Hãng chế tạo máy bay chiến lược Tupolev của Nga được cho là đã bổ nhiệm ông Yuri Ambrosimov làm Tổng giám đốc mới, thay thế ông Aleksandr Bobryshev, khoảng một năm sau đợt điều chỉnh nhân sự cấp cao diễn ra vào cuối năm 2024. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tupolev đang chịu sức ép lớn liên quan tới tiến độ, tài chính và vai trò then chốt của chương trình máy bay ném bom chiến lược Tu-160M.
Hiện nay, Tupolev là doanh nghiệp duy nhất trên thế giới vẫn đang sản xuất máy bay ném bom chiến lược để đưa vào trực chiến, với sản phẩm chủ lực là Tu-160M - phiên bản hiện đại hóa sâu của “Thiên nga trắng” Tu-160. Dây chuyền sản xuất được đặt tại Nhà máy Hàng không Kazan, nơi đồng thời lắp ráp máy bay chở khách Tu-214 và từng chế tạo các máy bay ném bom Tu-22M3 trước đây.
Theo kế hoạch của Bộ Quốc phòng Nga, lực lượng không quân chiến lược sẽ tiếp nhận 50 máy bay Tu-160M mới, đồng thời nâng cấp 17 máy bay Tu-160 thời Liên Xô lên cùng tiêu chuẩn. Đầu tư vào dòng máy bay này được xem là ưu tiên chiến lược trong bối cảnh căng thẳng leo thang giữa Nga và khối phương Tây. Tu-160M sở hữu tổ hợp năng lực hiếm có về tầm bay, tốc độ và tải trọng vũ khí, cho phép Nga thực hiện các đòn tấn công tầm xa trên phạm vi toàn cầu.
Tu-160M có thể mang 12 tên lửa hành trình Kh-101/102 trong khoang vũ khí trong thân, vượt trội so với các máy bay Tu-95MSM cũ hơn vốn chỉ mang tối đa 8 tên lửa treo ngoài. Ngoài ra, Nga được cho là đang phát triển các loại vũ khí siêu vượt âm dành riêng cho dòng máy bay này, bao gồm một loại tên lửa đạn đạo và phiên bản phóng từ trên không của tên lửa hành trình Zircon.
Tuy nhiên, chương trình Tu-160M cũng đang gặp không ít khó khăn. Tháng 5/2025, Tòa Trọng tài Moscow đã buộc Tupolev phải bồi thường 3 tỷ ruble do chậm trễ thực hiện hợp đồng, và đến tháng 6, Bộ Quốc phòng Nga tiếp tục khởi kiện bổ sung, yêu cầu bồi thường thêm 0,9 tỷ ruble. Các tranh chấp chủ yếu liên quan đến tiến độ bảo dưỡng và hiện đại hóa máy bay chiến lược, dù giá trị các khoản phạt vẫn khá nhỏ so với chi phí khoảng 15-16 tỷ ruble để sản xuất một chiếc Tu-160M.
Tầm quan trọng của Tu-160M càng gia tăng sau khi Ukraine tiến hành các đòn tấn công quy mô lớn nhằm vào căn cứ máy bay ném bom Nga trong Chiến dịch “Mạng Nhện” ngày 1/6, gây thiệt hại cho nhiều máy bay Tu-95MS và Tu-22M3 - những dòng không còn được sản xuất. Trước nguy cơ thiếu hụt lực lượng, Nga đã lần đầu sử dụng Tu-160M để tấn công mục tiêu tại Ukraine vào giữa tháng 6/2025.
Dù vẫn được đánh giá là một trong những máy bay ném bom mạnh nhất thế giới, Tu-160M được dự báo sẽ đối mặt với thách thức lớn khi máy bay ném bom tàng hình B-21 của Mỹ và H-20 của Trung Quốc dự kiến đi vào hoạt động từ đầu những năm 2030, có thể làm thay đổi cán cân sức mạnh không quân chiến lược toàn cầu.
Tu-160M là trụ cột răn đe hạt nhân của Nga nhờ sự kết hợp hiếm có giữa tầm bay rất xa, tốc độ siêu vượt âm và tải trọng vũ khí lớn. Máy bay có thể mang tới 12 tên lửa hành trình hạt nhân Kh-101/102, cho phép tấn công mục tiêu chiến lược mà không cần xâm nhập sâu vào không phận đối phương. Trong bối cảnh Tu-95 và Tu-22M3 chịu tổn thất nặng, Tu-160M trở thành phương tiện duy nhất còn đang sản xuất, đảm bảo khả năng răn đe đường không của “bộ ba hạt nhân” Nga.
