Phân ngành động vật nhiều chân (Myriapoda) bao gồm những sinh vật có thân dài chia đốt, có nhiều chân gồm: Rết, cuốn chiếu và sâu đá. Dù kích thước thường nhỏ bé và ít được yêu thích, chúng lại là một phần quan trọng của hệ sinh thái trên cạn, đặc biệt trong các khu rừng ẩm và lớp đất giàu hữu cơ.
Rết chỉ có vài chục chân. Ảnh: RHS Advice.
Điểm đặc trưng rõ rệt nhất của nhóm này là số lượng chân “khó đếm”. Tuy nhiên, không phải loài nào cũng có “hàng trăm” chân như cách gọi dân gian. Rết (lớp Chilopoda) thường có một cặp chân trên mỗi đốt cơ thể, tổng số chân chỉ khoảng vài chục. Chúng di chuyển nhanh và là những kẻ săn mồi tích cực, sử dụng cặp chân biến đổi gần miệng như “nanh độc” để bắt và tiêm nọc vào con mồi. Ngược lại, cuốn chiếu (lớp Diplopoda) có hai cặp chân trên mỗi đốt, tổng số chân có thể lên đến 400. Nhóm này di chuyển chậm rãi và chủ yếu ăn lá mục, đóng vai trò quan trọng trong việc phân hủy chất hữu cơ.
Cuốn chiếu có thể có đến trăm chân. Ảnh: Wikimedia Commons.
Rết thường mang hình ảnh đáng sợ với cơ thể dẹt, linh hoạt và có thể gây đau khi cắn, dù đa số không nguy hiểm với con người. Trong khi đó, cuốn chiếu lại “hiền lành” hơn nhiều, thường cuộn tròn lại khi bị đe dọa và tiết ra chất hóa học có mùi khó chịu để tự vệ. Chính hành vi này khiến chúng trở thành một trong những sinh vật phòng thủ độc đáo nhất trong thế giới động vật.
Ảnh: Wikimedia Commons.
Về mặt tiến hóa, Myriapoda là một trong những nhóm động vật chân khớp cổ xưa nhất sống trên cạn, xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước. Hóa thạch cho thấy tổ tiên của chúng đã tồn tại từ kỷ Silur, khi thực vật bắt đầu phủ xanh đất liền. Sự thích nghi với môi trường ẩm và khả năng phân hủy vật chất hữu cơ đã giúp chúng tồn tại qua nhiều biến động địa chất.
Ngày nay, dù ít được chú ý, các loài thuộc phân ngành Myriapoda vẫn giữ vai trò không thể thay thế trong chu trình sinh thái. Chúng góp phần làm tơi xốp đất, tái chế dinh dưỡng và duy trì cân bằng vi sinh vật. Nhìn kỹ hơn, thế giới của những “sinh vật nhiều chân” này không hề đáng sợ như vẻ ngoài, mà là một minh chứng cho sự đa dạng của tự nhiên.
![[INFO] Chân dung Chủ tịch Quốc hội khoá XVI Trần Thanh Mẫn](https://cdn.kienthuc.net.vn/images/e8fa5a76a99fc6f51ed41fa329b961162ec19bf393f85fc32147f4ba268965405ef79fdf61b6731468e1ec424a10a7b1433ebcbc77e8bec7249401bdd00a7b9ee9eb2f8cfb449b599672a8ffaadc7eae/thumb-chu-tich-quoc-hoi-tran-thanh-man.jpg.avif)
