Bản đồ 3.200 năm tuổi của người Ai Cập khiến giới địa chất kinh ngạc

Khoảng 3.200 năm trước, một viên thư lại Ai Cập đã vẽ trên giấy cói một tấm bản đồ khiến giới địa chất hiện đại kinh ngạc.

Vào khoảng năm 1150 TCN, dưới triều pharaoh Ramesses IV, một viên thư lại tên Amennakhte, con trai của Ipuy, đã tạo ra thứ ngày nay được gọi là Bản đồ Giấy cói Turin. Hiện vật hiện được lưu giữ tại Museo Egizio ở Turin, Italy, và được xem là một trong những bản đồ địa chất cổ nhất còn tồn tại, thậm chí thường được gọi là bản đồ địa chất cổ nhất được biết đến.

Ảnh: Wikimedia Commons

Điều đặc biệt là đây không đơn thuần là một tấm bản đồ chỉ đường. Nó mô tả một đoạn khoảng 15 km của Wadi Hammamat, một thung lũng khô cổ nối thung lũng sông Nile với Biển Đỏ, thuộc vùng Sa mạc phía Đông Ai Cập. Đây là khu vực giàu khoáng sản và từng là nơi người Ai Cập khai thác đá, vàng và các vật liệu quý.

Ảnh: etsy.

Nhìn trên tấm giấy cói, người ta có thể nhận ra những dãy núi, các nhánh wadi, đường đi, khu định cư, mỏ vàng và mỏ đá. Đáng kinh ngạc hơn, màu sắc của những ngọn núi không chỉ nhằm trang trí. Những vùng màu hồng biểu thị một số loại đá, bao gồm đá granit và các đá liên quan đến khoáng hóa vàng, trong khi những vùng màu tối biểu thị các loại đá khác, trong đó có đá núi lửa và biến chất. Các trầm tích trong lòng wadi cũng được thể hiện bằng những ký hiệu màu sắc khác nhau.

Nói cách khác, Amennakhte đã đưa thông tin về địa chất và tài nguyên khoáng sản vào cùng một bản đồ địa hình. Nghiên cứu hiện đại của James A. Harrell và V. Max Brown cho thấy bản đồ thể hiện khá chính xác sự phân bố của các loại đá, các mạch thạch anh chứa vàng, khu khai thác vàng Bir Umm Fawakhir và mỏ đá bekhen.

Ảnh: meisterdrucke

Tấm bản đồ có lẽ được chuẩn bị cho một đoàn thám hiểm khai thác đá dưới thời Ramesses IV. Mục tiêu quan trọng của chuyến đi là tìm và vận chuyển đá bekhen, một loại đá xám xanh được sử dụng để chế tác tượng và các công trình hoàng gia. Vì thế, bản đồ có giá trị thực tế rất lớn: nó giúp những người thợ biết phải đi đâu, tìm loại đá nào và nơi nào có vàng.

Một chi tiết thú vị khác là bản đồ không đặt phía Bắc ở trên cùng như nhiều bản đồ hiện đại. Phía trên của nó hướng về phía Nam, tức về phía nguồn sông Nile. Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy người vẽ đã làm thẳng những đoạn uốn cong lớn của Wadi Hammamat để chúng có thể vừa trên cuộn giấy cói hẹp. Tỷ lệ bản đồ cũng không hoàn toàn cố định, nhưng vẫn tương đối nhất quán trong một khoảng nhất định.

Ngày nay, Giấy cói Turin cho chúng ta một góc nhìn đặc biệt về tri thức của người Ai Cập cổ đại. Hơn 3.000 năm trước khi thuật ngữ “địa chất học” ra đời, họ đã quan sát màu sắc của đá, nhận biết sự khác biệt giữa các địa tầng, xác định nguồn tài nguyên và ghi chúng lên bản đồ để phục vụ hoạt động khai thác.

Đó không chỉ là một tấm bản đồ cổ. Nó giống như một báo cáo địa chất được viết bằng ngôn ngữ của nền văn minh Ai Cập cổ đại.

Xem video: Khám phá loại sứa nước ngọt

Khám phá thế giới hang động khổng lồ dưới vùng đồng bằng Australia

Phát hiện hệ thống hang động sâu tới 150 m dưới đồng bằng Nullarbor giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc dưới mặt đất và tiềm năng khảo cổ học.

Nhìn từ mặt đất, đồng bằng Nullarbor ở Australia gần như không có gì đặc biệt ngoài một vùng đất khô cằn, bằng phẳng kéo dài tới tận đường chân trời. Nơi đây hầu như không có cây cối và đã ít thay đổi trong hàng triệu năm.

Thế nhưng bên dưới bề mặt tưởng như đơn điệu ấy lại tồn tại một thế giới hoàn toàn khác.

'Đống rác' trong cổ mộ Chiến Quốc hé lộ giá trị lịch sử đặc biệt

Một đống rác đã được khai quật từ khu mộ thời Chiến Quốc. Sau khi xem xét, các nhà khảo cổ học cho rằng, đống rác này còn quý giá hơn bất cứ thứ gì khác.

Trong quá trình khai quật quần thể mộ cổ Cửu Liên Đôn thời Chiến Quốc ở Tảo Dương, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc), các nhà khảo cổ từng phát hiện một đống vật chất màu đen, thoạt nhìn giống những tàn tích hữu cơ đã mục nát. Tuy nhiên, sau khi kiểm tra và xử lý, họ nhận ra đây là những mảnh thẻ tre cổ đã tồn tại hơn 2.000 năm tuổi. Dù phần lớn đã hư hỏng nghiêm trọng, những di vật này được đánh giá có giá trị đặc biệt bởi chúng có thể chứa đựng thông tin trực tiếp về đời sống và lịch sử thời Chiến Quốc cổ xưa.

anh-chup-man-hinh-2026-09-6912.png
Một đống rác đã được khai quật từ khu mộ thời Chiến Quốc. Sau khi xem xét, các nhà khảo cổ học cho rằng, đống rác này còn quý giá hơn bất cứ thứ gì khác. Ảnh: @Sohu.

1.400 năm dưới lòng đất và sự bí ẩn của cổ vật nổi tiếng nhất nước Anh

Mũ trụ Sutton Hoo là một trong những hiện vật khảo cổ nổi tiếng nhất nước Anh, nhưng đằng sau khuôn mặt sắt ấy vẫn còn nhiều bí ẩn.

Năm 1939, tại Sutton Hoo ở Suffolk, miền Đông nước Anh, các nhà khảo cổ phát hiện một ngôi mộ thuyền Anglo-Saxon có niên đại khoảng đầu thế kỷ VII. Bên trong con thuyền dài khoảng 27 m từng có một phòng mai táng chứa vũ khí, áo giáp, đồ vàng, bạc, tiền xu và nhiều vật phẩm quý giá. Trong số đó, nổi bật nhất là một chiếc mũ trụ sắt có khuôn mặt gần như siêu nhiên.

Đọc nhiều nhất

Tin mới