Dịch giả Phan Quang dành 10 năm để dịch “Nghìn lẻ một đêm”

Để bộ sách “Nghìn lẻ một đêm” đến với độc giả Việt vào năm 1981, dịch giả Phan Quang đã vừa dịch, vừa nghiên cứu văn hóa Ả Rập từ những năm 1970.

Sau 40 năm, kể từ lần đầu tiên in tại Việt Nam, tác phẩm Nghìn lẻ một đêm do dịch giả Phan Quang chuyển ngữ lại được NXB Văn học và Đông A in lại với phần trình bày mỹ thuật ấn tượng.
Dich gia Phan Quang danh 10 nam de dich “Nghin le mot dem”
 Tác phẩm "Nghìn lẻ một đêm" do Phan Quang dịch tái bản năm 2021.
Nghìn lẻ một đêm là tập hợp những truyện kể có nguồn gốc từ những chuyện dân gian kỳ ảo của Ả Rập, Ba Tư, Hy Lạp… được lưu truyền rộng rãi khắp xứ Ả Rập trong nhiều thế kỷ trước khi được ghi lại thành văn.
Với bối cảnh rộng lớn trải dài từ Đông sang Tây, nhiều chủ đề và nhân vật đa dạng, tình tiết bất ngờ, ngôn ngữ phong phú, nghệ thuật kể chuyện tài tình với kết cấu "truyện lồng trong truyện", mở ra vô vàn tình tiết hấp dẫn, Nghìn lẻ một đêm đã xây dựng nên một thế giới thấm đẫm màu sắc văn hóa Hồi giáo và bao quát đời sống của người dân Ả Rập, từ thực tại cũng như trong cảnh thần tiên ma quái. Người Ả Rập vẫn cho pho sách này là một tấm gương vĩ đại ai nấy có thể nhìn vào đấy mà suy ngẫm, mà soi xét bản thân mình.
Dich gia Phan Quang danh 10 nam de dich “Nghin le mot dem”-Hinh-2
 Hình ảnh minh họa của "Nghìn lẻ một đêm".
Năm 1704, nhà Đông phương học kiêm dịch giả nổi tiếng người Pháp Antoine Galland xuất bản phần đầu của dịch phẩm Les mille et une nuits (Nghìn lẻ một đêm), dựa trên quyển sách Ba Tư cổ Hazār Afsān (Một ngàn truyện), dịch trực tiếp từ ngôn ngữ Ả Rập ra tiếng Pháp. Qua bản dịch của Galland, người phương Tây và sau đó là thế giới, lần đầu tiên được biết đến và đã trở nên say mê những câu chuyện về phương Đông huyền bí trong Nghìn lẻ một đêm.
Bản Nghìn lẻ một đêm của Galland bổ sung một số câu chuyện vốn không xuất hiện trong bản thảo Hazār Afsān, mà được ông sưu tầm riêng từ người bạn Hannah Diab, một người kể chuyện rong. Đó là những câu chuyện nổi tiếng mà ngày nay cả trẻ em lẫn người lớn khắp nơi đều thuộc, như chuyện Alladin và cây đèn thần, hay Ali Baba với câu thần chú "Vừng ơi, hãy mở ra" huyền thoại. Mặc dù sau này có một số bản dịch khác được cho là đầy đủ hơn, nhưng chưa có bản dịch nào được yêu thích và giữ vị trí quan trọng như bản của Galland. Bản dịch của Galland cũng được các nhà nghiên cứu văn học đánh giá cao nhất, bởi đó không chỉ đơn thuần là một văn bản chuyển ngữ, mà còn thể hiện rõ sự tinh tế và am hiểu văn hóa của người dịch.
Trong vòng 78 năm (từ 1704 đến 1782), bản dịch của Galland được in lại hơn 70 lần. Trong điều kiện của thế kỷ 18, phương tiện và kỹ thuật ấn loát thô sơ, công nghiệp giấy chưa phát triển, tỷ lệ người biết đọc và biết viết cũng chưa cao, đó là một thành công vượt trội. Từ bản của Antoine Galland, Nghìn lẻ một đêm được dịch ra nhiều thứ tiếng và xuất bản trên khắp thế giới.
Dich gia Phan Quang danh 10 nam de dich “Nghin le mot dem”-Hinh-3
Dịch giả Phan Quang. 
Tại Việt Nam, đã có một số bản dịch Nghìn lẻ một đêm được xuất bản, nhưng phổ biến và được yêu thích hơn cả là bản dịch của nhà báo, nhà văn Phan Quang, dịch từ nguyên bản tiếng Pháp Les mille et une nuits của Antoine Galland.
Dịch giả Phan Quang là nhà báo lão thành đã có nhiều đóng góp cho nền báo chí Việt Nam. Ông còn là một nhà văn hóa, nhà quản lý đã từng giữ nhiều vị trí quan trọng. Bên cạnh đó, ông cũng dịch sách và sáng tác đa dạng thể loại: phóng sự, tiểu luận, truyện ngắn, bút ký, truyện dịch.
Nổi bật nhất trong các ấn phẩm dịch của dịch giả Phan Quang là bộ Nghìn lẻ một đêm. Để hoàn thành bộ sách đồ sộ này, dịch giả Phan Quang vừa dịch, vừa nghiên cứu về văn hóa Ả Rập từ những năm 1970.
Theo dịch giả Phan Quang, từ hồi còn là một đứa trẻ ông đã thích Nghìn lẻ một đêm. Đầu những năm 1970, ông ký hợp đồng với NXB Văn học để dịch tác phẩm này. Đến năm 1981, Nghìn lẻ một đêm được in lần đầu. Ngay trong lần in đợt đầu tiên, 3 vạn bản đã bán hết ngay và được tái liên tục. Tính đến nay, bản dịch của dịch giả Phan Quang đã tái bản chính thức 45 lần.
Trong lần tái bản mới nhất do Đông A thực hiện, Nghìn lẻ một đêm giữ lại đầy đủ và trọn vẹn tất cả những truyện mà dịch giả Phan Quang chuyển ngữ dựa vào bản in Les mille et une nuits của Antoine Galland do NXB Garnier Frères phát hành năm 1921.
Sách cũng giữ lại và trình bày theo đúng nguyên tác toàn bộ tranh vẽ minh họa trong bản in của Garnier Frères, đồng thời bổ sung một số minh họa từ ấn bản tiếng Đức do nhà Verlag von Emil Strauß phát hành năm 1897, với mong muốn đưa đến bạn đọc một cuốn sách sống động về thế giới Ả Rập cùng những câu chuyện nhiệm màu của nàng Scheherazade.

