Nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn là một trong những ưu tiên hàng đầu nhằm thúc đẩy giao thương, cải thiện diện mạo dân sinh và phát triển kinh tế xã hội tại địa phương. Tuy nhiên, việc tối ưu hóa quản lý nguồn vốn đầu tư công, nâng cao tỷ lệ tiết kiệm ngân sách và đảm bảo tính cạnh tranh rộng rãi trong công tác đấu thầu vẫn luôn là bài toán đòi hỏi vai trò giám sát chặt chẽ từ phía các chủ đầu tư. Mới đây, dư luận tại địa phương đang dành sự quan tâm đến một gói thầu xây lắp giao thông quy mô hơn 5,4 tỷ đồng tại xã Xuân Hòa, nơi ghi nhận mức chênh lệch giảm giá sau đấu thầu ở chỉ số tương đối hạn chế.
Cận cảnh gói thầu xây lắp giao thông tại xã Xuân Hòa
Cụ thể, ngày 16/05/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Xuân Hòa - Hồ Dũng Sỹ đã ký ban hành Quyết định số 120/QĐ-KT phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng cho Gói thầu số 05 (xây lắp): Xây dựng đường giao thông và hệ thống thoát nước. Gói thầu này thuộc dự án Nâng cấp, mở rộng đường số 26 ấp Xuân Hưng 3, xã Xuân Hòa. Theo quyết định phê duyệt, đơn vị được lựa chọn trúng thầu là một doanh nghiệp xây dựng đóng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai: Công ty TNHH Kim Hoàng Nguyên.
Diễn biến mở thầu qua mạng và chỉ số tiết kiệm
Hồ sơ dữ liệu từ hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, Gói thầu số 05 được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi trong nước qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ với giá dự toán được duyệt là 5.450.829.960 đồng. Nguồn vốn thực hiện được trích từ nguồn ngân sách xã (thuộc nguồn vốn đầu tư công). Loại hợp đồng áp dụng là hợp đồng trọn gói với thời gian thi công thực tế là 180 ngày.
Đáng chú ý, tại thời điểm đóng và mở thầu diễn ra vào ngày 08/05/2026, do đặc thù vận hành tự động khách quan của Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, hệ thống ghi nhận hồ sơ dự thầu của Công ty TNHH Kim Hoàng Nguyên được nộp thành công. Do không xuất hiện thêm các đối thủ cạnh tranh để thực hiện quy trình so sánh giá, doanh nghiệp này đã được Tổ chuyên gia thuộc đơn vị tư vấn đánh giá hồ sơ mời thầu – Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Ngân Anh Phát – tiến hành xét duyệt chuyên sâu các bước về tính hợp lệ, năng lực kinh nghiệm, kỹ thuật và tài chính theo quy định.
Kết quả, Công ty TNHH Kim Hoàng Nguyên trúng thầu với giá đề nghị là 5.440.137.896 đồng. Khi đặt giá trúng thầu bên cạnh giá dự toán ban đầu là 5.450.829.960 đồng, số tiền tiết kiệm được cho công quỹ ngân sách sau một quy trình đấu thầu rộng rãi là 10.692.064 đồng. Đây là một con số chênh lệch giảm giá tương đối khiêm tốn, tương đương tỷ lệ tiết kiệm đạt khoảng 0,2%.
Chân dung nhà thầu Kim Hoàng Nguyên
Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH Kim Hoàng Nguyên (Mã số doanh nghiệp: vn3600879853) được thành lập từ năm 2013, có địa chỉ trụ sở chính đăng ký tại Phường Long Khánh, Đồng Nai. Doanh nghiệp hoạt động đa dạng trong các lĩnh vực hàng hóa, tư vấn và xây lắp do ông Nguyễn Văn Khương làm người đại diện pháp luật.
