Theo các bác sĩ, thoát vị đĩa đệm là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm cột sống trượt ra khỏi vị trí bình thường, dẫn đến việc chèn ép vào ống sống hoặc các rễ thần kinh, gây ra cơn đau thắt lưng đặc trưng. Theo thống kê, tỷ lệ người bị thoát vị đĩa đệm khá cao, chiếm khoảng 30% dân số và hiện nay đang dần xuất hiện những người trẻ.

Trước đây, khi nhắc đến thoát vị đĩa đệm, chúng ta thường hình dung về căn bệnh của tuổi già, của những người lao động nặng nhọc sau nhiều năm bào mòn sức khỏe. Thế nhưng, thực tế tại các phòng khám xương khớp hiện nay cho thấy một thực tế đáng lo ngại là một bộ phận không nhỏ bệnh nhân đang ở độ tuổi thanh xuân, từ học sinh, sinh viên đến nhân viên văn phòng, phải đối mặt với những cơn đau thắt lưng và cổ vai gáy dữ dội do thoát vị đĩa đệm...

Căn bệnh này đang âm thầm "tấn công" và để lại những hệ lụy nghiêm trọng cho nhóm đối tượng trẻ tuổi, đe dọa trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và khả năng lao động trong tương lai.

Sự chuyển dịch đối tượng mắc bệnh không phải là ngẫu nhiên mà bắt nguồn từ những thay đổi sâu sắc trong lối sống hiện đại. Thủ phạm hàng đầu chính là thói quen sinh hoạt thiếu khoa học và đặc thù công việc ngồi quá nhiều. Với dân văn phòng, việc ngồi liên tục từ 8 đến 10 tiếng mỗi ngày trong tư thế gù lưng hoặc cúi đầu sát màn hình đã tạo ra một áp lực khổng lồ lên cột sống.

Y học đã chứng minh rằng khi ngồi, áp lực lên đĩa đệm thắt lưng cao gấp 1,5 đến 2 lần so với khi đứng. Sự chèn ép liên tục này khiến đĩa đệm – lớp đệm đàn hồi giữa các đốt sống – nhanh chóng bị mất nước, bao xơ bên ngoài trở nên giòn và dễ nứt rách, tạo điều kiện cho nhân nhầy thoát ra ngoài và chèn ép vào các rễ thần kinh.

Bên cạnh đó, sự bùng nổ của các thiết bị điện tử cũng góp phần "tàn phá" cột sống cổ của người trẻ. Hình ảnh những bạn trẻ cúi gập đầu hàng giờ liền để lướt điện thoại đã trở nên quá quen thuộc. Ở góc cúi khoảng 60 độ, cột sống cổ phải chịu một tải trọng tương đương với việc gánh một vật nặng 27kg. Tình trạng này kéo dài dẫn đến hiện tượng thoái hóa sớm, gây ra những cơn đau mỏi âm ỉ mà nhiều người thường chủ quan tặc lưỡi bỏ qua.

Thêm vào đó, việc lười vận động, chế độ dinh dưỡng thiếu hụt canxi nhưng lại dư thừa chất béo dẫn đến béo phì cũng là những yếu tố cộng hưởng khiến đĩa đệm bị "quá tải" và tổn thương nhanh chóng.

Đáng ngại hơn, triệu chứng của thoát vị đĩa đệm ở người trẻ thường bắt đầu rất mơ hồ. Ban đầu chỉ là những cơn đau mỏi vùng cổ hoặc thắt lưng sau một ngày làm việc, dễ bị nhầm lẫn với mỏi cơ thông thường. Tuy nhiên, khi nhân nhầy đã thoát vị hẳn, cơn đau bắt đầu lan rộng theo đường đi của dây thần kinh, gây tê bì chân tay, cảm giác như có luồng điện chạy dọc sống lưng.

Sai lầm lớn nhất của nhiều bạn trẻ là sự chủ quan, tự ý mua thuốc giảm đau hoặc tìm đến các phương pháp đắp lá, bấm huyệt không rõ nguồn gốc. Việc này chỉ giúp lu mờ triệu chứng nhất thời trong khi cấu trúc cột sống vẫn tiếp tục bị phá hủy, dẫn đến nguy cơ teo cơ, liệt chi, thậm chí là mất khả năng kiểm soát bài tiết.

Bệnh lý thoát vị đĩa đệm thường dễ phát hiện và điều trị với những triệu chứng đau vùng lưng khá điển hình. Tuy nhiên, đáng tiếc là nhiều bạn trẻ còn chủ quan với những cơn đau lưng âm ỉ, cho đến khi triệu chứng trở nặng và gây biến chứng nguy hiểm mới chịu đi khám.

Với những tiến bộ của y học, bệnh thoát vị đĩa đệm có thể được kiểm soát và phục hồi tốt. Tùy vào mức độ tổn thương và triệu chứng, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp điều trị phù hợp. Đó là điều trị nội khoa (bảo tồn) với thuốc, vật lý trị liệu, thay đổi lối sống. Hoặc tiêm giảm đau ngoài màng cứng khi người bệnh đau dữ dội nhưng chưa cần phẫu thuật.

Cuối cùng, phẫu thuật được chỉ định khi điều trị bảo tồn không hiệu quả hoặc bệnh nhân có biến chứng thần kinh, với các phương pháp hiện đại như phẫu thuật nội soi xâm lấn tối thiểu, phẫu thuật mở truyền thống hay phẫu thuật thay đĩa đệm nhân tạo trong trường hợp nặng.

Thoát vị đĩa đệm có thể phòng tránh được nếu chúng ta có ý thức bảo vệ và can thiệp kịp thời. Việc thay đổi lối sống là bước đi tiên quyết, như: áp dụng quy tắc 30 phút, nghĩa là cứ sau nửa giờ làm việc hãy đứng dậy vận động nhẹ nhàng để giải tỏa áp lực cho cột sống.

Việc điều chỉnh tư thế ngồi thẳng, tập luyện các môn thể thao bổ trợ như bơi lội hay yoga cũng giúp tăng cường sức mạnh cho hệ thống cơ lõi, bảo vệ đĩa đệm tốt hơn. Đồng thời giữ cân nặng hợp lý, tránh sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều, mang vác vật nặng sai cách...

Bác sĩ khuyến cáo người trẻ khi có dấu hiệu đau lưng kéo dài, lan xuống chân, yếu cơ hoặc rối loạn tiểu tiện, mọi người cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời.