Chiến hạm Shahid Mahdavi, một sự bổ sung mới nhất cho lực lượng hải quân Iran, đã thu hút sự chú ý của các nhà phân tích quân sự. Con tàu này, ban đầu là một tàu container, đã được cải biến để trang bị tên lửa đạn đạo và có khả năng hoạt động như một căn cứ hải quân di động.

Sự Trở Lại Của "Tàu Q"

Shahid Mahdavi được ví như sự hồi sinh của "tàu Q", một loại tàu chiến từng làm mưa làm gió trong hai cuộc chiến tranh thế giới nhưng sau đó gần như biến mất khỏi biên chế hải quân. Đặc điểm của tàu Q là khả năng ngụy trang thành tàu buôn thông thường, trà trộn vào các hoạt động vận tải để phục kích đối phương, sau đó bất ngờ lộ diện vũ khí và khai hỏa.

Khái niệm "tàu Q" bắt nguồn từ Thế chiến thứ nhất, khi các lực lượng hải quân Đức sử dụng tàu ngầm để ngăn chặn các tuyến đường biển. Để đối phó, hải quân Đồng minh đã phát triển các tàu Q. Đây là những tàu buôn dân sự được cải trang, trang bị vũ khí ẩn dưới lớp ngụy trang. Khi tàu ngầm đối phương áp sát để kiểm tra, tàu Q sẽ khai hỏa, vô hiệu hóa mối đe dọa.

Shahid Mahdavi ban đầu được đóng như một tàu container với kích thước ấn tượng: dài 240m, rộng 27m, lượng giãn nước khoảng 35.000 tấn và khả năng vận chuyển hơn 44.000 tấn hàng container. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất là việc trang bị tên lửa đạn đạo. Vào năm 2024, tàu đã thử nghiệm phóng thành công 2 tên lửa đạn đạo tầm trung Dezful, do Iran tự phát triển, với tầm bắn gần 1.000km.

Vai Trò Trong Lực Lượng Iran

Shahid Mahdavi không thuộc biên chế hải quân chính quy mà thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC-N). Lực lượng này chịu trách nhiệm khu vực phía tây Vịnh Ba Tư và kiểm soát các đơn vị tên lửa đạn đạo.

Tàu Shahid Mahdavi được trang bị hệ thống radar tiên tiến, radar 3 chiều, hệ thống liên lạc và thiết bị trinh sát hiện đại. Ngoài ra, tàu còn tích hợp nhiều hệ thống tên lửa, bao gồm tên lửa đối đất, tên lửa đất đối không và hệ thống phòng không Khordad. Tàu có khả năng phóng tên lửa hành trình với tầm bắn lên tới 1.000km.

Điểm nhấn của Shahid Mahdavi là khả năng phóng tên lửa đạn đạo trực tiếp từ boong tàu, đã được thử nghiệm thành công. Tàu còn có thể mang theo lượng lớn máy bay không người lái (UAV) và 5 máy bay trực thăng, hỗ trợ vận chuyển các tàu phóng tên lửa, biến nó thành một nền tảng đa năng cho các chiến dịch tấn công của IRGC-N.

Lợi Thế Kinh Tế Và Hạn Chế

Việc Iran cải tạo Shahid Mahdavi thành tàu Q được cho là do chi phí thấp, chỉ dưới 20 triệu USD. Iran cũng gặp khó khăn trong việc đóng tàu chiến lớn, trong khi tàu container lại cung cấp không gian rộng rãi cho việc triển khai vũ khí. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng Shahid Mahdavi khó có thể đối đầu với lực lượng Mỹ trong một cuộc giao tranh thực tế.