Ông là vị Hoàng đế có số lượng phi tần hậu cung nhiều nhất trong lịch sử triều Thanh, với hơn 200 cung tần.
Vào thời nhà Thanh, tuổi thọ trung bình của nam giới là 45 tuổi và ở nữ giới là 50 tuổi. Tuy nhiên, điều đáng ngạc nhiên là 3 vị Hoàng hậu được Khang Hy sắc phong đều qua đời khi còn rất trẻ. Hai người qua đời ở tuổi mới hơn 20, còn một người đang làm Hoàng Quý phi sau khi được phong làm Hoàng hậu chưa đầy vài ngày cũng ra đi.
Khôn ngoan không lại ý trời, vị hoàng hậu xinh đẹp, sắc sảo khiến bao người mê đắm cuối cùng lại có cái kết bi thảm khiến ai nấy đều xót xa.
Thời phong kiến, sự đè nặng của tư tưởng trọng nam khinh nữ đã khiến cho số phận của người phụ nữ gần như bị định đoạt bởi nam nhân. Dù họ có xinh đẹp, thông minh, thậm chí địa vị có cao tới đâu thì sau cùng vẫn chỉ là món đồ trong tay đàn ông. Tả Hoàng hậu của Bắc Tề - Phùng Tiểu Liên - là một ví dụ điển hình.
Đó là “Theo dấu Hoàng hậu Nam Phương và Vua Bảo Đại”, do NXB Phụ nữ Việt Nam thực hiện, với lời nhắn cần lưu ý: “Đây không phải là công trình nghiên cứu lịch sử chuyên khảo, mà chỉ là một cuốn tư liệu lịch sử về cuộc đời Vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương, được thể hiện dưới góc nhìn và lập luận của cá nhân tác giả”, nhưng vẫn được bạn đọc đánh giá là “cuốn sách đầy đủ và thuyết phục nhất về Hoàng hậu Nam Phương. Các tài liệu mới, được sưu tầm, đối chiếu công phu trong sách có vai trò phục dựng và bổ khuyết cho những khoảng trống trong lịch sử về vị Hoàng hậu xinh đẹp, trí tuệ, và còn có bản lĩnh sống vững vàng qua thời cuộc hơn cả Hoàng đế Bảo Đại”.
“Theo dấu Hoàng hậu Nam Phương và Vua Bảo Đại” của hai tác giả Vĩnh Đào và Nguyễn Thị Thanh Thúy viết về con người, cuộc đời Vua Bảo Đại (1913 - 1997) và Hoàng hậu Nam Phương (1913 - 1963) dưới thời triều Nguyễn, trong đó chủ yếu là các thông tin về Hoàng hậu Nam Phương - một người có nhiều điểm hội tụ đặc biệt về “sắc đẹp, nét duyên dáng, lòng nhân từ, trí thông minh - hiện rõ trên nét mặt và toát ra trong từng cử chỉ” mà nhiều người chưa từng biết tới.
Tác giả Vĩnh Đào (tên đầy đủ: Nguyễn Phước Vĩnh Đào) sinh năm 1942, là cháu của Miên Định (Thọ Xuân Vương), còn Nguyễn Phước Vĩnh Thụy (Vua Bảo Đại) là cháu của Miên Tông (Vua Thiệu Trị). Ông Vĩnh Đào có bằng Tiến sĩ Văn học của Đại học Paris IV - Sorbonne (Pháp), nghiên cứu về ngữ pháp, văn học, và đã viết nhiều biên khảo, tuỳ bút bằng tiếng Pháp và tiếng Việt. Việc là hậu duệ trong hoàng tộc, sống và làm việc ở Pháp, chính là yếu tố khá thuận lợi cho ông trong việc tra cứu tư liệu về Vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương.
Hai tác giả Vĩnh Đào và Nguyễn Thị Thanh Thúy đã ròng rã suốt 3 năm thực hiện nhiều chuyến đi tới những nơi lưu dấu của Vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương ở Việt Nam (từ Sài Gòn tới Tiền Giang, rồi về Thủ Đức, Chợ Lớn, Biên Hòa, lên Đà Lạt, Kon Tum, ra Quy Nhơn, Huế, Hà Nội…) và ở Pháp (những nơi nhà vua, hoàng hậu đã đi qua, sinh sống) để tìm gặp hậu duệ của những người cùng thời, phỏng vấn nhiều nhân chứng trong và ngoài nước, trong đó có cựu thị trưởng làng Chabrignac, để tìm hiểu, đối chứng các tư liệu.
