Trong văn hóa người Việt, tháng 7 Âm lịch luôn được nhắc đến với một sự kiêng dè vừa phải, một sự thành kính sâu sắc. Dân gian gọi nôm na là "tháng cô hồn". Cái tên nghe có phần u ám, nhưng nếu hiểu cho tận gốc, đây lại là tháng của lòng từ bi, của sự báo hiếu và của việc soi lại chính mình.
Người xưa căn dặn nhiều điều phải giữ trong tháng này, không phải để gieo rắc nỗi sợ, mà là để con người biết sống chậm lại, sống thiện hơn, từ đó mà làm ăn mới thuận, gia đình mới an.
1. Hiểu đúng về tháng 7 Âm lịch
Theo quan niệm dân gian, ngày Rằm tháng 7 Âm lịch là ngày xá tội vong nhân. Từ ngày mùng 2 đến ngày 15 tháng 7, Diêm Vương mở cửa Quỷ Môn Quan, cho phép các vong linh không nơi nương tựa được trở về dương thế, thọ hưởng lễ vật cúng tế của trần gian.
Vì vậy, tháng 7 Âm lịch được coi là lúc âm khí vượng nhất. Những linh hồn bơ vơ, đói khổ nếu không được cúng khấn sẽ dễ quấy nhiễu, khiến công việc trắc trở, gia đạo bất an. Nỗi lo ấy đã hình thành nên những kiêng kỵ.
Nhưng ở một tầng nghĩa sâu hơn, Phật giáo gọi tháng 7 Âm lịch là tháng Vu Lan báo hiếu, xuất phát từ tích Mục Kiền Liên cứu mẹ. Đây là tháng để mỗi người nhớ về cội nguồn, về cha mẹ, tổ tiên. Khi lòng hiếu được thắp lên, lòng từ được mở ra, thì tự khắc phúc sẽ đến.
Người xưa kiêng kỵ không phải vì sợ ma quỷ, mà vì tin vào luật nhân quả: tháng âm khí nặng, tâm người dễ động, dễ nổi sân si, dễ làm điều bất thiện. Giữ được thân, khẩu, ý trong sạch trong tháng này, chính là cách tích phúc lớn nhất.
Vì lẽ đó, những việc nên làm trong tháng 7 đều xoay quanh hai chữ: Tích Phúc và Báo Hiếu.
2. 6 điều người xưa khuyên làm trong tháng 7 Âm lịch để gia đạo bình an
Thứ nhất: Cúng thí thực cô hồn với tâm từ bi, không phải với tâm sợ hãi.
Đây là phong tục quan trọng nhất. Lễ cúng cô hồn thường được làm vào đầu tháng hoặc từ mùng 10 đến 15 tháng 7 Âm lịch, có thể cúng tại nhà, tại cửa hàng, công ty. Lễ vật không cần quá cầu kỳ, cốt ở sự thành tâm: cháo loãng, gạo muối, bỏng ngô, bánh kẹo, trái cây, tiền vàng mã.
Người xưa dặn, khi cúng phải cúng ở ngoài sân, ngoài hè, không cúng trong nhà. Mâm cúng cho chúng sinh lang thang thì không thể đặt nơi bàn thờ gia tiên trang nghiêm. Khi cúng, gia chủ nên khấn với tâm thương xót, mời những vong linh không nơi nương tựa về thọ thực, mong họ được no đủ, sớm siêu thoát, chứ không phải xua đuổi.
Lý giải: Cúng cô hồn chính là thực hành hạnh bố thí. Khi bạn cho đi với lòng không toan tính, bạn đang hóa giải oán khí, kết duyên lành với cõi vô hình. Nhà kinh doanh tin rằng, khi các vong linh được an ủi, họ sẽ không quấy phá việc buôn bán, thậm chí còn trở thành "khách" phù trợ cho sự hanh thông.
Thứ hai: Làm lễ Vu Lan, chăm lo hương hỏa gia tiên.
Tháng 7 Âm lịch là đại lễ Vu Lan. Việc quan trọng hơn cả cúng cô hồn bên ngoài chính là quay về với bàn thờ bên trong. Con cháu nên lau dọn bàn thờ sạch sẽ, thay chân nhang, dâng mâm cơm chay thanh đạm cúng ông bà tổ tiên vào ngày Rằm.
