Nam việt quất thường được nhắc đến trong các nghiên cứu về sức khỏe đường tiết niệu. Tuy nhiên, loại quả mọng có vị chua này còn chứa những hợp chất thực vật có thể tác động đến hoạt động của vi khuẩn.

Nhóm nghiên cứu tại Trường Nha khoa thuộc Đại học Illinois Chicago (Mỹ) đã tìm hiểu liệu các hợp chất đó có ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật trong mảng bám răng hay không.

Kết quả cho thấy nước ép nam việt quất nguyên chất có thể làm giảm hai quá trình liên quan đến sâu răng: mảng bám phát triển trở lại và vi khuẩn sản xuất axit. Đây là những phát hiện đáng chú ý bởi mảng bám không chỉ là lớp chất bám trên bề mặt răng mà còn là một cộng đồng vi sinh vật có khả năng chuyển hóa đường trong thức ăn thành axit, dần làm suy yếu men răng.

Thử nghiệm trên cả trẻ em và người trưởng thành

Nghiên cứu có sự tham gia của 22 người, gồm 14 trẻ em và 8 người trưởng thành. Người tham gia được phân vào các nhóm sử dụng một trong ba loại đồ uống: nước ép nam việt quất nguyên chất 100% không thêm đường, đồ uống pha nam việt quất chứa 27% nước quả và có bổ sung đường, hoặc nước lọc.

Trước khi thử nghiệm, các nhà nghiên cứu lấy mẫu mảng bám đã tích tụ qua đêm trên răng người tham gia. Sau khi súc miệng bằng nước, mỗi người uống một lượng nhỏ đồ uống được phân công và đảo thức uống trong miệng vài lần trước khi nuốt. Khoảng 30 phút sau, nhóm nghiên cứu lấy mẫu mảng bám lần nữa để so sánh hoạt động của vi khuẩn.

Kết quả cho thấy mẫu mảng bám tiếp xúc với nước ép nam việt quất nguyên chất có tốc độ phát triển trở lại thấp hơn. Nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận lượng axit do mảng bám tạo ra giảm ở cả trẻ em lẫn người lớn sau khi sử dụng loại nước ép này.

Giáo sư Christine D. Wu, nhà nghiên cứu tại Khoa Nha khoa Nhi của Đại học Illinois Chicago, cho biết bà quan tâm đến việc thực phẩm và đồ uống có thể tác động như thế nào đến vi khuẩn có hại trong khoang miệng. Theo bà, việc sử dụng đồ uống bán trên thị trường và thử nghiệm trực tiếp ở người giúp nghiên cứu gần với điều kiện sử dụng thực tế hơn so với các thí nghiệm chỉ dùng dịch chiết được điều chế trong phòng thí nghiệm.

Điểm đáng chú ý là tác động được ghi nhận với nước ép nguyên chất không đồng nghĩa mọi sản phẩm mang nhãn nam việt quất đều có lợi tương tự. Đồ uống pha loãng có thêm đường là một sản phẩm khác, với thành phần và khả năng ảnh hưởng đến vi khuẩn răng miệng khác nhau. Bởi vậy, không thể chỉ dựa vào tên gọi của sản phẩm để suy ra lợi ích đối với răng.

Hợp chất thực vật có thể là chìa khóa

Nam việt quất chứa proanthocyanidin, nhóm hợp chất thực vật được nghiên cứu vì khả năng can thiệp vào sự bám dính của một số vi khuẩn. Trong các nghiên cứu về đường tiết niệu, những hợp chất này được chú ý vì có thể làm giảm khả năng vi khuẩn như E. coli bám vào tế bào. Nhóm của Wu đặt câu hỏi liệu các cơ chế tương tự có thể ảnh hưởng đến vi khuẩn trong mảng bám răng hay không.

Trong khoang miệng, một số vi khuẩn sử dụng đường từ thực phẩm và đồ uống để tạo axit. Khi môi trường quanh răng thường xuyên có tính axit, khoáng chất trong men răng có thể bị mất dần, làm tăng nguy cơ hình thành lỗ sâu. Nếu có thể làm chậm sự phát triển của mảng bám và giảm sản xuất axit, một thành phần thực phẩm có thể hỗ trợ kiểm soát một phần quá trình này.

Wu nhận định kết quả nghiên cứu đi ngược lại suy nghĩ phổ biến rằng nước ép nam việt quất quá chua nên không có lợi cho răng. Tuy vậy, phát hiện hiện tại chỉ cho thấy thay đổi trong các chỉ số hoạt động của mảng bám trong thời gian ngắn; nó không chứng minh rằng nước ép có thể đảo ngược tổn thương men răng hoặc thay thế các biện pháp chăm sóc nha khoa đã được kiểm chứng.

Chưa thể xem nước ép là biện pháp chống sâu răng

Giới hạn lớn nhất của nghiên cứu là quy mô nhỏ và thời gian theo dõi ngắn. Chỉ có 22 người tham gia, trong khi mẫu mảng bám sau khi uống được lấy sau khoảng 30 phút. Thiết kế này có thể ghi nhận phản ứng ngắn hạn của vi khuẩn nhưng không trả lời được liệu việc sử dụng nước ép đều đặn có làm giảm số ca sâu răng trong nhiều tháng hoặc nhiều năm hay không.

Các nghiên cứu tiếp theo cần tuyển nhiều người hơn, theo dõi dài hơn và đánh giá những kết quả lâm sàng cụ thể, chẳng hạn sự xuất hiện của tổn thương sâu răng. Nhóm nghiên cứu cũng cần xác định cách sử dụng nào có thể đem lại lợi ích mà không tạo thêm rủi ro từ độ axit của đồ uống.

Wu cho rằng nước ép nam việt quất nguyên chất có thể đáng được nghiên cứu thêm như một loại đồ uống chức năng hoặc dung dịch súc miệng tiềm năng. Tuy nhiên, vị chua gắt là trở ngại đối với việc sử dụng thường xuyên; việc thêm đường để dễ uống hơn lại có thể làm thay đổi tác động lên răng.

Giá trị của nghiên cứu nằm ở việc chỉ ra một hướng đáng khảo sát: những hợp chất tự nhiên trong thực phẩm có thể tác động đến hoạt động của vi khuẩn trong mảng bám như thế nào.

Trong lúc chờ đợi thêm những nghiên cứu, việc bổ sung một ly nước ép nam việt quất hàng ngày cũng là một việc làm không tồi. Dù sao đi nữa, đây cũng là một loại quả chứa nhiều dinh dưỡng và vi chất có lợi cho sức khỏe.