Trong lịch sử hoạt động đấu thầu tính đến tháng 05/2026, đơn vị đã tham gia tổng cộng khoảng 52 gói thầu lớn nhỏ trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và ghi nhận kết quả trúng 33 gói thầu. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy trong các vai trò độc lập và liên danh của đơn vị đạt con số ấn tượng 191.425.469.797 đồng. Trong đó, giá trị các gói thầu mà doanh nghiệp trúng thầu với tư cách là nhà thầu độc lập chiếm 108.505.750.129 đồng.
Riêng trong giai đoạn từ năm 2025 đến đầu năm 2026, doanh nghiệp cũng đã trúng một số gói thầu có giá trị tại nhiều dự án quy mô khác nhau. Có thể kể đến gói thầu số 01 (xây lắp) về thi công xây dựng do Ban Quản lý dự án khu vực 04 mời thầu được phê duyệt trúng vào cuối tháng 12/2025 với giá trị 2.580.609.172 đồng, Gói thầu số 1: thi công xây dựng, Dự án: Xây dựng hệ thống chiếu sáng và bổ sung hệ thống biển báo hiệu giao thông trên tuyến đường song hành phía Đông Quốc Lộ 20, do Công ty TNHH TM TK XD Hoàng Phát mời thầu phê duyệt trúng vào tháng 05/2025 với giá trị 10.558.912.111 đồng hay Gói thầu số 1: Xây lắp cũng do Công ty TNHH TM TK XD Hoàng Phát mời thầu phê duyệt trúng vào tháng 01/2025 với giá trị 11.090.401.232 đồng.
Góc nhìn chuyên gia về hiệu quả kinh tế trong lựa chọn nhà thầu
Dưới góc nhìn phân tích từ các chuyên gia, hiện tượng các gói thầu xây lắp hạ tầng cấp xã hoặc cơ sở chỉ có một nhà thầu tham gia dự thầu qua mạng không phải là hiếm gặp. Trao đổi về vấn đề này, Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cho biết, theo các quy định pháp luật hiện hành, khi thời điểm đóng thầu kết thúc mà chỉ có một nhà thầu tham dự, chủ đầu tư hoặc bên mời thầu có trách nhiệm thực hiện các quy trình xử lý tình huống theo đúng trình tự pháp lý. Việc đánh giá E-HSDT của nhà thầu duy nhất phải đảm bảo bám sát các tiêu chuẩn kỹ thuật, giải pháp thi công, tiến độ và năng lực tài chính cốt lõi nhằm hướng tới đích đến cao nhất của Luật Đấu thầu là tính hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình.
Đoàn Luật sư TP HCM, Luật sư Nguyễn Thị Hương chia sẻ thêm trên khía cạnh phổ biến kiến thức pháp luật, các văn bản quy phạm pháp luật mới nhất liên quan đến công tác lựa chọn nhà thầu luôn đề cao nguyên tắc thượng tôn pháp luật và tính minh bạch. Trong các trường hợp hệ thống mạng ghi nhận duy nhất một hồ sơ dự thầu, dù luật cho phép tiến hành mở và đánh giá ngay, các bên liên quan từ tổ chuyên gia, đơn vị thẩm định đến chủ đầu tư đều phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác của số liệu đối soát, đảm bảo công trình được thực hiện đúng chất lượng dự toán, không để xảy ra thất thoát nguồn lực công và thúc đẩy môi trường đầu tư công bằng.
Việc thi công mở rộng, nâng cấp tuyến đường số 26 ấp Xuân Hưng 3 kết hợp hệ thống thoát nước đồng bộ là niềm mong mỏi lớn từ phía nhân dân địa phương nhằm xóa bỏ triệt dứt tình trạng ngập úng vào mùa mưa. Với vai trò là đơn vị trúng thầu trọn gói, dư luận kỳ vọng Công ty TNHH Kim Hoàng Nguyên sẽ tập trung tối đa nguồn lực kỹ thuật, máy móc và vật tư thi công chất lượng để hoàn thành công trình đúng tiến độ 180 ngày đề ra, mang lại giá trị sử dụng lâu dài và hiệu quả bền vững cho hạ tầng giao thông địa phương.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.