Theo Sở Y tế Hà Nội, nhiều đợt ô nhiễm không khí kéo dài với nồng độ bụi mịn cao đã ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe cộng đồng. Bên cạnh các bệnh lý về hô hấp và tim mạch thường được nhắc đến, các chuyên gia y tế cảnh báo rằng đôi mắt - cơ quan trực tiếp tiếp xúc với môi trường bên ngoài đang chịu những tác động không nhỏ từ ô nhiễm không khí, song vẫn chưa được người dân quan tâm đúng mức.

Không khí ô nhiễm chứa nhiều thành phần độc hại như bụi mịn PM2.5, PM10, các khí thải công nghiệp và giao thông. Những hạt bụi này có kích thước rất nhỏ, dễ dàng xâm nhập vào mắt, gây kích ứng và tổn thương mắt. Thực tế ghi nhận tại các cơ sở y tế chuyên khoa cho thấy, số lượng người dân đến khám mắt có xu hướng gia tăng rõ rệt vào những thời điểm chất lượng không khí suy giảm.

Ô nhiễm không khí là một trong những yếu tố nguy cơ làm gia tăng các bệnh lý về mắt, đặc biệt là khô mắt, viêm nhiễm, dị ứng. Tất cả mọi người từ trẻ em đến người trưởng thành, người cao tuổi đều có nguy cơ tổn thương mắt do ô nhiễm không khí. Đặc biệt, những người có sẵn các vấn đề về mắt càng có nguy cơ chịu tổn thương nhiều hơn.

Theo ThS.BS Đỗ Việt Dũng - Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Mắt Hà Nội, có những tác nhân do không khí đối với mắt, có thể gây ra tình trạng khô mắt, dễ gây tổn thương màng phim nước mắt, là màng bảo vệ ngoài cùng của mắt. Do tổn thương của màng phim nước mắt gây ra viêm nhiễm trong mắt. Bên cạnh đó, có thể gặp các vấn đề dị ứng. Những người đã có bệnh nền về mắt như viêm kết mạc dị ứng, khô mắt… khi gặp chất lượng không khí xuống thấp nhiều bụi như vậy thì càng dễ bị tổn thương hơn. Do màng phim nước mắt để bảo vệ mắt cũng yếu hơn người bình thường và mắt cũng nhạy cảm hơn người bình thường.

Không khí tại TP Hà Nội đang ở mức ô nhiễm cao. Ảnh minh họa/Nguồn tapchivietduc.vn

Nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất bao gồm người cao tuổi, trẻ em, người có bệnh lý về mắt, người làm việc nhiều với máy tính và những người thường xuyên phải di chuyển ngoài đường. Với đặc thù là đô thị đông dân, mật độ giao thông cao, người dân Thủ đô khó tránh khỏi việc tiếp xúc hàng ngày với khói bụi và khí thải, khiến nguy cơ mắc các bệnh về mắt ngày càng gia tăng. Đáng lưu ý, ở những người đã có sẵn bệnh lý về mắt, ô nhiễm không khí có thể làm bệnh tiến triển nặng hơn, kéo dài thời gian điều trị và ảnh hưởng lâu dài đến thị lực. Nhiều trường hợp người bệnh chủ quan, tự ý mua thuốc nhỏ mắt khi thấy cộm, đỏ mắt, dẫn đến biến chứng hoặc làm che lấp triệu chứng, gây khó khăn cho việc chẩn đoán chính xác.

Để bảo vệ mắt trong điều kiện chất lượng không khí suy giảm, các bác sĩ khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ mắt một cách khoa học. Trước hết, việc theo dõi thông tin về chất lượng không khí hàng ngày là cần thiết để có kế hoạch sinh hoạt phù hợp. Khi chất lượng không khí ở mức xấu hoặc rất xấu, người dân nên hạn chế ra ngoài, đặc biệt là trẻ nhỏ và người cao tuổi. Đeo kính để bảo vệ mắt khi di chuyển ngoài trời, giảm thiểu bụi và các tác nhân ô nhiễm tiếp xúc trực tiếp với mắt.

Sau khi đi ngoài đường về, nên rửa mặt và vệ sinh mắt bằng nước sạch hoặc dung dịch nước muối sinh lý để loại bỏ bụi bẩn. Tuy nhiên, các bác sĩ cũng lưu ý, việc sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt cần tuân theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, tránh lạm dụng hoặc tự ý dùng thuốc không rõ nguồn gốc.

Bên cạnh đó, việc giữ gìn môi trường sống trong nhà cũng đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe mắt. Người dân nên hạn chế mở cửa khi không khí ngoài trời ô nhiễm nặng, sử dụng các thiết bị lọc không khí nếu có điều kiện, đồng thời đảm bảo không gian làm việc đủ độ ẩm và ánh sáng phù hợp.

Đối với người làm việc với máy tính, cần có thói quen nghỉ ngơi cho mắt định kỳ, chớp mắt thường xuyên và điều chỉnh màn hình phù hợp để giảm căng thẳng cho mắt. Giữ ẩm cho mắt và đi khám sớm khi xuất hiện các triệu chứng bất thường.

Việc chủ động bảo vệ đôi mắt không chỉ giúp giảm nguy cơ tổn thương trước mắt mà còn góp phần phòng tránh các bệnh lý về mắt sau này trong bối cảnh ô nhiễm không khí ngày càng gia tăng. Bảo vệ mắt trước ô nhiễm không khí không chỉ là trách nhiệm của cá nhân mà còn cần sự chung tay của toàn xã hội trong việc cải thiện môi trường sống. Tuy nhiên, trong khi chờ đợi những giải pháp lâu dài, việc nâng cao nhận thức và chủ động phòng ngừa vẫn là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh lý về mắt.

Ô nhiễm không khí được xem là kẻ thù vô hình đối với sức khỏe cộng đồng nói chung và đôi mắt nói riêng. Việc nhận diện đúng tác hại, tuân thủ các khuyến cáo y tế và xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh sẽ góp phần bảo vệ đôi mắt, hướng tới một cộng đồng khỏe mạnh và chất lượng sống bền vững hơn trong bối cảnh đô thị hóa hiện nay.