Trung Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực hậu cần không quân, với mục tiêu nâng cao hiệu quả tiếp nhiên liệu trên không - một yếu tố then chốt giúp mở rộng tầm hoạt động và sức mạnh tác chiến của lực lượng không quân.

Theo Military Watch Magazine, Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF) đã phát triển một hệ thống điều phối tiếp nhiên liệu trên không có hỗ trợ AI, cho phép tối ưu hóa hoạt động giữa máy bay tiếp dầu và các tiêm kích trong thời gian thực.

Cốt lõi của hệ thống là nền tảng “quản lý khu vực tiếp nhiên liệu trên không”, sử dụng thuật toán để theo dõi điều kiện không phận, đồng thời tính toán lượng nhiên liệu của tất cả máy bay tham gia nhiệm vụ. Từ đó, hệ thống có thể tự động đề xuất phương án ghép cặp tối ưu giữa máy bay tiếp dầu và máy bay chiến đấu.

Khác với phương thức truyền thống - khi phi công thường lựa chọn máy bay tiếp dầu gần nhất - cách tiếp cận mới giúp phân bổ nhu cầu đồng đều hơn, tránh tình trạng một số máy bay quá tải trong khi số khác bị bỏ trống. Điều này được đánh giá là cải thiện đáng kể hiệu quả tác chiến và giảm thời gian chờ đợi trong các chiến dịch cường độ cao.

Giới chuyên gia nhận định, tiếp nhiên liệu trên không là “bội số sức mạnh” (force multiplier) trong chiến tranh hiện đại. Nhờ đó, tiêm kích, máy bay ném bom và máy bay trinh sát có thể duy trì hoạt động lâu hơn, vươn xa hơn mà không cần quay về căn cứ. Việc tích hợp AI vào quy trình này giúp giảm tải cho phi công, đồng thời tăng độ chính xác trong điều phối nhiệm vụ.

Đáng chú ý, sự phát triển này diễn ra trong bối cảnh các rủi ro của hoạt động tiếp nhiên liệu trên không đang được quan tâm trở lại. Một vụ rơi máy bay tiếp dầu KC-135 của Mỹ tại Trung Đông gần đây đã làm dấy lên lo ngại về áp lực vận hành đối với các phi đội cũ, cũng như nguy cơ tai nạn trong môi trường tác chiến phức tạp.

Trong khi Mỹ tập trung hiện đại hóa đội máy bay tiếp dầu bằng các nền tảng mới, Trung Quốc lại song song theo đuổi hướng tối ưu hóa bằng phần mềm và AI. Cách tiếp cận này cho thấy xu hướng mới trong chiến tranh hiện đại, nơi hiệu quả vận hành và khả năng xử lý dữ liệu thời gian thực có thể mang lại lợi thế không kém gì các khí tài tiên tiến.

Tuy vậy, việc phụ thuộc vào AI cũng đặt ra không ít thách thức, bao gồm nguy cơ tấn công mạng, lỗi thuật toán hoặc mất kiểm soát trong tình huống chiến đấu phức tạp. Do đó, các chuyên gia cho rằng yếu tố con người vẫn cần đóng vai trò kiểm soát cuối cùng trong mọi quyết định quan trọng.

Nhìn tổng thể, hệ thống tiếp nhiên liệu trên không hỗ trợ AI của Trung Quốc không chỉ là cải tiến kỹ thuật đơn thuần, mà còn phản ánh bước chuyển lớn sang mô hình tác chiến dựa trên dữ liệu và tự động hóa. Trong tương lai, năng lực quản lý và điều phối tài nguyên trên không có thể trở thành yếu tố quyết định ưu thế trong các cuộc xung đột quy mô lớn.