Nhiều người mắc đái tháo đường cho rằng chỉ cần tránh bánh kẹo, nước ngọt và các thực phẩm có vị ngọt là có thể kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, những món ăn sáng quen thuộc như xôi mặn, cháo trắng, bánh mì hay bún phở vẫn chứa lượng carbohydrate đáng kể, có thể khiến đường huyết tăng sau ăn nếu sử dụng không hợp lý.

Không có vị ngọt không đồng nghĩa với ít làm tăng đường huyết

PGS.TS Nguyễn Thị Kim Liên, Bệnh viện Việt Đức cho biết, một trong những nhầm lẫn thường gặp ở người có nguy cơ mắc đái tháo đường hoặc đã được chẩn đoán bệnh là chỉ chú ý đến lượng đường có trong thực phẩm mà bỏ qua tinh bột.

Trên thực tế, tinh bột trong gạo, gạo nếp, bột mì và nhiều loại ngũ cốc khi được tiêu hóa sẽ chuyển hóa thành glucose. Ở người mắc đái tháo đường, tình trạng thiếu insulin hoặc insulin hoạt động kém hiệu quả khiến quá trình đưa glucose từ máu vào tế bào bị ảnh hưởng. Vì vậy, đường huyết có thể tăng sau khi ăn những món không hề có vị ngọt.

Đáng chú ý, một số món ăn sáng phổ biến lại chứa lượng tinh bột khá lớn. Nếu ăn khẩu phần quá nhiều, thiếu rau xanh và nguồn đạm phù hợp, người bệnh có thể gặp khó khăn trong kiểm soát đường huyết.

Dưới đây là 5 món ăn cần chú ý khi xây dựng thực đơn buổi sáng.

Xôi mặn: Không thêm đường nhưng vẫn giàu tinh bột

Xôi là món ăn sáng quen thuộc, tiện lợi nhưng được chế biến chủ yếu từ gạo nếp. Một gói xôi lớn có thể cung cấp lượng tinh bột đáng kể.

Khi ăn kèm chả, lạp xưởng hoặc thịt mỡ, tổng năng lượng, chất béo và muối của bữa ăn còn tăng thêm. Việc bổ sung thịt không làm mất đi lượng tinh bột vốn có trong xôi.

Người mắc đái tháo đường không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối món ăn này, nhưng nên giảm khẩu phần, lựa chọn trứng hoặc thịt nạc làm nguồn đạm và kết hợp rau xanh nếu có.

Cháo trắng: Dễ ăn nhưng không nên ăn quá nhiều

Cháo trắng thường được xem là món ăn nhẹ bụng, phù hợp với người cao tuổi. Tuy nhiên, quá trình nấu nhừ khiến cấu trúc hạt gạo thay đổi, tinh bột có thể được tiêu hóa nhanh hơn.

Mức tăng đường huyết còn phụ thuộc vào lượng gạo thực tế trong bát cháo, chứ không chỉ dựa vào độ loãng hay đặc. Một bữa sáng chỉ có cháo trắng, ăn thêm quẩy nhưng thiếu đạm và chất xơ cũng dễ mất cân đối dinh dưỡng.

Người bệnh nên ăn lượng vừa phải, bổ sung cá, thịt nạc, trứng, đậu phụ và rau phù hợp. Ngay cả cháo gạo lứt hay cháo yến mạch cũng cần kiểm soát khẩu phần.

Bánh mì trắng: Vị nhạt vẫn chứa nhiều carbohydrate

Bánh mì trắng chủ yếu được làm từ bột mì tinh chế, thường có hàm lượng chất xơ thấp hơn các sản phẩm nguyên hạt.

Nếu ăn nhiều bánh mì mà không bổ sung nguồn đạm và rau, đường huyết sau ăn có thể khó kiểm soát hơn. Người bệnh nên lựa chọn lượng bánh phù hợp, ăn kèm trứng, thịt nạc hoặc đậu phụ và rau xanh.

Khi mua bánh đóng gói, cần đọc kỹ bảng thành phần và lượng carbohydrate. Không nên chỉ dựa vào màu sắc để đánh giá bánh có phải làm từ ngũ cốc nguyên hạt hay không.

Bún, phở, hủ tiếu: Cẩn trọng với lượng bánh trong mỗi tô

Đây đều là những món ăn quen thuộc, không phải thực phẩm người mắc đái tháo đường bắt buộc phải loại bỏ.

Vấn đề nằm ở khẩu phần. Một tô lớn, gọi thêm bánh hoặc ăn kèm quẩy có thể khiến tổng lượng tinh bột vượt quá nhu cầu của cơ thể.

Người bệnh có thể chủ động gọi ít bánh hơn, tăng rau và lựa chọn lượng thịt nạc phù hợp. Ngoài ra, cần chú ý lượng muối trong nước dùng, đặc biệt với người đồng thời mắc tăng huyết áp.

Bánh quy mặn, cracker: Dễ ăn nhiều vì nghĩ không có đường

Bánh quy mặn và bánh cracker thường chứa bột mì hoặc tinh bột. Vì không có vị ngọt rõ rệt, nhiều người chủ quan sử dụng liên tục mà không nhận ra lượng carbohydrate đã nạp vào cơ thể.

Đặc biệt, dòng chữ “không thêm đường” trên bao bì không đồng nghĩa sản phẩm không chứa carbohydrate.

Người bệnh cần đọc thông tin dinh dưỡng, chú ý lượng carbohydrate trong mỗi khẩu phần và số khẩu phần thực tế đã ăn. Nếu sử dụng bánh quy cho bữa sáng, nên kết hợp thêm nguồn đạm phù hợp thay vì chỉ ăn bánh và uống trà.

Đừng bỏ bữa sáng vì lo ngại đường huyết

PGS.TS Nguyễn Thị Kim Liên khuyến cáo, một sai lầm khác là khi phát hiện đường huyết tăng, người bệnh tự ý bỏ bữa sáng hoặc cắt giảm mạnh tinh bột.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Kim Liên, việc điều chỉnh bữa ăn cần phù hợp với thuốc và kế hoạch điều trị. Người đang sử dụng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết nhóm sulfonylurea có nguy cơ hạ đường huyết nếu bỏ hoặc trì hoãn bữa ăn không phù hợp.

Nếu được hướng dẫn tự theo dõi đường huyết tại nhà, người bệnh nên ghi lại món ăn, khẩu phần và kết quả đo theo lịch bác sĩ chỉ định. Những thông tin này giúp đánh giá đáp ứng sau ăn và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp. Không tự ý tăng liều thuốc chỉ vì một lần đo đường huyết cao.

Người thường xuyên khát nhiều, tiểu nhiều, nhìn mờ, mệt mỏi bất thường hoặc sụt cân không chủ ý nên đi khám để kiểm tra đường huyết. Với người đã mắc bệnh, cần tái khám nếu chỉ số nhiều lần vượt mục tiêu điều trị. Trường hợp xuất hiện nôn, đau bụng, thở nhanh và sâu hoặc lơ mơ, cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay.

" Một bữa sáng phù hợp với người đái tháo đường không đơn giản là loại bỏ thực phẩm có vị ngọt. Điều quan trọng là kiểm soát lượng tinh bột, cân đối chất đạm, bổ sung chất xơ và điều chỉnh khẩu phần theo tình trạng sức khỏe cũng như phác đồ điều trị", PGS.TS Nguyễn Thị Kim Liên nhấn mạnh.

Mời quý độc giả theo dõi video: Cục thuế chấn chỉnh gây sức ép buộc người dân từ chối nhận tiền thuế nộp thừa