Thiết tiên nghĩa là "roi thép". Thoạt nhìn, vũ khí này giống một thanh gậy kim loại dài, có cán cầm và thân được tạo hình thành nhiều đốt nổi liên tiếp, gợi liên tưởng đến thân cây tre. Tuy mang tên gọi là roi, Thiết tiên thực chất là một loại binh khí cứng, hoàn toàn không có khả năng uốn cong hay vung quất như roi da thông thường.
Ảnh: mandarinmansion.com
Thiết tiên thường được rèn từ sắt hoặc thép, có chiều dài khoảng 90 cm, một số mẫu cổ có trọng lượng khá lớn. Những đốt nổi trên thân không chỉ tạo nên diện mạo khác biệt mà còn là đặc điểm nhận dạng của loại binh khí này. Khi sử dụng, võ sĩ chủ yếu dựa vào sức nặng của thanh roi để tung ra những cú đánh mạnh, gây chấn thương nghiêm trọng cho đối phương, kể cả khi họ mặc giáp bảo vệ.
Điều thú vị là Thiết tiên không phải loại vũ khí duy nhất có hình dáng tương tự trong kho tàng binh khí Trung Hoa. Nó thường được phân biệt với Thiết giản, một thanh kim loại đặc có thân trơn hoặc tiết diện vuông, không có các đốt nổi. Cả hai đều thuộc nhóm binh khí đánh đập, nhưng có cấu tạo và đặc điểm sử dụng riêng.
Thiết tiên xuất hiện trong các tài liệu quân sự Trung Quốc ít nhất từ thời Bắc Tống, được minh họa trong bộ binh thư Vũ kinh tổng yếu biên soạn khoảng năm 1044. Đến thời Minh và Thanh, loại binh khí này còn được sử dụng trong lực lượng hộ vệ và một số đơn vị tinh nhuệ.
Ngày nay, Thiết tiên vẫn xuất hiện trong các môn võ truyền thống Trung Hoa. Hình dáng tưởng chừng đơn giản nhưng đầy uy lực của nó là minh chứng thú vị cho sự đa dạng trong nghệ thuật chế tác và sử dụng binh khí cổ đại.