Trong số những lăng mộ nổi tiếng nhất trên thế giới, không thể không nhắc đến Thành Cát Tư Hãn. Vào thời nhà Nguyên, Mông Cổ thực hành chôn cất bí mật, tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc không đánh dấu, ghi chép hoặc công khai việc chôn cất các thành viên hoàng tộc. Điều này đã khiến lăng mộ thực sự của Thành Cát Tư Hãn vẫn chưa được biết đến cho đến ngày nay.
Thậm chí còn khó hiểu hơn là sự tồn tại của vô số lăng mộ giả để đánh lừa thế giới. Có tin đồn rằng, Thành Cát Tư Hãn có thể không có lăng mộ vật lý nào cả, mà chỉ được hỏa táng và tro cốt được rải rác khắp thảo nguyên. Tuy nhiên, ở thời cổ đại, hỏa táng không phổ biến; chôn cất là hình thức chính thống, vì vậy tuyên bố này phần lớn thiếu bằng chứng đáng tin cậy.
Một nhóm khảo cổ học từ Mỹ tuyên bố đã tìm thấy lăng mộ của ông và ngay lập tức bắt đầu khai quật. Mặc dù rất chuyên nghiệp, lại được đầu tư kinh phí và trang thiết bị tốt, nhưng trong quá trình khai quật, họ đã gặp phải một loạt sự kiện khó hiểu: một bức tường dài khoảng 6m tồn tại bên dưới lăng mộ, từ đó vô số rắn độc thỉnh thoảng nhảy ra tấn công những người khai quật, gây thương tích cho một số người; một chiếc xe địa hình đậu trên sườn đồi đã trượt xuống núi với tốc độ cao mà không có lực đẩy nào tác động vào. Chuỗi sự kiện nguy hiểm này cuối cùng đã khiến nhóm khảo cổ phải từ bỏ cuộc khai quật, và bí ẩn về lăng mộ của Thành Cát Tư Hãn lại một lần nữa không được giải đáp.
Trên thảo nguyên rộng lớn của Mông Cổ có một ngôi mộ của Thành Cát Tư Hãn, nhưng đó chỉ là một đài tưởng niệm, hay còn gọi là mộ chứa quần áo và các vật dụng cá nhân khác, chứ không phải là thi hài. Chúng tượng trưng cho sự tưởng nhớ của người sống đối với người đã khuất và là di chúc cuối cùng cho thế giới. Các ghi chép cho thấy đài tưởng niệm đặc biệt này chứa một búi lông lạc đà, được cho là đã hấp thụ hơi thở cuối cùng của Thành Cát Tư Hãn.
Về ngôi mộ thực sự của Thành Cát Tư Hãn, đã có nhiều suy đoán, chủ yếu được tóm tắt thành ba giả thuyết:
Giả thuyết đầu tiên cho rằng Thành Cát Tư Hãn được chôn cất ở dãy núi Khentii thuộc Mông Cổ. Truyền thuyết kể rằng ông từng nghỉ ngơi và thiền định ở đó trước khi qua đời, dặn dò rằng nếu ông mất thì phải được chôn cất ở đó. Các văn bản cổ từ thời Nam Tống cũng ghi lại rằng, sau khi ông qua đời ở Ninh Hạ, thi hài ông được vận chuyển đến vùng lân cận dãy núi Khentii, đặt trong một chiếc quan tài làm từ thân cây rỗng và được chôn dưới sức nặng của hàng nghìn con ngựa.
Giả thuyết thứ hai cho rằng, ông có thể được chôn cất ở dãy núi Altai thuộc Tân Cương. Các nhà khảo cổ đã phát hiện ra một ngọn núi nhân tạo trong khu vực và dựa trên nhật ký hành trình của Marco Polo, suy đoán rằng quan tài của Thành Cát Tư Hãn đã được vận chuyển đến đó, với những người hộ tống trở thành vật tế lễ.
Giả thuyết thứ ba cho rằng, ông được chôn cất ở dãy núi Lưu Bàn thuộc Ninh Hạ (Trung Quốc). Vì Thành Cát Tư Hãn qua đời trong chiến dịch chống lại Tây Hạ, nên tục lệ tang lễ của người Mông Cổ địa phương yêu cầu thi thể ông phải được chôn cất trong vòng ba ngày để ngăn chặn sự phân hủy ảnh hưởng đến sự an nghỉ của linh hồn ông. Do đó, một địa điểm gần đó là nơi chôn cất có khả năng nhất.
Nhìn chung, có rất nhiều truyền thuyết xung quanh lăng mộ của Thành Cát Tư Hãn, nhưng không có truyền thuyết nào được xác nhận một cách chắc chắn. Vì vậy, lăng mộ của Thành Cát Tư Hãn vẫn còn là một bí ẩn, khó hiểu và là chủ đề của vô số suy đoán.
