![]() |
| Bìa sách "Con gái" của Camille Laurens (Ảnh: Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam). |
![]() |
| Camille Laurens - một trong những "kiện tướng" của văn chương đương đại Pháp (Ảnh: Getty). |
![]() |
| Bìa sách "Con gái" của Camille Laurens (Ảnh: Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam). |
![]() |
| Camille Laurens - một trong những "kiện tướng" của văn chương đương đại Pháp (Ảnh: Getty). |
![]() |
| Đài phun nước ở giao lộ Nguyễn Huệ - Lê Lợi, Sài Gòn năm 1957. Ảnh: Edmund Willis / Communityassociations.net. |
![]() |
| Cuốn sách "Factopia - 400 điều sửng sốt nơi xứ Sự Thật" (Ảnh: T.V). |
Người cha truyền cảm hứng
Ngô Kiện Hùng sinh năm 1912 tại thị trấn Lục Hợp, thành phố Thái Thương, tỉnh Giang Tô, phía Đông Trung Quốc.
Đó là thời điểm mà chế độ phong kiến ở Trung Quốc đã dần suy tàn và những tư tưởng canh tân ùa đến.

Theo Trung Hoa Nhật Báo, cha bà, Ngô Trọng Duệ, được "tiếp thu những giá trị của các tư tưởng phương Tây trong khi vẫn 'nặng lòng' với những tư tưởng văn hóa Trung Quốc vốn bén rễ sâu vào trong tiềm thức". Người cha đã có ảnh hưởng sâu sắc nhất đến cuộc đời và sự nghiệp của Ngô Kiện Hùng.
Năm 1913, ông thành lập trường học đầu tiên dành cho nữ sinh mang tên Minh Đức ở Thái Thương nhằm phá vỡ quan điểm phân biệt giới tính lạc hậu rằng "phụ nữ vô tài, chính là đức".
Chính vì vậy, ngay từ nhỏ, Ngô Kiện Hùng được cha tạo điều kiện tiếp cận nền giáo dục tốt nhất. Bà học trường Sư phạm nữ giới số 2 ở Tô Châu, Đại học quốc lập Trung ương tại Nam Kinh (sau là Đại học Nam Kinh).
Sau khi tốt nghiệp (1934), cô sinh viên trẻ đăng ký vào Đại học California, Berkeley (Mỹ) để tiếp tục nghiên cứu vật lý.
Làm việc trong giới khoa học vốn do nam giới thống trị, bà Ngô không bao giờ từ bỏ hay hạ thấp tiêu chuẩn của mình, ngay cả khi bị đối xử bất bình đẳng. Có lẽ, chính người cha đã truyền cho bà động lực và niềm tin vững chắc để bà vững bước trên con đường này.
Thách thức ý niệm thông thường
Bà Ngô làm việc tại Đại học Princeton (1942-1944) và sau đó là Đại học Columbia (1944-1980). Bà nổi tiếng về độ chính xác trong làm việc. Các nhà vật lý thời bấy giờ thường truyền tai nhau rằng nếu thí nghiệm được thực hiện bởi bà Ngô, thì nó tuyệt đối chính xác.
Thí nghiệm của bà đã lật ngược nhiều kết quả và lý thuyết trước đó - nhận xét của nhà vật lý người Mỹ gốc Hoa đoạt giải Nobel Đinh Triệu Trung.
Năm 1956, 2 nhà vật lý lý thuyết Lý Chính Đạo và Dương Chấn Ninh đã tham vấn bà Ngô để tiến hành một thí nghiệm nhằm kiểm tra giả thuyết của họ về tính bảo toàn chẵn lẻ - một nguyên lý nền tảng lâu đời trong cơ học lượng tử.
Thí nghiệm của bà đã trở thành nguồn chế nhạo của những nhân vật lớn trong ngành vật lý lúc bấy giờ.
Vào thời điểm đó, hầu hết các nhà khoa học đều tin rằng vũ trụ là đối xứng (tồn tại phiên bản đối xứng của vũ trụ với hạt mang điện tích ngược và thời gian đi lùi).
