tuy nhiên, trong bối cảnh chưa có bằng chứng xác thực, nguyên nhân chính xác của vụ việc vẫn là dấu hỏi lớn. Việc không tìm thấy xác máy bay càng khiến quá trình điều tra gặp nhiều khó khăn và làm gia tăng những suy đoán trái chiều trong giới phân tích.
