Nắng, nấm mốc và thời gian đã tạo nên đặc sản trứ danh Bắc Bộ nào?

Từ những hạt đậu tương, gạo nếp và chum sành phơi nắng, người dân làng Bần đã tạo nên một hương vị truyền thống khó trộn lẫn.

Nằm ở vùng đất Mỹ Hào, Hưng Yên, làng Bần Yên Nhân từ lâu nổi tiếng với nghề làm tương truyền thống. Tương Bần từng được xem là sản vật quý, gắn với câu ca dao quen thuộc: “Dưa La, húng Láng, nem Báng, tương Bần”. Có tư liệu ghi nhận đặc sản này từng được dùng làm phẩm vật tiến vua dưới triều Nguyễn. Trải qua nhiều thế hệ, nghề làm tương vẫn được các gia đình trong làng gìn giữ và phát triển.

Điều thú vị là nguyên liệu làm tương Bần khá giản dị, chủ yếu gồm đậu tương, gạo nếp cái hoa vàng, muối và nước sạch. Tuy nhiên, để tạo ra một mẻ tương ngon, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Đặc biệt, ba khâu quan trọng nhất là làm mốc xôi nếp, ngả đỗ và ủ tương. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi kinh nghiệm bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến hương vị thành phẩm.

Ảnh: vietnamplus.vn

Đầu tiên, gạo nếp được ngâm, đồ thành xôi rồi trải ra nong, nia để lên mốc. Người làm tương phải thường xuyên kiểm tra, đảo và xoa tơi xôi để mốc phát triển đồng đều. Trong khi đó, đậu tương được rang vàng, nghiền hoặc làm vỡ hạt rồi ngâm với nước trong chum sành nhiều ngày. Khi các nguyên liệu đạt yêu cầu, chúng được trộn với muối và đưa vào chum để bắt đầu quá trình lên men.

Bí quyết quan trọng nằm ở những chiếc chum sành và ánh nắng tự nhiên. Tương được phơi ngoài trời, thường xuyên khuấy đảo để các thành phần hòa quyện và lên men đồng đều. Sau nhiều tháng, hỗn hợp chuyển sang màu nâu vàng hoặc nâu sẫm, có vị mặn ngọt hài hòa và mùi thơm đặc trưng của đậu nành lên men.

Tương Bần thường được dùng để chấm rau muống luộc, thịt luộc, cà pháo hoặc chế biến các món cá, thịt kho. Ngày nay, nhiều cơ sở đã cải tiến thiết bị và quy trình đóng chai, nhưng phương pháp ủ tương trong chum sành vẫn được duy trì.

Từ một món ăn dân dã, tương Bần đã trở thành biểu tượng ẩm thực của Hưng Yên, lưu giữ sự khéo léo và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ người làm nghề.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.

Ngôi làng 9.000 năm tuổi trên đảo Síp và những bí ẩn chưa có lời giải

Từng là nơi cư trú của những cộng đồng nông nghiệp đầu tiên vùng Địa Trung Hải, Khirokitia lưu giữ dấu tích về một thế giới đã biến mất hàng thiên niên kỷ.

Nằm trên sườn đồi gần thung lũng sông Maroni, phía Nam đảo Síp, Khirokitia là một trong những khu định cư thời đồ đá mới quan trọng nhất vùng Đông Địa Trung Hải. Di tích có niên đại khoảng năm 7000–4000 trước Công nguyên, phản ánh quá trình con người chuyển từ săn bắt, hái lượm sang đời sống định cư và sản xuất lương thực. Năm 1998, địa điểm này được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Điểm đặc biệt của Khirokitia là những ngôi nhà hình tròn được xây dựng bằng đá và gạch bùn. Chúng có kích thước khác nhau, thường gồm nhiều không gian chức năng và được lợp bằng mái phẳng hoặc mái vòm. Một số ngôi nhà có bếp, bệ sinh hoạt và khu vực lưu trữ thực phẩm. Các công trình được bố trí khá dày đặc trên sườn đồi, tạo thành một cộng đồng cư trú có tổ chức thay vì những căn nhà biệt lập.

Vị tiến sĩ quê Hải Phòng, từng làm Tế tửu Quốc Tử Giám

Trần Cảnh (1684-1758), người làng Điền Trì, xã Hộ Xá, tổng Đột Lĩnh, huyện Chí Linh, phủ Nam Sách, đạo Hải Dương. Ông nổi tiếng là một người thanh liêm chính trực, rất ghét các thói xấu của đám quan lại.

Theo thư tịch cũ thì Trần Cảnh (1684 - 1758), người làng Điền Trì, xã Hộ Xá, tổng Đột Lĩnh, huyện Chí Linh, phủ Nam Sách, đạo Hải Dương, nay thuộc Thành phố Hải Phòng. Ông đỗ tiến sĩ năm 1718, làm quan suốt 40 năm (1718 - 1758). 22 năm đầu (1718 - 1740), chức thấp, làm Tế tửu Quốc tử Giám và Đốc đồng hay Hiệp trấn các xứ. 18 năm sau ( 1740 - 1758) ông mới được tin dùng, lần lượt làm Thượng thư bộ Công, bộ Hình, bộ Binh, bộ Lễ, hai lần làm Tham tụng (tể tướng).

Đúng như ghi chép của con ông, Phó đô ngự sở Trấn Tiến: ông bị ruồng bỏ lúc sức còn tráng kiện và được tin dùng lúc già cả ốm đau. Ông là tác giả bộ sách Minh nông chiêm phả (1749) được coi là nhà khoa học nông nghiệp đầu tiên của Việt Nam. Ông nổi tiếng là một người thanh liêm chính trực, rất ghét các thói xấu của đám quan lại. Vì thế quan lại đương thời “nhiều người không ưa, khi hoạn nạn không một ai cứu giúp”. Nói theo ngôn ngữ bây giờ, ông là người tích cực chống tham nhũng và bản thân ông rất gương mẫu về vấn đề này.

Tàn tích ngôi làng 9.000 năm tuổi đặt nền móng cho văn minh sông Ấn

Trước khi những đô thị lớn của nền văn minh lưu vực sông Ấn xuất hiện, một cộng đồng nông dân đã định cư tại vùng đất nay thuộc Pakistan.

Nằm dưới chân dãy núi Bolan, thuộc tỉnh Balochistan của Pakistan ngày nay, Mehrgarh là một trong những địa điểm khảo cổ quan trọng nhất Nam Á. Di chỉ này cung cấp bằng chứng về quá trình chuyển đổi từ săn bắt, hái lượm sang trồng trọt và chăn nuôi, bắt đầu từ khoảng năm 7000 trước Công nguyên.

Những cư dân đầu tiên tại Mehrgarh sống trong các ngôi nhà bằng gạch bùn, trồng lúa mì, lúa mạch và thuần hóa động vật như dê, cừu, bò. Họ dần hình thành một cộng đồng định cư với hoạt động sản xuất lương thực tương đối ổn định. Đây là bước chuyển biến quan trọng, tạo tiền đề cho sự phát triển của các xã hội phức tạp hơn trong khu vực.

Đọc nhiều nhất

Tin mới