Theo các tác giả, ngày sinh 14/11/1913 của hoàng hậu tính theo âm lịch là 17.10. Tuy nhiên, do sinh cùng năm với vua Bảo Đại, nên triều nhà Nguyễn có thể đã lùi năm sinh của bà từ năm Sửu (1913) thành năm Dần (1914). Trong khi đó, ngày 17.10.1914 (âm lịch) là ngày 4.2.1914 (lịch dương), nên đã dẫn đến sự nhầm lẫn về ngày sinh của Hoàng hậu Nam Phương.
| Trong ấn phẩm này, nhiều thông tin mới về Hoàng hậu Nam Phương đã được công bố. |
TS Vĩnh Đào cũng cho biết, sau bao vất vả kiếm tìm các nhân chứng và tư liệu về quê quán của Hoàng hậu Nam Phương, nhưng chưa có kết quả khả thi, thì tới tháng 11/2023, khi tìm trong đống hồ sơ hộ tịch lưu trữ trong thư viện số của Trung tâm Văn khố Hải ngoại tại Aix-en-Provence, đã tìm được một văn bản chính thức - tờ khai kết hôn lập tại tòa Đốc lý Sài Gòn ngày 12/11/1902 giữa chú rể Pierre Nguyễn Hữu Hào (sinh tại làng Tân Hòa, tỉnh Chợ Lớn, cư ngụ tại Sài Gòn) và cô dâu Lê Thị Bình (sinh tại Sài Gòn, cư ngụ tại làng Tân Hòa, tỉnh Chợ Lớn) - những vị thân sinh ra hoàng hậu. Theo các bản đồ vào đầu thế kỷ XX, thì làng Tân Hòa nằm trong địa phận quận 5 ngày nay, và có thể gồm cả khu vực Xóm Chiếu, Khánh Hội. Qua những thông tin trên, có thể xác định rằng Hoàng hậu Nam Phương sinh tại Sài Gòn.
Còn với tác giả Nguyễn Thị Thanh Thúy (sinh năm 1973 tại Lâm Đồng, cử nhân xã hội học, hiện là Hội trưởng Hội Quán các Bà mẹ, từng thực hiện nhiều chương trình trao đổi văn hóa quanh chủ đề “Hoàng hậu Nam Phương - Lụa là muôn thuở” từ năm 2018 đến nay), bà đã chia sẻ:
“Theo dự định ban đầu, cuốn sách chỉ tập trung viết về Hoàng hậu Nam Phương, sau mới bổ sung tư liệu về Vua Bảo Đại, bởi cuộc sống của bà có nhiều nét đặc biệt - là người đầu tiên đi ra khỏi cung cấm, xuất hiện bên cạnh hoàng đế trong những nghi lễ chính thức, những cuộc thăm viếng, còn có những hoạt động riêng về mặt xã hội, y tế, giáo dục…
Về hoạt động xã hội, Hoàng hậu Nam Phương là người rất năng động. Không thể kể hết những trường học, bệnh viện, nhà bảo sanh, trại dưỡng lão, trại người mù, cô nhi viện… bà đã đặt chân đến ở Trung Kỳ, Nam Kỳ và Tây Nguyên. Hoàng hậu có chương trình riêng, không tùy thuộc vào các hoạt động của Vua Bảo Đại, như tháng 3/1935, trong chuyến kinh lý các tỉnh miền Trung: Trong lúc Vua Bảo Đại cùng Khâm sứ Graffeuil thăm nhà thương Kim Long (bệnh viện chuyên trị và ngăn ngừa bệnh ngã nước), Hoàng hậu Nam Phương đã cùng bà Graffeuil ghé thăm nhà thương hủi Quy Hòa, nằm cách Quy Nhơn 8 cây số.
Vua Bảo Đại ngự trên ngai vàng (ảnh tư liệu).
Vào cuối năm 1937, Viện Hàn lâm Y khoa Pháp đã trao tặng Hoàng hậu Nam Phương Huân chương Bạc mạ vàng (Médaille de vermeil) - huân chương cao quý nhất của Viện, tưởng thưởng những cá nhân / tổ chức có công lớn trong việc giúp đỡ người bệnh, giáo dục trị liệu, nghiên cứu y khoa và ngừa bệnh. Năm 1939, bà còn được trao tặng “Bội tinh Y tế công cộng đệ nhất đẳng” - bậc huân chương cao nhất trong lĩnh vực y tế, được thiết lập theo một nghị định ngày 18/2/1938 của chính phủ Pháp.
