Máy bay vận tải Y-20 (hay Xian Y-20) còn được gọi dưới tên Kunpeng (một loài chim thần trong lịch sử Trung Quốc), là máy bay quân sự lớn nhất do Trung Quốc tự nghiên cứu phát triển và được sản xuất bởi Tập đoàn Công nhiệp máy bay Tây An. Hầu hết các công đoạn chế tạo và lắp ráp đều do tập đoàn này phụ trách, ngoài ra, các tập đoàn sản xuất máy bay khác của Trung Quốc như: Tập đoàn Thẩm Dương, Thành Đô, Thiểm Tây, Cáp Nhĩ Tân và Thượng Hải cũng tham gia sản xuất linh kiện. Y-20 được thiết kế dựa trên kết cấu thân và nguyên lý khí động học của chiếc C-17 (Mỹ) và Ilyushin IL-76 (Nga) với phần cánh cỡ lớn dạng đơn trên.
 |
| Có thể nói chính việc đi sau Nga-Mỹ trong phát triển máy bay vận tải quân sự, đã Trung Quốc tiếp cận được các công nghệ cần thiết để hoàn thiện Y-20 mà không cần tốn quá nhiều thời gian. Nguồn ảnh: Wikipedia. |
Nga-Mỹ giúp sức, Trung Quốc thần tốc phát triển Y-20
Lịch sử phát triển của máy báy Y-20 bắt đầu từ tháng 3/2007, Trung Quốc tuyên bố khởi động chương trình sản xuất máy bay cỡ lớn tại hai thành phố Tây An và Thượng Hải. Trong đó, trên 50% công đoạn thiết kế chế tạo máy bay chở khách và toàn bộ quá trình nghiên cứu phát triển, chế tạo máy bay vận tải đều được tiến hành tại Thiểm Tây. Ngày 20/6/2007, dự án máy bay vận tải cỡ lớn (Y-20) chính thức được phê duyệt với tên gọi Dự án 072.
Năm 2009, Tập đoàn hàng không Trung Quốc tuyên bố cho ra mắt một loại máy bay trên 200 tấn mới. Đến cuối 2012, Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã tổ chức thông cáo báo chí, chứng thực sự tồn tại của Y-20.
Ngày 26/01/2013, Y-20 lần đầu tiên bay thử thành công, nhận được sự quan tâm rộng rãi của truyền thông Trung Quốc. Đoạn video ghi lại cảnh bay thử cho thấy, phần đuôi của Y-20 có thiết kế tương tự như chiếc C-17 của Mỹ, còn động cơ có số hiệu tương tự như chiếc Ilyushin IL-76 cải tiến của Nga với thiết bị chống phản lực.
Ngày 20/4/2013, gần 90 ngày kể từ chuyến bay thử đầu tiên, Y-20 tiếp tục bay thử thành công lần thứ hai tại một căn cứ Không quân nằm ở miền Tây Trung Quốc. Hai cuộc thử nghiệm thành công cho thấy công nghệ chế tạo máy bay đang dần được hoàn thiện tại quốc gia đông dân nhất thế giới này.
Ngày 16/12/2013, nguyên mẫu thứ ba của Y-20 bay thử thành công ngay ở lần bay đầu tiên. Nguyên mẫu này sau đó được sơn màu xám tro và biên chế cho quân đội với số hiệu 783 ngay trước ngày thành lập của quân đội Trung Quốc năm 2014.
Ngày 29/9/2014, Y-20 vượt qua cuộc thử nghiệm toàn diện quy mô lớn nhất, độ khó lớn nhất và rủi ro cao nhất thời điểm bấy giờ của Trung Quốc.
Tháng 11/2014, ba nguyên mẫu Y-20 tham gia Triển lãm hàng không Chu Hải tổ chức tại tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), phô diễn khả năng cơ động và cất cánh cự ly ngắn.
 |
| Thành công của các cuộc thử nghiệm ở nhiều cấp độ khác nhau đã chứng minh rằng Trung Quốc đã đầu tư không ít vào quá trình phát triển Y-20. Nguồn ảnh: Full Frame. |
Tháng 01/2015, ba nguyên mẫu Y-20 bay thử nghiệm thành công trong điều kiện lạnh giá tại sân bay Hulunbuir, tỉnh Sơn Đông.
Ngày 31/01/2015, nguyên mẫu thứ năm của Y-20 bay thử nghiệm thành công.
Cuối tháng 12/2015, Chủ tịch Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc Lâm Tả Minh tiết lộ với báo giới, việc nghiên cứu chế tạo máy bay vận tải Y-20 đã hoàn tất, chuẩn bị cho giai đoạn sát hạch và sẽ chính thức đưa vào hoạt động vào giữa năm 2016.