Nếu cha mẹ còn sống, đây là lúc để báo hiếu rõ nhất. Một bữa cơm sum vầy, một lời hỏi han, một món quà nhỏ cũng quý hơn mâm cao cỗ đầy. Với người đã khuất, hãy đi chùa dâng sớ cầu siêu, tụng một thời kinh Vu Lan, kinh Địa Tạng để hồi hướng công đức.
Người xưa nói "Âm siêu thì dương thái". Gốc rễ gia đình có yên thì cành lá làm ăn mới vượng. Khi tổ tiên được tưởng nhớ, được siêu thoát, dòng chảy phúc đức trong gia tộc mới liền mạch, con cháu làm gì cũng được nâng đỡ.
Thứ ba: Ăn chay, phóng sinh, hạn chế sát sinh.
Trong tháng mà cửa ngục được mở, người xưa đặc biệt kiêng sát sinh. Bởi sát sinh sẽ làm tăng thêm oán khí, khiến vận trình thêm nặng nề. Thay vào đó, nhiều gia đình phát nguyện ăn chay vào ngày mùng 1, 14, 15, 30 tháng 7 Âm lịch hoặc chay trường cả tháng nếu có thể.
Ăn chay không chỉ là để thanh lọc cơ thể, mà là để nuôi dưỡng lòng từ. Khi không nỡ làm hại sinh mạng khác, tâm tự khắc hiền hòa. Cùng với đó là tục phóng sinh: mua chim, cá, ốc về thả ra sông hồ với lời chú nguyện cho chúng được tự do.
Theo nhân quả, đây là cách trả bớt nghiệp sát, tăng thêm thọ mệnh cho gia đình. Người làm ăn càng nên làm, vì phóng sinh chính là ban cho sự sống, mà ban cho sự sống thì sẽ nhận lại sự sống, nhận lại cơ hội trong kinh doanh.
Thứ tư: Bố thí, làm việc thiện, nói lời lành.
Phúc đức không ở đâu xa, phúc đức nằm trong mỗi hành động nhỏ. Tháng 7 Âm lịch là tháng phước điền được nhân lên gấp bội. Người xưa khuyên nên trích một phần tài lộc để giúp đỡ người nghèo khó, người già neo đơn, trẻ mồ côi. Một túi gạo, một manh áo cho đi trong tháng này mang ý nghĩa lớn lao.
Bên cạnh đó, hãy giữ gìn khẩu nghiệp. Tránh tranh cãi, thị phi, nói lời đâm thọc, chửi rủa. Tháng cô hồn, tâm người dễ bất an, một lời nói sân hận có thể gây ra mâu thuẫn lớn, ảnh hưởng đến hòa khí gia đình và uy tín làm ăn. Nên nói lời ái ngữ, nhẫn nhịn một chút, lùi một bước thì biển rộng trời cao.
Thứ năm: Giữ nhà cửa sạch sẽ, sáng sủa và tâm trí an định.
Người xưa quan niệm, cô hồn thích những nơi u tối, ẩm thấp, bừa bộn. Vì vậy trong tháng 7 Âm lịch, việc dọn dẹp nhà cửa, kho hàng, nơi làm việc cho gọn gàng, mở cửa cho ánh sáng vào nhà là vô cùng quan trọng.
Một không gian sáng sủa sẽ vượng dương khí, xua đi âm khí, giúp tinh thần người trong nhà minh mẫn, quyết định làm ăn mới sáng suốt.
Buổi tối nên hạn chế đi về khuya, nếu phải ra ngoài thì giữ tâm an định, không gọi tên nhau giữa đêm khuya nơi vắng vẻ.
Cuối cùng, điều quan trọng nhất mà ông bà ta muốn dạy lại không nằm ở mâm lễ to hay nhỏ.
Tháng 7 Âm lịch chính là một khoảng lặng của năm, để nhắc chúng ta rằng: Muốn làm ăn thuận lợi, trước hết phải làm người tử tế. Muốn gia đình khỏe mạnh, bình an, trước hết phải giữ cho tâm mình bình an. Khi tâm an, trí sáng, lòng hiền, thì tự khắc quỷ thần kính nể, phúc lành tự tìm đến.
Đừng xem Tháng cô hồn chỉ là tháng của những điều kiêng kỵ. Hãy xem đó là tháng của tri ân và cho đi. Sống trọn vẹn với lòng biết ơn tổ tiên, lòng thương với chúng sinh và lòng hiếu với mẹ cha, đó mới là chiếc bùa bình an bền vững nhất mà người xưa đã âm thầm trao lại cho cháu con.
