Ngày 10/2, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Văn Vinh về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”. Vinh là chủ cơ sở sản xuất riềng xay, vì lợi nhuận đã trộn chất cấm Vàng O vào riềng để bán cho người tiêu dùng.

Trước đó, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Bắc Ninh đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tiến hành kiểm tra đột xuất việc chấp hành quy định pháp luật về an toàn thực phẩm tại cơ sở sản xuất riềng xay của hộ ông Nguyễn Văn Vinh (50 tuổi, trú thôn Sàn, xã Mỹ Thái, tỉnh Bắc Ninh).

Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện vợ chồng ông Vinh đang chế biến riềng xay tươi có pha trộn chất tẩy đường và chất Vàng O – các hóa chất bị cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm. Qua kiểm tra, tổ công tác đã thu giữ gần 2 tấn riềng xay thành phẩm, gồm cả loại màu vàng đậm và vàng nhạt, đều được trộn các chất nói trên.

Trao đổi với Tri thức và Cuộc sống, PGS.TS Lê Thị Huyền (Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho hay, việc trộn Auramin O vào gừng riềng xay sẵn nhằm tạo màu vàng bắt mắt là hành vi gian lận và tiềm ẩn rủi ro sức khỏe. Một số dữ liệu thực nghiệm còn cảnh báo nguy cơ gây đột biến tế bào và tiềm ẩn khả năng gây ung thư khi phơi nhiễm kéo dài.

Nguy cơ tổn thương gan, thận, tiềm ẩn khả năng gây ung thư

PGS.TS Lê Thị Huyền cho hay, Auramin O (Basic Yellow 2) là một chất nhuộm tổng hợp có màu vàng tươi, thuộc nhóm diarylmethane. Chất này thường tồn tại ở dạng muối clorid với công thức phân tử C₁₇H₂₂ClN₃. Về cấu trúc, Auramin O chứa hai vòng thơm gắn với các nhóm dimethylamino, tạo nên hệ liên hợp giúp chất phát huỳnh quang vàng–lục dưới tia cực tím.

Trong lĩnh vực y học và vi sinh, Auramin O được sử dụng để nhuộm huỳnh quang vi khuẩn lao (Mycobacterium tuberculosis) vì nó bám vào lớp lipid đặc biệt trong thành tế bào vi khuẩn, giúp phát hiện nhanh dưới kính hiển vi. Ngoài ra, chất này còn được dùng trong nhuộm giấy, da và một số vật liệu công nghiệp

Tuy nhiên, Auramin O không được phép sử dụng trong thực phẩm. Nhiều nghiên cứu cho thấy chất này có thể gây kích ứng da, mắt và đường hô hấp; một số dữ liệu thực nghiệm còn cảnh báo nguy cơ gây đột biến tế bào và tiềm ẩn khả năng gây ung thư khi phơi nhiễm kéo dài.

“Việc trộn Auramin O vào gừng riềng xay sẵn nhằm tạo màu vàng bắt mắt là hành vi gian lận và tiềm ẩn rủi ro sức khỏe. Khi ăn phải thực phẩm chứa chất nhuộm công nghiệp này, người tiêu dùng có thể đối mặt với nguy cơ tổn thương gan, thận hoặc tích lũy độc tính lâu dài trong cơ thể”, PGS.TS Lê Thị Huyền cho hay.

Theo PGS.TS Lê Thị Huyền, người dân, nên chọn mua gừng tươi nguyên củ hoặc sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh sử dụng thực phẩm có màu sắc bất thường, quá vàng hoặc quá đồng đều so với màu tự nhiên của gừng.

Cần siết chặt quản lý từ nguồn cung hóa chất

Để ngăn chặn tình trạng sử dụng hóa chất công nghiệp như Auramin O trong thực phẩm, PGS.TS Lê Thị Huyền cho rằng, cần siết chặt quản lý từ nguồn cung hóa chất đến khâu lưu thông sản phẩm trên thị trường.

Trước hết, cơ quan chức năng cần quản lý chặt hoạt động kinh doanh, phân phối hóa chất công nghiệp: yêu cầu khai báo mục đích sử dụng, lưu trữ sổ sách truy xuất, kiểm tra định kỳ các cơ sở buôn bán hóa chất công nghiệp, đặc biệt là các chất có nguy cơ bị lạm dụng trong thực phẩm. Việc bán trôi nổi, không hóa đơn chứng từ cần được xử lý nghiêm.

Song song đó, lực lượng quản lý thị trường và an toàn thực phẩm cần tăng cường lấy mẫu kiểm nghiệm đột xuất đối với các mặt hàng dễ bị gian lận như gừng, nghệ xay sẵn, bột gia vị, thực phẩm có màu vàng bất thường. Công khai kết quả kiểm tra và xử phạt nghiêm minh sẽ tạo tính răn đe.

Về lâu dài, cần xây dựng cơ chế truy xuất nguồn gốc bắt buộc, khuyến khích sản xuất theo chuỗi an toàn, đồng thời đẩy mạnh truyền thông để người tiêu dùng nhận biết rủi ro và ưu tiên lựa chọn sản phẩm rõ xuất xứ. Khi cả quản lý nhà nước và người tiêu dùng cùng cảnh giác, cơ hội cho hóa chất độc hại “len lỏi” vào thực phẩm sẽ bị thu hẹp đáng kể.