Ngoài ra, trong các cuộc thăm viếng các cơ sở từ thiện, bệnh viện hay viện mồ côi… hoàng hậu thường lấy tiền riêng góp vào quỹ của cơ sở từ thiện, hoặc trao thẳng cho người nghèo. Khi hoàng hậu tặng tiền cho một tổ chức hay hội đoàn (bằng cách viết ngân phiếu), người ta mới biết được số tiền, nhưng khi tặng trực tiếp, không ai có thể biết hoàng hậu đã chi bao nhiêu.
Khi xảy ra thiên tai, hoàng hậu cũng không bao giờ quên đóng góp cho việc cứu trợ; hoặc khi diễn ra một sự kiện nào đó của triều đình, cũng là dịp để hoàng hậu xuất tiền làm từ thiện - như sau khi hạ sinh Công chúa Phương Mai (năm 1937), hoàng hậu gửi 3.400 đồng đến các hội từ thiện ở Trung Kỳ, Bắc Kỳ và Nam Kỳ.
Trong một chuyến đi của Henriette Chandel - đặc phái viên tờ Échos de Paris, đến Sài Gòn ở năm 1936, nhằm điều tra về tình hình phụ nữ và nhi đồng tại Đông Dương - đã có dịp trò chuyện với Hoàng hậu Nam Phương tại Huế. Cuộc gặp gỡ đó đã để lại cho nữ ký giả này một ấn tượng sâu sắc và được thuật lại như sau:
“Bà nói rất cần giáo dục người phụ nữ, đó là một trong những điều kiện đầu tiên để bảo vệ trẻ em. Sẽ có biết bao trẻ em được cứu sống nếu người mẹ biết được vài nguyên tắc về vệ sinh. Để giáo dục số đông, người phụ nữ của tầng lớp thượng lưu phải đến với quần chúng và truyền lại những gì họ đã học được. Trên đất nước có nhiều thiên tai này, có biết bao nhiêu mảnh đời đau khổ cần được cứu vớt! Và trước khi nghĩ đến việc chữa trị, cần phải cho họ cơm ăn, áo mặc.
Tôi cảm thấy trong trái tim của hoàng hậu đầy những ưu tư về tình hình xã hội. Thật là kỳ diệu khi nghĩ rằng một con người chỉ mới 20 tuổi được cuộc đời hết sức ưu đãi, mà tinh thần trách nhiệm, ý chí làm vơi sự đau khổ của người khác lại cao đến vậy”.
Còn trên tờ báo Le Soir d’Asie, xuất bản tại Sài Gòn năm 1942, đã viết: “Sắc đẹp, nét duyên dáng, lòng nhân từ, trí thông minh, hiện rõ trên nét mặt của bà, toát ra trong từng cử chỉ. Người phụ nữ Annam lấy bà làm mẫu mực cần nhớ là bà từng khuyên là nên để lên hàng đầu các đức tính về trí tuệ và đạo đức.
| Hoàng hậu Nam Phương trong trang phục cung đình (ảnh tư liệu). |
Trước hết, hoàng hậu là một người nội trợ và một người mẹ hoàn hảo. Sau khi chiếm được trái tim của mọi người trong nước, hoàng hậu đã được ngưỡng mộ tại Pháp và cả trên thế giới. Từ khi lên ngôi, hoàng hậu luôn luôn nhớ đến nhiệm vụ về mặt xã hội của một “đệ nhất phu nhân” trong đế chế, một tấm gương sáng và một người dẫn đường cho mọi phụ nữ Annam…
Bà không thích nghe nói đến “thi sắc đẹp”, “thi thanh lịch”, “trình diễn áo tắm”… Hoàng hậu quan tâm đến việc đào tạo một lớp tinh hoa mới với những nữ bác sĩ, nữ dược sĩ, nữ luật sư, nữ giáo viên, nữ giáo sư, nữ ký giả…
Đối với hoàng hậu, có một con đường mở ra cho tất cả phụ nữ, đó là vừa giữ nhiệm vụ đầu tiên làm người mẹ, người vợ, đồng thời là bàn tay cứu giúp cho mọi kẻ bất hạnh trên cõi đời này. Chính là tấm lòng bác ái của bà, cũng như lòng ngưỡng mộ trước sắc đẹp của bà, khiến cho hoàng hậu hết sức được lòng dân trong nước, được khâm phục tại Pháp và tại các nước”.
