Vốn trước đây là khu vực có môi trường trong lành, nguồn nước dồi dào, hồ Đầm Sen và khu dân cư thôn Cống Đá, phường Âu Lâu, tỉnh Lào Cai đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm kéo dài. Theo phản ánh của người dân, nước giếng của nhiều hộ gia đình chuyển màu đen, không còn sử dụng được.

Bà Lê Thị Gái, người dân thôn Cống Đá, phường Âu Lâu lo lắng cho biết nhiều gia đình phải tự lắp đặt máy bơm, kéo đường ống từ nơi cách nhà gần nửa cây số để có nước sinh hoạt: "Những ngày qua mặt hồ đen xì nước vào. Xuống đến đây thì mùi, nó xộc lên kinh lắm. Tôi bỏ cái giếng to tướng đấy, có dám ăn đâu".

Không chỉ nguồn nước sinh hoạt bị ảnh hưởng, mùi hôi thối từ hồ còn gây đảo lộn cuộc sống thường ngày. Ông Lê Văn Sổ, cùng ở thôn Cống Đá, đặt vấn đề vì sao tình trạng ô nhiễm từng giảm sau khi cơ quan chức năng kiểm tra nhưng gần đây lại tái diễn. "Hôm qua, hôm kia ngửi thối lắm, không chịu được nhưng chúng tôi ở đây cũng đành phải chịu chứ biết làm thế nào".

Tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng hồ Đầm Sen còn đe dạo trực tiếp đến việc cấp nước tưới tiêu sản xuất nông nghiệp. Theo Công ty TNHH Tân Phú, đơn vị quản lý, vận hành công trình thủy lợi hồ Đầm Sen, trong vụ Hè Thu năm 2026, đơn vị tạm dừng lấy nước trực tiếp từ hồ, chuyển sang bơm nước từ sông Hồng, đồng thời khẩn trương lắp đặt trạm bơm điện dã chiến với đường dây dẫn dài gần 500m.

Công ty tổ chức vớt rác, xử lý bùn đáy bằng phèn đơn và chế phẩm vi sinh, kết hợp bơm tạo áp lực; đồng thời lắp đặt camera giám sát hoạt động xả thải tại Cụm công nghiệp Âu Lâu. Sau các biện pháp này, chất lượng nước từng có dấu hiệu cải thiện, môi trường hồ dần trong xanh trở lại.

Mặc dù đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó để bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, Công ty TNHH Tân Phú cho biết những ngày gần đây, tiếp tục ghi nhận nguồn nước xả ra hồ có màu nâu đỏ, kèm mùi hôi thối.

Đơn vị đã kiến nghị chính quyền địa phương và các sở, ngành liên quan kiểm tra, lấy mẫu quan trắc, xác định nguồn gây ô nhiễm và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Xác nhận tình trạng ô nhiễm tái diễn, ông Cao Bá Duy, Phó Chủ tịch UBND phường Âu Lâu, tỉnh Lào Cai cho biết đang tập trung rà soát, xác minh nguyên nhân mới, có thể từ cụm công nghiệp trên địa bàn: "Trước đây ở giai đoạn một, kết quả kiểm tra từ Công an tỉnh và Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh cho thấy nguyên nhân chính dẫn tới ô nhiễm là từ nguồn chất thải hữu cơ từ sinh hoạt của người dân và việc vệ sinh ở môi trường khu vực đó.

Tuy nhiên, hiện nay nước hộ lại tiếp tục ô nhiễm, chúng tôi cũng đang xác định hai nguyên nhân, từ nước thải sinh hoạt từ nhân dân ra hồ và thứ hai nữa là việc sản xuất của các cơ sở sản xuất, kinh doanh, ở các khu cụm công nghiệp".

UBND phường Âu Lâu đã báo cáo khẩn cấp đến cơ quan chuyên môn của tỉnh, đồng thời chỉ đạo công an phường phối hợp với Công an tỉnh khẩn trương kiểm tra, xác minh. Sau khi có kết quả chính thức, địa phương sẽ báo cáo tỉnh để đề xuất phương án khắc phục triệt để, xử lý nghiêm các cơ sở vi phạm quy định về bảo vệ môi trường.

Tình trạng ô nhiễm môi trường hồ Đầm Sen tái diễn cho thấy yêu cầu cấp thiết phải xác định rõ nguồn thải, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan và có giải pháp xử lý lâu dài.

Người dân có quyền mong muốn sử dụng nguồn nước an toàn, ổn định phục vụ đời sống và sản xuất nông nghiệp. Việc kiểm tra, giám sát thường xuyên và xử lý dứt điểm các nguồn gây ô nhiễm là điều kiện quan trọng để hồ Đầm Sen không tiếp tục rơi vào vòng luẩn quẩn ô nhiễm, khắc phục rồi lại tái diễn.