Nhiều người già tắc ruột do bã thức ăn, biến chứng vỡ ruột, hoại tử

Tắc ruột do bã thức ăn phải phẫu thuật cấp cứu lập lại lưu thông ruột tránh những biến chứng vỡ ruột, hoại tử ruột, rối loạn điện giải, suy đa tạng và tử vong.

Thúy Nga 09/04/2026 09:06

Bệnh viện Đa khoa Hà Nam thực hiện phẫu thuật nhiều trường hợp người cao tuổi tắc ruột do đọng bã thức ăn.

Đau bụng và nôn không ngờ tắc ruột do bã thức ăn

Bệnh nhân L.T.T., 90 tuổi ở Ninh Bình vào viện trong tình trạng đau bụng, nôn. Bệnh nhân tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường. Bệnh nhân được chẩn đoán tắc ruột cần phẫu thuật mở ruột lấy bã thức ăn lập lại lưu thông ruột.

Bác sĩ chuyên khoa II Phạm Công Cao, người trực tiếp phẫu thuật và điều trị cho bệnh nhân cho biết, đây là trường hợp bệnh nhân cao tuổi nhiều bệnh nền. Yêu cầu phải phẫu thuật cấp cứu lấy bã thức ăn lập lại lưu thông ruột tránh những biến chứng vỡ ruột, hoại tử ruột, rối loạn điện giải, suy đa tạng dẫn đến tử vong.

Từ tháng 01/2026 đến nay khoa ngoại tổng hợp đã phẫu thuật bốn bệnh nhân tắc ruột do bã thức ăn. Tất cả bệnh nhân đều trên 80 tuổi.

Hầu hết các trường hợp tắc ruột do bã thức ăn phải được phẫu thuật để lấy khối bã. Trong đó, tắc ruột do u bã thức ăn thường gặp ở trẻ em và người già.

Khó chẩn đoán đúng nguyên nhân gây nhiều biến chứng

Tắc ruột do bã thức ăn rất khó chẩn đoán đúng nguyên nhân trước mổ, nếu chậm điều trị có thể gây nhiều biến chứng như mất nước và điện giải do nôn, hạ huyết áp, trụy mạch sớm. Mục tiêu điều trị là loại bỏ được khối thức ăn bằng các biện pháp nội - ngoại khoa và dự phòng tái phát.

Vì thế, để dự phòng nguy cơ tạo khối bã thức ăn đường tiêu hóa, cần lưu ý cách ăn uống cho người cao tuổi:

- Thức ăn phải nấu chín, ninh nhừ… nhai kỹ khi ăn - đặc biệt là người già.

- Uống đủ nước, ít nhất là 2 lít nước/ngày.

- Tập thể dục đều đặn (giúp ruột được kích thích, dễ dàng co bóp và lưu thông tốt).

- Không nên nuốt những thức ăn dai, cứng như gân, sụn để tạo thành nhân cho thực phẩm khác kết dính, vón cục hay ăn trái cây (như nhãn, vải, táo) mà nuốt luôn cả hột.

- Ngoài ra, khi ăn rau nên nhớ ăn thêm các loại rau có độ nhớt (rau đay, mùng tơi, đậu bắp…) vì những loại này có chất xơ hòa tan với nước, dễ thấm hút nước chống táo bón.

- Khi ăn trái cây có nhiều chất chát không nên ăn quá nhiều, không ăn lúc đói và không ăn chung với thức ăn có nhiều đạm.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Phạm Công Cao, tắc ruột non là một cấp cứu ngoại khoa. Bã thức ăn là một khối thức ăn không tiêu, tùy theo thành phần của nó, người ta chia thành nhiều loại như: Bã thức ăn thực vật, khối bã thức ăn động vật, khối lông tóc… hoặc khối hỗn hợp nhiều loại.

Loại thường gặp nhất là khối bã thức ăn thực vật. Khối bã thức ăn thực vật được hình thành ở dạ dày và di chuyển xuống ruột non.

Những người dễ bị tắc ruột do bã thức ăn là: Người già răng rụng (làm giảm sức nhai), người đã phẫu thuật cắt dạ dày hoặc mắc bệnh viêm tụy mạn (khả năng tiêu hóa thức ăn kém), người ăn hoa quả nhiều chất xơ (măng, mít, cam) hoặc nhiều chất tanin (quả hồng, hồng xiêm), trẻ ăn quá nhiều hoa quả như sim, ổi… Những thức ăn này dính lại thành cục trong lòng ruột, không tiêu được, gây tắc ruột.

Đặc biệt lưu ý về thời điểm ăn, nếu ăn khi đói, dạ dày còn trống rỗng, nồng độ HCl cao, hoa quả có nhiều chất xơ, có nhiều nhựa dễ bị kết tủa làm kết dính các sợi xơ thực vật, tạo thành khối bã rắn chắc.

Cộng thêm thói quen ăn quá nhanh, nhai không kỹ là một trong những nguyên nhân dẫn đến nguy cơ gây tắc ruột do bã thức ăn.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Nắng nóng đỉnh điểm trên 40 độ C, cảnh báo cháy nổ và mất nước toàn quốc