Ngày 6/7/2016, chiếc Y-20 đầu tiên được bàn giao cho lực lượng Không quân Trung Quốc. Ngày 7/7, Y-20 chính thức được biên chế với số hiệu 11051.
Ngày 30/7/2017, Y-20 lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng trong lễ duyệt binh kỷ niệm 90 năm thành lập của Quân Giải phóng Dân dân Trung Quốc.
 |
| Trong ảnh là hai mẫu vận tải cơ quân sự lớn nhất của Trung Quốc gồm Y-20 và thủy phi cơ lớn nhất thế giới AG600. Nguồn ảnh: vpk.name. |
Đầu tháng 11/2017, kênh truyền hình Trung ương Trung Quốc tiết lộ, Y-20 đã được thay mới động cơ WS-18 do Trung Quốc tự sản xuất, có tính năng tương tự động cơ của Nga nhưng cải thiện hơn về lượng tiêu hao nhiên liệu. Đồng thời cho biết, WS-20 cũng đã được nghiên cứu thành công và sẽ được lắp đặt trên Y-20 thế hệ thứ hai.
Vai trò của Y-20 trong Không quân Trung Quốc
Được biên chế chính thức không lâu, sự hiện diện của Y-20 cũng rất hạn chế. Qua nhiều nguồn thông tin, tính tới nay mới có khoảng 10 chiếc Y-20 được sản xuất và đưa vào sử dụng.
Theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc, Y-20 là loại máy bay vận tải quân sự cỡ lớn, nhiều tính năng, sẽ giúp Không quân Trung Quốc nâng cao vị thế và vai trò chiến lược của mình trong quân đội. Vai trò chủ yếu của Y-20 trong lực lượng Không quân Trung Quốc gồm: Vận chuyển thiết bị quân sự, tiếp dầu, trinh sát,... Gần đây, Y-20 còn được giới chức nước này kỳ vọng sẽ hoạt động giống như một hệ thống phòng thủ tên lửa di động giống như chiếc ABL của Mỹ bằng cách lắp đặt thêm hệ thống vũ khí laser cường độ cao.
 |
| Trong ảnh là một chiếc Y-20 bên cạnh một máy bay vận tải chiến lược C-17 của Không quân Mỹ. Nguồn ảnh: juntu. |
Không dừng lại ở đó, Bắc Kinh còn có tham vọng dùng Y-20 như một bệ phóng trên không dùng để đưa vệ tinh của nước này lên vũ trụ trong tương lai không xa.
Với tầm hoạt động lên đến hơn 7.000km khi phải mang theo 40 tấn hàng hóa Y-20 có thể giúp Quân đội Trung Quốc triển khai quân đến bất kỳ đâu trên lãnh thổ nước chỉ trong vòng 12 tiếng, hay cho phép Bắc Kinh thực hiện một cuộc tấn công chớp nhoáng vào các mục tiêu xa vùng lãnh thổ của nước này trong 24 tiếng. Đây là điều mà bất kỳ lực lượng không quân chiến lược nào cũng nhắm đến trong quá trình phát triển, đi đầu là Nga và Mỹ.
Từ những yếu tố trên có thể thấy vai trò quan trọng của Y-20 trong Không quân Trung Quốc không hề thua kém các dòng chiến đấu cơ tiên tiến, thậm chí là quan trọng hơn. Khi nó là loại máy bay duy nhất giúp Bắc Kinh đưa quân đến bất kỳ đâu mà họ muốn.
Thông số kỹ thuật của Y-20:
- Phi hành đoàn: 3 người, bao gồm hai phi công và nhân viên bốc dỡ hàng
- Chiều dài tổng thể: 47m
- Sải cánh: 45m
- Cao: 15m
- Diện tích cánh: 330m2
- Tải trọng khô: 100 tấn
- Tải trọng vận chuyển: 66 tấn
- Thể tích kho chứa: 20×4×4m
- Tải trọng cất cánh tối đa: 220 tấn
- Hệ thống động cơ phản lực: D-30KP-2 × 4/WS-18 ×4/WS-20 ×4
- Tốc độ tối đa: 918km/h
- Độ cao cất cánh: 13.000m
- Phạm vi hoạt động:
+ Toàn tải: 4.5000km
+ Với 40 tấn hàng: 7.800km
+ Không tải (chỉ gồm phi hành đoàn): Hơn 10.000km
- Khả năng chịu tải của cánh: 710kg/m2
Mời độc giả xem video: Máy bay vận tải quân sự chiến lược Y-20 của Trung Quốc trình diễn tại triển lãm hàng không quốc tế Chu Hải 2016. (nguồn Tonkatsu298)
