Phát triển hệ thống giao thông nông thôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy kinh tế - xã hội tại các địa phương. Để hiện thực hóa mục tiêu này, nguồn vốn đầu tư công cần được quản lý chặt chẽ, minh bạch và phân bổ thông qua các quy trình lựa chọn nhà thầu tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật. Việc sử dụng hiệu quả từng đồng ngân sách không chỉ là trách nhiệm của chủ đầu tư mà còn là thước đo năng lực quản lý nhà nước tại cơ sở, đặc biệt là sau khi địa phương thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính.
Mới đây, qua công tác tìm hiểu dữ liệu đấu thầu tại tỉnh Lâm Đồng, Báo Tri thức và Cuộc sống ghi nhận một diễn biến đáng chú ý tại Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Tân Hà. Cụ thể, quy trình lựa chọn nhà thầu tại một dự án xây lắp giao thông trị giá cả tỷ đồng đã được đơn vị này hoàn tất với tốc độ thần tốc, sớm đưa dự án vào thi công thực tế.
Lộ trình phê duyệt trong 24 giờ
Dựa trên các tài liệu thu thập được, ngày 27/02/2026, Chủ tịch UBND xã Tân Hà Lâm Hà đã ký Quyết định số 521/QĐ-UBND phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật công trình Đường GTNT thôn Đức Bình đi thôn Hải Hà, xã Tân Hà Lâm Hà. Dự án có tổng mức đầu tư là 2,2 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn từ ngân sách xã. Trong đó, chi phí xây dựng dự toán hơn 1,837 tỷ đồng. Mục tiêu của công trình là đảm bảo an toàn giao thông, đáp ứng nhu cầu đi lại cấp thiết của người dân địa phương.
Sau khi có cơ sở pháp lý về dự án, tiến trình lựa chọn nhà thầu được kích hoạt. Ngày 23/04/2026, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Tân Hà Lâm Hà đã ký Quyết định số 92/QĐ-TTDVTH phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu giai đoạn 2. Gói thầu số 05: Thi công xây dựng công trình Đường GTNT thôn Đức Bình đi thôn Hải Hà áp dụng hình thức "Chỉ định thầu" theo quy trình rút gọn.
Chỉ đúng một ngày sau khi kế hoạch được phê duyệt, vào ngày 24/04/2026, Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Tân Hà Lâm Hà đã ban hành Quyết định số 94/QĐ-TTDVTH về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Đơn vị được lựa chọn thực hiện gói thầu này là Công ty TNHH Vĩnh Nguyên.
Việc một gói thầu xây lắp quy mô gần 2 tỷ đồng hoàn tất toàn bộ các bước từ mời thầu, tiếp nhận hồ sơ đề xuất, đánh giá năng lực đến thương thảo hợp đồng và ra quyết định phê duyệt chỉ trong thời gian ngắn cho thấy sự khẩn trương của đơn vị mời thầu trong việc đẩy nhanh tiến độ đầu tư công.
Dấu hỏi về hiệu quả thương thảo giá
Theo quy định của pháp luật về đấu thầu, ngay cả khi áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn, bước thương thảo hợp đồng vẫn là một khâu bắt buộc và quan trọng. Mục đích cốt lõi là nhằm mang lại tỷ lệ giảm giá, đảm bảo nguyên tắc tiết kiệm ngân sách nhà nước.
Tại gói thầu số 05 do xã Tân Hà Lâm Hà làm chủ đầu tư, giá dự toán chi phí xây dựng hơn 1,837 tỷ đồng. Sau khi thương thảo, mức giá trúng thầu được phê duyệt cho Công ty TNHH Vĩnh Nguyên hơn 1,833 tỷ đồng. Như vậy, ngân sách nhà nước chỉ tiết kiệm được 4.784.172 đồng so với giá trị gói thầu ban đầu. Tỷ lệ tiết kiệm đạt khoảng 0,26%.
Năng lực nhà thầu và trách nhiệm giải trình
Về đơn vị được lựa chọn, theo thông tin từ Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Công ty TNHH Vĩnh Nguyên (MST: 5800470275) được thành lập ngày 06/12/2005, địa chỉ tại xã Đinh Văn Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng. Trích xuất lịch sử năng lực trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy doanh nghiệp từng tham gia 05 gói thầu, trong đó đã trúng 03 gói thầu. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng hơn 4,202 tỷ đồng.
Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: "Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công là tốt, nhưng không được phép làm hình thức bước thương thảo giá. Theo Luật Đấu thầu 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về tính hiệu quả kinh tế. Khi thời gian thực hiện quá ngắn và số tiền tiết kiệm không đáng kể, trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư về biên bản thương thảo giá là rất quan trọng để đảm bảo tính minh bạch".
CHỈ ĐỊNH THẦU RÚT GỌN: KHÔNG ĐƯỢC BỎ QUA YÊU CẦU THƯƠNG THẢO GIÁ
Để bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả ngân sách, pháp luật về đấu thầu quy định:
- Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi năm 2024, 2025): Yêu cầu hoạt động lựa chọn nhà thầu phải đảm bảo mục tiêu cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình.
- Nghị định số 214/2025/NĐ-CP: Điều 78 và Điều 79 quy định trong quy trình chỉ định thầu rút gọn, bước thương thảo hợp đồng là bắt buộc. Chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả cho ngân sách nhà nước.
- Thông tư số 79/2025/TT-BTC: Quy định toàn bộ thông tin về kế hoạch và kết quả chỉ định thầu phải được công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để báo chí và nhân dân cùng giám sát.