Thảo luận tại tổ về định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) ngày 19/8, đại biểu Vũ Văn Tiến, Ủy viên chuyên trách Uỷ ban Văn hoá xã hội của Quốc hội cho biết, việc tăng cường phân cấp, phân quyền sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong quản lý, sử dụng ngân sách. Theo ông, việc này cần được đánh giá kỹ trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang được triển khai.

Đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa phân cấp nhiệm vụ và phân cấp nguồn lực, bảo đảm địa phương được giao thêm nhiệm vụ phải đi đôi với khả năng cân đối ngân sách và điều kiện tổ chức thực hiện.

Đối với y tế, giáo dục, văn hóa, bảo trợ xã hội và các dịch vụ công thiết yếu, đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị nghiên cứu cơ chế điều tiết phù hợp từ ngân sách trung ương nhằm hạn chế chênh lệch giữa các địa phương, nhất là tại vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.

Đáng chú ý, đại biểu Vũ Văn Tiến cũng đề nghị rà soát cơ chế bố trí nguồn lực cho các mục tiêu phát triển con người, từ giáo dục, khoa học - công nghệ, văn hóa, y tế đến an sinh xã hội, bình đẳng giới và công tác dân tộc.

Theo ông, hồ sơ dự án luật cần đánh giá rõ hơn tác động của việc thay đổi cơ chế phân cấp ngân sách đối với việc thực hiện các luật, nghị quyết của Quốc hội trong những lĩnh vực này.

Đối với các chương trình mục tiêu quốc gia, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm, nguồn kinh phí và cơ chế điều hành ngân sách giữa trung ương và địa phương trong mô hình chính quyền hai cấp, tránh làm gián đoạn các chương trình giảm nghèo, phát triển vùng dân tộc thiểu số và miền núi, xây dựng nông thôn mới, phát triển văn hóa, giáo dục.

Về công khai, minh bạch ngân sách, ông cho rằng quy định hiện nay chủ yếu tập trung vào công khai dự toán, phân bổ, quyết toán và số liệu thu, chi, nhưng chưa gắn chặt với hiệu quả sử dụng nguồn lực và trách nhiệm giải trình.

Do đó, cần bổ sung cơ chế công khai kết quả thực hiện nhiệm vụ gắn với kết quả sử dụng ngân sách. "Không chỉ cho thấy ngân sách được chi bao nhiêu mà còn phải phản ánh chất lượng, hiệu quả sử dụng nguồn lực công thế nào", ông Vũ Văn Tiến đề nghị.

Đại biểu Vũ Văn Tiến đồng thời đề nghị tạo điều kiện để Quốc hội, HĐND, MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và người dân tiếp cận thông tin, tham gia giám sát việc quản lý, sử dụng ngân sách.

Về việc tích hợp bốn chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình tổng thể, đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị, đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo, khi Chính phủ quy định chi tiết cần kế thừa các nguyên tắc, tiêu chí và định mức tại Quyết định số 36 đối với nội dung còn phù hợp.

Đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng phân bổ vốn cần dựa vào mức độ thiếu hụt thực tế, như phòng học tạm, phòng học xuống cấp, nhu cầu xây thêm phòng học để tổ chức học 2 buổi/ngày, nhà công vụ giáo viên, khu nội trú và thiết bị dạy học. Đối với cao đẳng, đại học, nguồn lực cần được phân bổ theo dự án, nhiệm vụ, ngành nghề hoặc lĩnh vực trọng điểm, mức độ đáp ứng chuẩn, năng lực thực hiện và sản phẩm đầu ra, thay vì chỉ căn cứ vào địa bàn đặt trụ sở.

Với văn hóa, ông Tiến cho rằng đây là lĩnh vực đặc thù, cần bảo đảm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm nhưng đồng thời phải bền vững, ưu tiên những nội dung có khả năng tạo đột phá. Ông đề nghị bổ sung nguyên tắc này vào dự thảo Nghị quyết.

Đáng chú ý, đại biểu Vũ Văn Tiến đề nghị Chính phủ giải trình, nêu cụ thể căn cứ để điều chỉnh ngưỡng từ 60% lên 70%, kèm theo đánh giá tác động cụ thể đối với các địa phương bị ảnh hưởng trong lĩnh vực văn hóa, làm cơ sở để Quốc hội xem xét, quyết định.

Đối với y tế, ông đề nghị tiêu chí phân bổ phải gắn với thiếu hụt thực tế tại cơ sở, như trạm y tế chưa đạt chuẩn, thiếu thiết bị, nhu cầu sàng lọc trước sinh, sơ sinh và quản lý bệnh không lây nhiễm. Với mục tiêu dân số, các tiêu chí cần tính đến đặc điểm nhân khẩu học, nhất là những địa phương có mức sinh thấp, thay vì áp dụng đồng nhất tiêu chí ưu tiên vùng khó khăn.