Ngày 11/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về: Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.

CÔNG DÂN CHỈ CUNG CẤP THÔNG TIN MỘT LẦN

Tham gia thảo luận, đại biểu Quốc hội Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) nhận thấy có điểm giống nhau và khác nhau giữa chức năng quản lý nhà nước của Luật Hộ tịch và Luật Căn cước. Theo đó, Luật Hộ tịch được xem là đạo luật của đời người, quản lý các sự kiện quan trọng nhất của cá nhân từ khi sinh ra cho đến lúc qua đời. Luật Căn cước quy định cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư qua hệ thống VNeID, căn cước điện tử và số định danh cá nhân. Như vậy thông tin hộ tịch là dữ liệu gốc ghi nhận tình trạng nhân thân, còn thông tin căn cước là dữ liệu ngọn, tổng hợp phục vụ, khai thác dữ liệu đó để giao dịch quản lý.

Tuy nhiên, theo bà Vang, cả hai Luật đều có điểm chung đó là cùng quản lý thông tin nhân thân của công dân phục vụ công tác quản lý nhà nước; bảo đảm tính chính xác, thống nhất về thông tin định danh; cùng hướng đến việc bảo vệ quyền lợi cho người dân.

Trên cơ sở đó, bà Vang kiến nghị Chính phủ phân công các cơ quan chức năng rà soát, phân biệt và tích hợp văn bản thủ tục đã quy định trong Luật Hộ tịch đang sửa đổi và Luật Căn cước năm 2023. Vì đây là xu thế tất yếu trong quá trình chuyển đổi số quốc gia, tạo sự thông suốt cho các cơ quan quản lý nhà nước, giảm thiểu thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

Bà Vang đưa ra 5 kiến nghị cụ thể. Đó là về mặt kỹ thuật và dữ liệu cần liên thông 100%, đồng bộ hóa thời gian thực hiện và nhất quán sử dụng số định danh cá nhân làm chìa khóa để truy xuất thông tin hộ tịch trên VNeID. Về mặt quy trình thủ tục, thực hiện “một cửa số”, tích hợp dịch vụ công hộ tịch vào VNeID, sử dụng VNeID thay thế các loại giấy tờ.

Bên cạnh đó, về mặt quản lý tại địa phương cần chia sẻ quyền quản trị cho cấp xã, phường. Cán bộ tư pháp - hộ tịch và công an xã, phường được cấp quyền truy cập chung vào một giao diện quản lý dữ liệu dân cư tại địa bàn để chỉnh sửa sai sót thông tin hộ tịch cho người dân ngay tại cơ sở và số hóa sổ hộ tịch cũ.

Đối với giải pháp hỗ trợ người dân, theo bà Vang nếu thông tin hộ tịch trên VNeID sai lệch so với thực tế thì người dân có thể chụp ảnh giấy tờ gốc gửi yêu cầu đến chức năng trên ứng dụng. Cán bộ tư pháp dựa vào đó để phê duyệt, thay vì người dân phải đi đến trụ sở cơ quan quản lý nhà nước.

Đặc biệt cần tích hợp quy định 3 trong 1 như: Đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ căn cước cho trẻ em dưới 14 tuổi. Việc này sẽ giảm 2/3 thời gian và công sức đi lại cho người dân.

“Nếu được Chính phủ quan tâm, các cơ quan chức năng tích cực rà soát, phân biệt và tích hợp văn bản thủ tục theo quy định trong Luật Hộ tịch đang sửa đổi và Luật Căn cước năm 2023, sẽ góp phần tích cực trong việc xây dựng Chính phủ điện tử, lấy người dân làm trung tâm. Hướng đến mục tiêu: Công dân chỉ cung cấp thông tin 1 lần, Nhà nước chủ động phục vụ", bà Vang nói.

AI GIẢI QUYẾT GIẤY KHAI TỬ CHO DÂN?

Về thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch, đại biểu Quốc hội Nguyễn Trường Giang, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, căn cứ vào tình hình thực tế, Chủ tịch UBND cấp xã ủy quyền để ký các loại giấy tờ hộ tịch, trừ giấy khai sinh, giấy khai tử, chứng nhận kết hôn. Ông Giang đề nghị tính toán lại vấn đề này bởi không biết những vấn đề này quan trọng đến mức độ nào mà không thể ủy quyền?, đặc biệt là giấy chứng tử.

Ông Giang phân tích: Một người mất cần phải có giấy chứng tử để làm các thủ tục an táng. Bây giờ không cho Chủ tịch UBND xã ủy quyền, chẳng hạn đi ra Hà Nội họp Quốc hội cả tháng, vậy người dân làm như thế nào?.

“Giấy khai sinh có thể chờ được. Nhưng chứng nhận kết hôn và giấy khai tử phải cần ngay để làm các thủ tục khác. Cho nên đề nghị phải rất linh hoạt để đảm bảo tạo điều kiện cho người dân”, ông Giang nói.