Bộ Y tế vừa công bố hướng dẫn chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho người dân trên toàn quốc, sau khi Chính phủ ban hành Chỉ thị số 17/CT-TTg về tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, mục tiêu của chương trình là phấn đấu để mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, đồng thời được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời từ năm 2026.

Đây được xem là một trong những bước đi lớn nhất của ngành y tế trong nhiều năm qua, nhằm chuyển mạnh từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", phát hiện sớm nguy cơ, giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế cho người dân.

Khám sức khỏe theo từng nhóm tuổi

Trong hướng dẫn vừa ban hành, Bộ Y tế quy định cụ thể nội dung khám đối với từng nhóm đối tượng.

Với trẻ em dưới 6 tuổi, việc khám sức khỏe định kỳ sẽ được thực hiện theo Quyết định 1284/QĐ-BYT ban hành ngày 7-5-2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế về hướng dẫn chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho trẻ nhỏ.

Đối với nhóm từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi, người dân sẽ được khám đầy đủ các chuyên khoa lâm sàng theo mẫu quy định tại Thông tư 32/2023/TT-BYT. Các xét nghiệm cận lâm sàng sẽ được chỉ định khi bác sĩ thấy cần thiết hoặc theo nhu cầu tự nguyện chi trả của người dân, cơ quan, doanh nghiệp hoặc khả năng hỗ trợ của địa phương.

Riêng người từ đủ 18 tuổi trở lên sẽ được khám lâm sàng đầy đủ và thực hiện nhiều xét nghiệm cơ bản nhằm phát hiện sớm các bệnh lý phổ biến.

Danh mục xét nghiệm bắt buộc gồm công thức máu, đường huyết, chức năng gan, thận, xét nghiệm nước tiểu và chụp X-quang tim phổi thẳng.

Đáng chú ý, Bộ Y tế yêu cầu khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ lao phổi, u phổi hoặc các bệnh lý nguy hiểm khác qua khám lâm sàng hoặc chẩn đoán hình ảnh, cơ sở y tế phải chỉ định xét nghiệm chuyên sâu hoặc chuyển tuyến phù hợp để can thiệp sớm.

Đối với lao động nữ, danh mục khám phụ sản sẽ thực hiện theo phụ lục riêng của Thông tư 32/2023/TT-BYT.

Nội dung hướng dẫn cũng quy định riêng việc khám sức khỏe đối với cán bộ, học sinh, lái xe ô tô, nhân viên hàng không, người điều khiển phương tiện đường sắt, thuyền viên và các nhóm nghề đặc thù khác theo quy định chuyên ngành hiện hành.

Dự kiến chi phí khám sức khỏe định kỳ miễn phí khoảng 350.000 đồng/người

Trao đổi với phóng viên về việc triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân, TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết thông tin này. Đây là cơ quan đầu mối xây dựng các hướng dẫn chuyên môn để bảo đảm việc thực hiện thống nhất trên toàn quốc.

Cụ thể, kinh phí để tổ chức triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân được xác định nhiều nguồn. Theo đó, từng Bộ, ngành đều được giao trách nhiệm cụ thể.

Bên cạnh đó, Cục phòng bệnh, Bộ Y tế cũng đang xây dựng văn bản hướng dẫn Luật Phòng bệnh, trong đó cũng sẽ tính toán dòng ngân sách để triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân.

Bộ Tài chính có nhiệm vụ bảo đảm kinh phí trên cơ sở đề xuất của địa phương, các đơn vị có tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí.

TS Hà Anh Đức cho biết, dự kiến, chi phí khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân mỗi năm trung bình khoảng 350.000 đồng/người. Gói này giúp xác định tình trạng sức khỏe ban đầu, nếu phát hiện bất thường, người dân sẽ được hướng dẫn chuyển đến các cơ sở chuyên khoa để khám bổ sung.

Thay đổi căn bản thói quen chăm sóc y tế của người Việt

Theo Bộ Y tế, việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí không chỉ nhằm phát hiện bệnh sớm mà còn hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý sức khỏe quốc gia. Mỗi người dân sẽ từng bước được theo dõi sức khỏe liên tục theo vòng đời thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử, từ đó giúp ngành y tế quản lý nguy cơ bệnh tật, xây dựng chiến lược dự phòng và điều trị hiệu quả hơn.

Bộ Y tế cũng yêu cầu các địa phương phân nhóm ưu tiên và sắp xếp lịch khám phù hợp để tránh quá tải bệnh viện, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận dịch vụ.

Các cơ sở khám chữa bệnh phải tổ chức khám đúng nội dung chuyên môn theo từng nhóm đối tượng nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe, phân loại sức khỏe, phát hiện sớm nguy cơ mắc bệnh, tư vấn điều trị hoặc chuyển tuyến khi cần thiết. Giới chuyên môn đánh giá, chủ trương khám sức khỏe miễn phí toàn dân nếu triển khai hiệu quả sẽ giúp thay đổi căn bản thói quen chăm sóc sức khỏe của người Việt.

Giới chuyên môn đánh giá, chủ trương khám sức khỏe miễn phí toàn dân nếu triển khai hiệu quả sẽ giúp thay đổi căn bản thói quen chăm sóc sức khỏe của người Việt.

Hiện nay, nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh phổi mạn tính thường chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn do người dân ít đi khám định kỳ. Trong khi đó, việc sàng lọc và phát hiện sớm có thể giúp giảm đáng kể tỉ lệ tử vong cũng như chi phí điều trị. Chương trình được kỳ vọng sẽ giảm áp lực điều trị tuyến cuối, nâng cao hiệu quả y tế dự phòng và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân ở vùng sâu, vùng xa.