Trong khi đó, vào năm 1949, Toàn quyền tại Đông Dương Jean Decoux đã bình luận: “Trong suy nghĩ của tôi, hình ảnh hoàng đế luôn đi đôi với gương mặt dịu hiền của hoàng hậu, người bạn đường của hoàng đế những lúc vui và những lúc khó khăn. Tôi càng thấy cần phải nói đến hoàng hậu vì bà luôn luôn ảnh hưởng trên hoàng đế theo chiều hướng tốt nhất. Gốc người Nam Kỳ, theo Thiên Chúa giáo, được giáo dục phần lớn tại Paris - nơi bà có nhiều bạn bè, hoàng hậu, theo tôi, là thí dụ tốt đẹp nhất của sự kết hợp hài hòa giữa Đông và Tây mà nước Pháp đã thực hiện tại Nam Kỳ”.
Xung quanh việc thực hiện ấn phẩm nói trên, phía NXB đã chia sẻ:
"Vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương là hai nhân vật lịch sử chiếm được khá nhiều sự quan tâm của công chúng, có lẽ do họ là vua và hoàng hậu cuối cùng của chế độ quân chủ ở Việt Nam, và cũng có lẽ do cuộc đời, con người họ khá đặc biệt.
Đã có nhiều cuốn sách viết riêng về Vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương, tuy nhiên trong đó có nhiều chi tiết, sự kiện chưa được kiểm chứng và đối chiếu, thậm chí có những chi tiết thêu dệt thành giai thoại.
Những sự kiện, chi tiết ấy, tiếc thay, chính người trong cuộc là Vua Bảo Đại, trong cuốn hồi ký “Con rồng An Nam” xuất bản tại Pháp, vì một lý do nào đó đã không nhắc đến hoặc ghi theo suy nghĩ của riêng ông. Thế nên, xung quanh Vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương có nhiều giai thoại, nhiều sự kiện, sự việc được ghi chép khác nhau, thậm chí là bất nhất”.
Trong khi đó, hai tác giả đều có chung quan điểm: Không lặp lại các điều sai lầm, các giai thoại không được kiểm chứng được chép đi chép lại từ trước; Thông điệp chuyển tải và ước muốn lan tỏa những giá trị di sản: Áo dài, văn hóa dưới góc nhìn xã hội học và hướng dẫn du lịch; Cuộc đời của vị hoàng hậu cần được nghiên cứu kỹ, vì đây là một hình mẫu lý tưởng cho các phu nhân của giới chính khách có thể học hỏi trong công tác thiện nguyện hay xuất hiện trước truyền thông.
Dù vậy, trong buổi giao lưu ra mắt sách vừa được tổ chức tại Hà Nội, cũng đã có bạn đọc băn khoăn về vài chi tiết liên quan tới lịch sử chưa xác thực. Về việc này, phía các tác giả đã ghi nhận để tiếp tục nghiên cứu và đại diện phía NXB cũng đã hứa hẹn, nếu tái bản, sẽ chỉnh sửa phù hợp.
3 cây cảnh giống như một lớp bảo vệ nhẹ nhàng, bền bỉ, ngày ngày tỏa hương, làm sạch không khí, khiến ngôi nhà trở nên trong lành và an yên hơn.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Thìn có vận trình nổi bật nhưng tâm trạng dễ bất ổn, một phút thiếu kiềm chế khiến mọi thứ gặp rắc rối.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 19/11, tài chính của Kim Ngưu tương đối khả quan, nhưng bạn nên tránh cho vay tiền khi chưa nắm rõ hoàn cảnh của đối phương.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Dậu nên mềm mỏng trong giao tiếp, tránh thể hiện quan điểm quá cứng rắn khiến đồng nghiệp khó chịu.
Năm 1982, một nông dân tình cờ nhặt được mảnh kim giản trong khe đá Tung Sơn (Trung Quốc), mở ra bí mật gắn với Võ Tắc Thiên.
Hang động chứa quặng vàng, công cụ khai thác và hài cốt người ở Chiết Giang (Trung Quốc) hé lộ phần nào cuộc sống khắc nghiệt của thợ mỏ thời xưa.
Đồng Tháp không chỉ nổi tiếng với những cánh đồng sen bạt ngàn, mùa nước nổi và cảnh sắc miền Tây yên bình mà còn sở hữu nền ẩm thực đậm đà bản sắc.