Tuy nhiên, thí nghiệm được thiết kế tinh vi của bà Ngô và cộng sự chứng minh không phải như vậy. Bà Ngô đã quan sát thấy trong sự phân rã của chất phóng xạ coban-60, các tương tác yếu và tính chẵn lẻ không được bảo toàn. Vũ trụ, vì thế, mà bất đối xứng.
Điều này "đã thay đổi hoàn toàn quan điểm của chúng ta về vũ trụ", Brian Greene, giáo sư vật lý và toán học tại Đại học Columbia, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với CNN.
Thành công này giúp 2 cộng sự của bà đạt giải Nobel, nhưng bà Ngô không có tên trong danh sách. Ủy ban Nobel đã nhận "mưa" chỉ trích vì đối xử bất công với bà.
Năm 1964, trong buổi nói chuyện chuyên đề tại Viện Công nghệ Massachusetts, bà đã thâm thúy khi đặt câu hỏi rằng "liệu các nguyên tử và hạt nhân nhỏ bé, hay các ký hiệu toán học, hoặc các phân tử ADN có đối xử ưu ái hơn cho nam giới hay nữ giới không?".
Hình mẫu nữ quyền
Ngô Kiện Hùng đã trở thành một hình mẫu cho phụ nữ và trẻ em gái Trung Quốc.
Bà đã đấu tranh, vượt qua rào cản xung quanh để được nhìn nhận và tôn trọng vào thời điểm mà phụ nữ và người Trung Quốc hay châu Á làm việc ở Mỹ hiếm khi được như vậy.
Bà Ngô nhiều lần trở lại Trung Quốc và đóng góp cho quê hương.
Năm 1986, bà thành lập học bổng tại Đại học Nam Kinh (trường bà từng theo học) để khuyến khích những sinh viên xuất sắc trong môn vật lý.
Năm 1992, bà thành lập Thư viện Ngô Kiện Hùng chứa hàng chục nghìn cuốn sách học thuật từ khắp nơi trên thế giới.

Bà Ngô cũng quyên góp hết số tiền tiết kiệm cả đời mình để làm phần thưởng cho học sinh và giáo viên tại Trường THPT Minh Đức (do cha bà thành lập năm xưa).
Ngô Kiện Hùng sống một cuộc sống giản dị, nhưng hết mình với sự nghiệp nghiên cứu khoa học thế giới và nền giáo dục quê nhà.
3 cây cảnh giống như một lớp bảo vệ nhẹ nhàng, bền bỉ, ngày ngày tỏa hương, làm sạch không khí, khiến ngôi nhà trở nên trong lành và an yên hơn.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Thìn có vận trình nổi bật nhưng tâm trạng dễ bất ổn, một phút thiếu kiềm chế khiến mọi thứ gặp rắc rối.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 19/11, tài chính của Kim Ngưu tương đối khả quan, nhưng bạn nên tránh cho vay tiền khi chưa nắm rõ hoàn cảnh của đối phương.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Dậu nên mềm mỏng trong giao tiếp, tránh thể hiện quan điểm quá cứng rắn khiến đồng nghiệp khó chịu.
Năm 1982, một nông dân tình cờ nhặt được mảnh kim giản trong khe đá Tung Sơn (Trung Quốc), mở ra bí mật gắn với Võ Tắc Thiên.
Hang động chứa quặng vàng, công cụ khai thác và hài cốt người ở Chiết Giang (Trung Quốc) hé lộ phần nào cuộc sống khắc nghiệt của thợ mỏ thời xưa.
Đồng Tháp không chỉ nổi tiếng với những cánh đồng sen bạt ngàn, mùa nước nổi và cảnh sắc miền Tây yên bình mà còn sở hữu nền ẩm thực đậm đà bản sắc.
Không cần sống hoàn toàn dưới nước, loài cá kỳ lạ này có thể bò trên bùn, leo rễ đước và săn mồi ngay trên cạn.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 20/11/2026, trong công việc, Cự Giải hãy giữ thái độ bình tĩnh và tránh để chuyện cá nhân ảnh hưởng đến hiệu quả chung.