Vì sao vua Ba Tư trong “Nghìn lẻ một đêm” chúa ghét phụ nữ?

"Nghìn lẻ một đêm" là tuyển tập những câu chuyện đặc sắc, có ảnh hưởng sâu rộng đến văn hóa của nhiều nước trên thế giới.

Vi sao vua Ba Tu trong “Nghin le mot dem” chua ghet phu nu?

Nghìn lẻ một đêm là tuyển tập các tác phẩm văn học của cư dân Ba Tư cổ đại. Tác phẩm này là tập hợp của những truyện ngắn dân gian, được xuất bản bằng tiếng Ả Rập, sưu tập qua nhiều thế kỷ, bởi nhiều tác giả, dịch giả, học giả khắp Tây Á, Trung Á, Nam Á, Bắc Phi.

Vi sao vua Ba Tu trong “Nghin le mot dem” chua ghet phu nu?-Hinh-2

Kho tàng truyện cổ tích trong Nghìn lẻ một đêm phần lớn kể những câu chuyện liên quan vua Ba Tư là Shahriyar, ông vua cai trị vương quốc trên một hòn đảo không rõ tên nằm giữa giữa Ấn Độ và Trung Quốc.

Thời hoàng kim chưa một lần tiết lộ của thủ đô Baghdad

(Kiến Thức) - Baghdad, thủ đô đầy chết chóc và bạo lực của Iraq hôm nay lại chính là một chỉ dấu văn minh đỉnh cao trong lịch sử loài người cách đây hơn 1.200 năm.
 

Thoi hoang kim chua mot lan tiet lo cua thu do Baghdad
 Năm 762 sau công nguyên, giáo chủ thứ hai của nhà Abbas, Muhammad ibn Mansur al-Mahdi khởi công xây dựng Baghdad, thành phố hình tròn (Round City). Được coi là bước ngoặt trong lịch sử kiến trúc đô thị thế giới, Baghdad được Mansur lựa chọn làm thủ đô mới sau một quá trình hoạch định vừa tỉ mỉ, cẩn thận vừa đầy cảm hứng. Ảnh: sơ đồ Baghdad giai đoạn 150-300 sau công nguyên (Guardian). 

Sang năm Nhâm Dần 2022, 3 con giáp vướng hạn tam tai, làm ăn khốn khó

Bước sang năm Nhâm Dần 2022, 3 con giáp này phải chú ý tới hạn tam tai.

Sang nam Nham Dan 2022, 3 con giap vuong han tam tai, lam an khon kho
 Hạn tam tai là gì? Theo quan niệm của người xưa, tam tai là những tai họa xảy ra trong 2 năm liên tiếp đối với mỗi tuổi. Với mỗi người, cứ 12 năm thì có 3 năm liên tiếp gặp hạn tam tai. Người ta cho rằng, trong năm đầu tam tai, bản mệnh không nên bắt đầu làm những công việc lớn lao, trọng đại. Trong năm giữa tam tai, không nên dừng việc đang thực hiện nếu không muốn khi bắt đầu lại sẽ gặp trở ngại. Vào năm cuối tam tai, không nên kết thúc việc quan trọng đang thực hiện vì như vậy khó đạt kết quả như ý muốn. Tuổi nào gặp hạn tam tai năm 2022? Trong năm Nhâm Dần 2022 tới đây, 3 con giáp sẽ dính vào hạn tam tai là Tý, Thìn, Thân.

Đọc nhiều nhất

Tin mới