Suomenlinna: Pháo đài 270 năm tuổi và tư duy quân sự vượt thời đại

Giữa vùng biển Baltic, một pháo đài bằng đá đã thể hiện tư duy quân sự táo bạo của châu Âu trong thời đại chiến tranh bằng đại bác.

Nằm trên một cụm đảo ngoài khơi Helsinki (Phần Lan), Suomenlinna là công trình phòng thủ hàng hải được Thụy Điển khởi công năm 1748, khi quốc gia này muốn củng cố biên giới phía Đông trước sức ép từ Đế quốc Nga. Ban đầu mang tên Sveaborg, pháo đài được xây dựng dưới sự chỉ đạo của Đô đốc Augustin Ehrensvärd, người vận dụng các nguyên lý thiết kế thành lũy của kỹ sư quân sự Pháp Sébastien Le Prestre de Vauban vào địa hình quần đảo Baltic.

Điểm đặc biệt của Suomenlinna nằm ở hệ thống pháo đài kiểu hình sao với những công sự nhô ra gọi là bastion. Thay vì xây tường thành vuông vức, các đoạn tường được bố trí thành nhiều góc cạnh, cho phép pháo binh bắn chéo dọc theo chân tường, hạn chế tối đa những điểm mù mà quân địch có thể lợi dụng để tiếp cận.

Ảnh: v2.reveel.guide

Một đặc điểm đáng chú ý khác là cách sử dụng vật liệu và kết cấu phòng thủ. Những bức tường đá granite dày nhiều mét được xây dựng để chống chịu đạn pháo bằng gang có quỹ đạo tương đối thấp của thế kỷ XVIII. Một số công trình được thiết kế dạng tường rỗng, bên trong bố trí kho chứa, nơi trú ẩn và không gian phục vụ binh lính. Địa hình đảo đá cũng được tận dụng để tạo thành các vị trí phòng thủ tự nhiên, giảm khối lượng công sự phải xây dựng.

Suomenlinna còn là một căn cứ hải quân chứ không đơn thuần là pháo đài ven biển. Từ năm 1750, người Thụy Điển bắt đầu xây dựng một ụ tàu khô quy mô lớn, có thể tháo nước để đóng mới và sửa chữa chiến hạm. Công trình này được bảo vệ bởi hệ thống công sự xung quanh, tạo thành một tổ hợp quân sự kết hợp giữa pháo đài, xưởng đóng tàu và hậu cần hải quân.

Dù kế hoạch ban đầu rất tham vọng, Suomenlinna chưa bao giờ hoàn thành toàn bộ theo thiết kế dự kiến. Năm 1808, trong cuộc chiến tranh Nga – Thụy Điển, pháo đài đầu hàng quân Nga sau một thời gian bị vây hãm, dù không trải qua một trận công phá quy mô lớn. Ngày nay, với khoảng 6 km tường thành và hệ thống công trình trải trên sáu hòn đảo, Suomenlinna được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1991. Đây là minh chứng đặc sắc cho cách các kỹ sư quân sự thế kỷ XVIII kết hợp pháo binh, kiến trúc phòng thủ và địa hình tự nhiên.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.

Chavín de Huántar: Ngôi đền bí ẩn với mê cung ngầm hơn 3.000 tuổi

Ẩn mình giữa dãy Andes hùng vĩ, một quần thể đền đài cổ đại từng là điểm hành hương quan trọng, nơi những nghi lễ kỳ bí diễn ra cách đây hàng nghìn năm.

Nằm ở độ cao khoảng 3.180 m so với mực nước biển, tại vùng Ancash của Peru, Chavín de Huántar là một trong những trung tâm tôn giáo quan trọng nhất của nền văn minh Chavín. Quần thể này được xây dựng chủ yếu trong khoảng năm 1200–500 trước Công nguyên, sớm hơn nhiều công trình nổi tiếng của người Inca. UNESCO đã công nhận địa điểm này là Di sản Thế giới vào năm 1985.

Điểm đặc biệt của Chavín de Huántar là kiến trúc kết hợp giữa những khối đá khổng lồ, quảng trường chìm, hành lang hẹp và hệ thống đường hầm phức tạp bên dưới các công trình. Các nhà khảo cổ cho rằng đây không chỉ là nơi thờ phụng mà còn là trung tâm tổ chức nghi lễ, tập hợp cộng đồng từ nhiều vùng khác nhau của dãy Andes.

Choáng ngợp những kỳ quan hang động ẩn sâu dưới lòng đại dương

Ẩn dưới làn nước xanh thẳm, những hang động biển lưu giữ cảnh quan kỳ lạ, hệ sinh thái độc đáo và nhiều bí mật địa chất.

Khác với những hang động trên đất liền, hang động dưới biển được hình thành và biến đổi bởi nhiều quá trình địa chất phức tạp, từ sự hòa tan đá vôi, hoạt động núi lửa đến biến động mực nước biển. Một số nằm hoàn toàn dưới mặt nước, số khác có lối vào ngay trên bờ nhưng những khoang bên trong lại ngập nước. Không ít địa điểm sở hữu những đường hầm kéo dài hàng trăm mét, đòi hỏi thợ lặn chuyên nghiệp mới có thể khám phá.

Tại Croatia, hang động Modra špilja (Blue Cave) trên đảo Biševo nổi tiếng với ánh sáng xanh kỳ ảo. Ánh nắng xuyên qua một khe mở dưới mặt nước, phản chiếu lên nền đá vôi rồi lan tỏa khắp khoang hang. Khi điều kiện ánh sáng thuận lợi, nước biển và các bức tường đá dường như phát sáng màu xanh bạc. Đây là một ví dụ tuyệt đẹp về cách ánh sáng tự nhiên biến đổi cảnh quan dưới lòng biển.

Năm 2026 gần như chắc chắn vượt ngưỡng nóng lên 1,5°C

Theo Cơ quan Biến đổi khí hậu Copernicus (C3S), nhiệt độ trung bình toàn cầu trong tháng 10 đạt 15,35°C, cao hơn 0,9°C so với mức trung bình giai đoạn 1991–2020 và cao hơn 1,75°C so với thời kỳ tiền công nghiệp 1850–1900.

Đây là tháng 10 nóng nhất kể từ khi dữ liệu quan trắc được ghi nhận. Tháng 10 cũng là tháng thứ ba liên tiếp nhiệt độ toàn cầu vượt ngưỡng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, sau tháng 8 và tháng 9.

wl3yjidrnibcorrwsmjz1gulhm-pmroj0mdcyacrniumlmpof0n4roakvm4snmxpoanlklbogvf1un4lhem0l8wom22spnwn4iocwngjytx5lcvpuchs6to1oo7d4rnrem1ou3ll6sjzgjmyc2gaymr-mxhwy3kx59nj8muz7t0fd0bezl5amerb3xagtndu.jpg
Biểu đồ nhiệt tháng 10 ghi nhận qua các năm.

Đọc nhiều nhất

Tin mới