Không cần sống hoàn toàn dưới nước, loài cá kỳ lạ này có thể bò trên bùn, leo rễ đước và săn mồi ngay trên cạn.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 20/11/2026, trong công việc, Cự Giải hãy giữ thái độ bình tĩnh và tránh để chuyện cá nhân ảnh hưởng đến hiệu quả chung.
Vì sao các nhà khoa học vẫn có thể tìm hiểu thành phần không khí của những hành tinh xa xôi cách Trái Đất hàng trăm năm ánh sáng?
Không có mắt, tai hay hệ thần kinh, nhưng một số loài thực vật dường như vẫn nhận biết được những cá thể có quan hệ huyết thống với chúng.
Tháng 11 đến tháng 3 năm sau là thời điểm cải ngồng bước vào mùa thu hoạch. Rau chứa lượng canxi đáng chú ý, nhiều vitamin, khoáng chất có lợi cho sức khỏe.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 20/11/2026, trong công việc, Cự Giải hãy giữ thái độ bình tĩnh và tránh để chuyện cá nhân ảnh hưởng đến hiệu quả chung.
Trong thế giới khủng long, có những chiếc mào kỳ dị đến mức khiến chúng ta liên tưởng đến những sinh vật bước ra từ một bộ phim khoa học viễn tưởng.
Hình khắc bò Tây Tạng trên chiếc gương đồng cổ giúp giới khảo cổ giải mã kỹ thuật chế tác và mạng lưới giao lưu văn hóa cách đây hơn 2.000 năm.
Quan sát cấu trúc plasma dạng sợi quanh vết đen Mặt trời cho thấy chuyển động của chúng có mối liên hệ với sóng từ âm chậm lý giải cách năng lượng truyền đi.
Thay vì sử dụng bóng đèn điện, liệu một ngày nào đó con người có thể thắp sáng nhà cửa bằng những sinh vật tự phát quang?
Không giống những thanh kiếm thông thường, vũ khí Ấn Độ này có thiết kế đặc biệt khiến lưỡi thép trở thành phần nối dài của cánh tay người cầm.
Di chỉ Tiêu Gia ở Sơn Đông (Trung Quốc) hé lộ thành cổ tiền sử hơn 5.000 năm tuổi, với hệ thống tường thành, hào nước và những ngôi mộ phân cấp rõ rệt.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Dậu nên mềm mỏng trong giao tiếp, tránh thể hiện quan điểm quá cứng rắn khiến đồng nghiệp khó chịu.
Ngôi mộ quý tộc thời Xuân Thu tại Sơn Tây (Trung Quốc) chứa hàng nghìn cổ vật, 16 cỗ xe và 46 bộ hài cốt ngựa, hé lộ quyền lực của dòng họ Triệu.
Từ lễ khai tâm đến tục chúc Tết thầy, người Việt xưa đã thực hành nhiều phong tục thể hiện đạo lý tôn sư trọng đạo.
Không cần lưỡi sắc hay mũi nhọn, một cây chùy khiến đối thủ khiếp sợ trên chiến trường Nhật Bản xưa bằng sự đồ sộ của mình.
Ít ai ngờ rằng giữa những tòa nhà chọc trời và dòng xe tấp nập Singapore lại tồn tại một quần thể rái cá hoang dã sinh sôi mạnh mẽ đến vậy.
3 cây cảnh giống như một lớp bảo vệ nhẹ nhàng, bền bỉ, ngày ngày tỏa hương, làm sạch không khí, khiến ngôi nhà trở nên trong lành và an yên hơn.
Mặt Trời không thể tỏa sáng mãi mãi, hàng tỷ năm nữa, ngôi sao quen thuộc sẽ biến thành một thiên thể nhỏ bé, đặc quánh.
Đồng Tháp không chỉ nổi tiếng với những cánh đồng sen bạt ngàn, mùa nước nổi và cảnh sắc miền Tây yên bình mà còn sở hữu nền ẩm thực đậm đà bản sắc.
Chỉ dày bằng một lớp nguyên tử carbon, loại vật liệu đặc biệt này đang mở ra những hướng đi mới cho khoa học và công nghiệp hiện đại.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 19/11, tài chính của Kim Ngưu tương đối khả quan, nhưng bạn nên tránh cho vay tiền khi chưa nắm rõ hoàn cảnh của đối phương.
Không chỉ là một món đồ trang sức xa xỉ, chiếc hộp ngà voi gần 1.000 năm tuổi này còn chứa đựng những biểu tượng quyền lực và câu chuyện tranh giành ngai vàng.