Vua Arthur là một trong những nhân vật nổi tiếng nhất của văn hóa châu Âu. Theo truyền thuyết, ông là vị vua cai trị vương quốc Camelot, sở hữu thanh kiếm thần Excalibur và tập hợp những hiệp sĩ dũng cảm quanh chiếc Bàn Tròn. Tuy nhiên, liệu Arthur có thực sự từng tồn tại, hay chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng được hình thành qua nhiều thế kỷ?
Nếu Arthur là nhân vật lịch sử, ông có thể đã sống vào cuối thế kỷ V hoặc đầu thế kỷ VI, thời kỳ La Mã vừa rút khỏi Britannia, để lại một vùng đất bị chia cắt bởi các cuộc xung đột giữa những cộng đồng bản địa và người Anglo-Saxon đang mở rộng lãnh thổ.
Ảnh: worldhistory.org
Một trong những tài liệu sớm nhất nhắc đến Arthur là Historia Brittonum (Lịch sử người Briton), được biên soạn khoảng năm 829–830. Văn bản kể rằng Arthur từng chỉ huy người Briton trong 12 trận chiến chống quân Saxon, nổi bật là trận núi Badon. Đáng chú ý, Arthur được gọi là thủ lĩnh chiến trận chứ không phải một vị vua.
Tuy nhiên, có một vấn đề lớn: tác phẩm này ra đời muộn hơn thời đại Arthur được cho là đã sống khoảng ba thế kỷ. Nhà sử học Gildas, người viết về trận Badon trong thế kỷ VI, lại không hề nhắc đến Arthur. Điều này khiến độ tin cậy của câu chuyện trở thành chủ đề tranh luận.
Một số giả thuyết cho rằng Arthur có thể được xây dựng từ hình tượng một thủ lĩnh quân sự người Briton có thật, thậm chí là sự tổng hợp của nhiều nhân vật lịch sử. Nhưng hiện chưa có bằng chứng khảo cổ hoặc văn bản đương thời đủ sức xác nhận danh tính của ông.
Hình tượng Arthur quen thuộc ngày nay phần lớn được định hình từ thế kỷ XII, đặc biệt qua tác phẩm Historia Regum Britanniae của Geoffrey xứ Monmouth. Những câu chuyện về Merlin, Camelot, Guinevere, Lancelot và các hiệp sĩ Bàn Tròn tiếp tục được phát triển trong văn học Trung cổ.
Vì vậy, câu trả lời thận trọng nhất là: Vua Arthur có thể bắt nguồn từ một nhân vật lịch sử, nhưng chưa có bằng chứng xác thực ông từng tồn tại như truyền thuyết mô tả. Có lẽ chính khoảng trống lịch sử ấy đã giúp Arthur trở thành một huyền thoại bất tử.