Vì sao các nhà khoa học vẫn có thể tìm hiểu thành phần không khí của những hành tinh xa xôi cách Trái Đất hàng trăm năm ánh sáng?
Không có mắt, tai hay hệ thần kinh, nhưng một số loài thực vật dường như vẫn nhận biết được những cá thể có quan hệ huyết thống với chúng.
Tháng 11 đến tháng 3 năm sau là thời điểm cải ngồng bước vào mùa thu hoạch. Rau chứa lượng canxi đáng chú ý, nhiều vitamin, khoáng chất có lợi cho sức khỏe.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 20/11/2026, trong công việc, Cự Giải hãy giữ thái độ bình tĩnh và tránh để chuyện cá nhân ảnh hưởng đến hiệu quả chung.
Trong thế giới khủng long, có những chiếc mào kỳ dị đến mức khiến chúng ta liên tưởng đến những sinh vật bước ra từ một bộ phim khoa học viễn tưởng.
Hình khắc bò Tây Tạng trên chiếc gương đồng cổ giúp giới khảo cổ giải mã kỹ thuật chế tác và mạng lưới giao lưu văn hóa cách đây hơn 2.000 năm.
Quan sát cấu trúc plasma dạng sợi quanh vết đen Mặt trời cho thấy chuyển động của chúng có mối liên hệ với sóng từ âm chậm lý giải cách năng lượng truyền đi.
Thay vì sử dụng bóng đèn điện, liệu một ngày nào đó con người có thể thắp sáng nhà cửa bằng những sinh vật tự phát quang?
Không giống những thanh kiếm thông thường, vũ khí Ấn Độ này có thiết kế đặc biệt khiến lưỡi thép trở thành phần nối dài của cánh tay người cầm.
Di chỉ Tiêu Gia ở Sơn Đông (Trung Quốc) hé lộ thành cổ tiền sử hơn 5.000 năm tuổi, với hệ thống tường thành, hào nước và những ngôi mộ phân cấp rõ rệt.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Dậu nên mềm mỏng trong giao tiếp, tránh thể hiện quan điểm quá cứng rắn khiến đồng nghiệp khó chịu.
Ngôi mộ quý tộc thời Xuân Thu tại Sơn Tây (Trung Quốc) chứa hàng nghìn cổ vật, 16 cỗ xe và 46 bộ hài cốt ngựa, hé lộ quyền lực của dòng họ Triệu.
Từ lễ khai tâm đến tục chúc Tết thầy, người Việt xưa đã thực hành nhiều phong tục thể hiện đạo lý tôn sư trọng đạo.
Không cần lưỡi sắc hay mũi nhọn, một cây chùy khiến đối thủ khiếp sợ trên chiến trường Nhật Bản xưa bằng sự đồ sộ của mình.
Ít ai ngờ rằng giữa những tòa nhà chọc trời và dòng xe tấp nập Singapore lại tồn tại một quần thể rái cá hoang dã sinh sôi mạnh mẽ đến vậy.
3 cây cảnh giống như một lớp bảo vệ nhẹ nhàng, bền bỉ, ngày ngày tỏa hương, làm sạch không khí, khiến ngôi nhà trở nên trong lành và an yên hơn.
Mặt Trời không thể tỏa sáng mãi mãi, hàng tỷ năm nữa, ngôi sao quen thuộc sẽ biến thành một thiên thể nhỏ bé, đặc quánh.
Đồng Tháp không chỉ nổi tiếng với những cánh đồng sen bạt ngàn, mùa nước nổi và cảnh sắc miền Tây yên bình mà còn sở hữu nền ẩm thực đậm đà bản sắc.
Chỉ dày bằng một lớp nguyên tử carbon, loại vật liệu đặc biệt này đang mở ra những hướng đi mới cho khoa học và công nghiệp hiện đại.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 19/11, tài chính của Kim Ngưu tương đối khả quan, nhưng bạn nên tránh cho vay tiền khi chưa nắm rõ hoàn cảnh của đối phương.
Không chỉ là một món đồ trang sức xa xỉ, chiếc hộp ngà voi gần 1.000 năm tuổi này còn chứa đựng những biểu tượng quyền lực và câu chuyện tranh giành ngai vàng.