Muỗi từ lâu là tác nhân lây truyền nhiều căn bệnh nguy hiểm và là bài toán nan giải đối với các đô thị trên thế giới. Trong nhiều năm, các biện pháp như phun hóa chất, đặt bẫy hay sử dụng thuốc diệt côn trùng vẫn là giải pháp phổ biến, nhưng đều tồn tại những hạn chế về chi phí, hiệu quả và tác động đến môi trường. Giờ đây, một startup công nghệ tại Mỹ đang đưa ra hướng tiếp cận hoàn toàn khác khi kết hợp AI với micro-drone siêu nhỏ để truy đuổi và tiêu diệt côn trùng ngay khi chúng đang bay. Nếu được thương mại hóa thành công, công nghệ này có thể mở ra một phương thức kiểm soát muỗi thông minh, chính xác và thân thiện với môi trường hơn nhiều so với các giải pháp truyền thống.

Đứng sau dự án là Tornyol, startup được quỹ đầu tư Y Combinator hậu thuẫn. Mới đây, công ty đã công bố đoạn video thử nghiệm, ghi lại cảnh một micro-drone tự động phát hiện, bám theo rồi tiêu diệt thành công một con bướm đêm trong khu vực kiểm soát. Dù mục tiêu ban đầu chưa phải là muỗi, màn trình diễn này được xem như cột mốc quan trọng, chứng minh hệ thống AI có khả năng nhận diện, theo dõi và tấn công mục tiêu đang di chuyển với độ chính xác cao. Theo nhóm phát triển, đây là nền tảng để hoàn thiện những mẫu drone chuyên dụng có thể hoạt động ngoài thực tế nhằm kiểm soát các loài côn trùng gây hại.

Micro-drone tích hợp AI của Tornyol được thiết kế để tự động phát hiện và truy đuổi côn trùng đang bay. (Ảnh: Tornyol)

Điểm đặc biệt của giải pháp nằm ở công nghệ định vị. Mỗi micro-drone chỉ nặng khoảng 40 gram nhưng được trang bị hệ thống cảm biến siêu âm, micrô và phần mềm AI. Cơ chế hoạt động mô phỏng cách loài dơi săn mồi: drone liên tục phát sóng siêu âm và phân tích tín hiệu phản xạ để xác định vị trí mục tiêu. Bên cạnh đó, AI còn nhận diện "chữ ký" âm thanh đặc trưng do tần số vỗ cánh của từng loài côn trùng tạo ra thông qua hiệu ứng Doppler. Nhờ vậy, hệ thống có thể phân biệt muỗi với những loài côn trùng có ích trước khi thực hiện hành động. Việc kết hợp phần cứng phổ thông như micrô trên smartphone cùng thuật toán AI cũng giúp giảm chi phí chế tạo, đồng thời tối ưu trọng lượng để drone có thể cơ động trong không gian hẹp.

Không chỉ gây chú ý bởi yếu tố công nghệ, Tornyol còn đưa ra tham vọng khá lớn về hiệu quả kinh tế. Startup này cho biết nếu triển khai theo mô hình "bầy đàn", chỉ khoảng 10 chiếc micro-drone có thể kiểm soát khu vực rộng tới 1 km². Theo tính toán của công ty, phương pháp này có khả năng cắt giảm chi phí diệt muỗi tới 100 lần so với các hình thức kiểm soát truyền thống. Quan trọng hơn, việc không sử dụng hóa chất cũng giúp giảm nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hệ sinh thái, đồng thời hạn chế tình trạng côn trùng kháng thuốc - vấn đề đang ngày càng phổ biến tại nhiều quốc gia.

Tornyol kỳ vọng các phi đội micro-drone sẽ thay thế dần phương pháp phun hóa chất trong kiểm soát muỗi đô thị. (Ảnh: Tornyol)

Dù vậy, công nghệ micro-drone AI vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm và còn nhiều thách thức trước khi có thể triển khai trên diện rộng. Hệ thống cần chứng minh khả năng hoạt động ổn định trong môi trường thực tế với nhiều điều kiện thời tiết, vật cản và mật độ côn trùng khác nhau. Ngoài ra, các vấn đề về thời lượng pin, khả năng phối hợp giữa nhiều drone cũng như quy định quản lý thiết bị bay tự động sẽ là những yếu tố quyết định tốc độ thương mại hóa. Tuy nhiên, sự xuất hiện của giải pháp này cho thấy AI đang mở rộng ứng dụng sang cả lĩnh vực y tế công cộng và bảo vệ môi trường. Nếu thành công, những chiếc drone siêu nhỏ không chỉ góp phần thay đổi cách con người kiểm soát muỗi mà còn có thể trở thành nền tảng cho nhiều hệ thống tự động xử lý sinh vật gây hại trong tương lai.