Công tác đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn, kết nối các tuyến đường nội đồng phục vụ khu sản xuất và chăn nuôi tại địa phương luôn đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế cơ sở. Đi liền với ý nghĩa dân sinh, việc tổ chức lựa chọn nhà thầu sử dụng nguồn vốn công đòi hỏi phải bảo đảm các nguyên tắc cạnh tranh công bằng, minh bạch và đặc biệt là tối ưu hóa hiệu quả kinh tế cho ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, dữ liệu kết quả đấu thầu qua mạng vừa được công bố đối với một gói thầu xây lắp giao thông quy mô lớn tại xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa đang ghi nhận một tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức rất khiêm tốn, đi kèm các bước phân bổ điều chỉnh văn bản vốn qua từng giai đoạn hồ sơ.
Cụ thể, ngày 22/05/2026, Giám đốc Ban quản lý dự án xã Bác Ái đã ký Quyết định số 156/QĐ-BQL về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng Gói thầu số 06: Thi công xây dựng thuộc công trình Xây mới bê tông đường nội đồng đoạn tiếp giáp quốc lộ 27b đi khu chăn nuôi và sản xuất thôn Suối Đá. Theo đó, đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH tư vấn thiết kế xây dựng và thương mại Hưng Phú với giá 5.257.247.145 đồng (giá gói thầu được phê duyệt 5.272.902.648 đồng), tiết kiệm sau đấu thầu 15.655.503 đồng, tương ứng với khoảng 0,3%.
Gói thầu xây lắp này áp dụng phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ, loại hợp đồng trọn gói với thời gian thực hiện kéo dài 120 ngày.
Tại Biên bản mở thầu đã công bố trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ngày 08/05/2026, ghi nhận có 02 đơn vị tham gia nộp hồ sơ dự thầu. Tuy nhiên, căn cứ vào Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu qua mạng Mẫu số 14A do đơn vị tư vấn là Công ty TNHH Đồng Lợi Ninh Thuận thiết lập, chỉ có duy nhất Công ty TNHH tư vấn thiết kế xây dựng và thương mại Hưng Phú vượt qua các bước thẩm định, đánh giá về tiêu chuẩn kỹ thuật bước vào vòng xét duyệt tài chính, việc thương thảo giá trúng thầu đạt tỷ lệ sát nút với tổng dự toán gói thầu.
Tìm hiểu chi tiết hồ sơ năng lực hệ thống, Công ty TNHH tư vấn thiết kế xây dựng và thương mại Hưng Phú có mã số thuế chính thức là 4500619701, được cấp ngày thành lập và hoạt động từ ngày 08/01/2018. Doanh nghiệp hiện đăng ký trụ sở chính tại số 278 Hoàng Diệu, Khu Phố 10, Phường Phan Rang, tỉnh Khánh Hòa.
Bên cạnh khía cạnh hiệu quả kinh tế giảm giá, hệ thống hồ sơ văn bản hành chính dùng làm căn cứ pháp lý chỉ tiêu nguồn vốn công cho dự án qua từng giai đoạn cũng thể hiện các bước điều chỉnh chi tiết. Tại Điều 1 của Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 156/QĐ-BQL ngày 22/05/2026, chủ đầu tư căn cứ nguồn vốn thực hiện công trình dựa trên vốn đầu tư công năm 2026 theo Quyết định số 447/QĐ-UBND ngày 15/04/2026 của UBND xã Bác Ái.
Tuy nhiên, đối soát ngược lại các hồ sơ gốc làm nền tảng chuẩn bị đầu tư trước đó, một sự thay đổi về mặt văn bản căn cứ chỉ tiêu vốn đã xuất hiện. Cụ thể, tại Quyết định số 443/QĐ-UBND ngày 14/04/2026 của Chủ tịch UBND xã Bác Ái về việc phê duyệt Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng dự án và Quyết định số 482/QĐ-UBND ngày 23/04/2026 về phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, cấp quyết định đầu tư lại căn cứ vào kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 theo Quyết định số 903/QĐ-UBND được ban hành trước đó vào ngày 31/12/2025.
Xét theo quy trình nghiệp vụ hành chính tài chính công, sự xuất hiện của hai văn bản vốn khác nhau này phản ánh tiến trình phân bổ kế hoạch điều chuyển hoặc giao vốn chi tiết dựa trên tiến độ giải ngân thực tế của UBND xã qua các quý trong năm. Dù là nghiệp vụ tài chính thông thường, nhưng việc cập nhật và đối soát tính đồng bộ hệ thống của các văn bản căn cứ vốn từ bước lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho đến khâu phê duyệt kết quả cuối cùng vẫn luôn là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm tính liên tục, rõ ràng cho công tác kiểm toán giải ngân về sau.
Phân tích chuyên sâu dưới góc độ luật định, chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt cho rằng, một trong những mục tiêu tối thượng được thiết lập tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP là bảo đảm mục tiêu hiệu quả kinh tế tối ưu cho dòng vốn công. Pháp luật hiện hành hoàn toàn không có quy định bắt buộc về mức trần cho tỷ lệ tiết kiệm ngân sách, và việc một nhà thầu trúng thầu sát nút giá dự toán là hoàn toàn hợp lệ nếu họ đáp ứng trọn vẹn các tiêu chuẩn đánh giá về năng lực, kinh nghiệm cũng như giải pháp kỹ thuật. Tuy nhiên, việc một gói thầu quy mô trên năm tỷ đồng, tổ chức đấu thầu rộng rãi công khai trên mạng nhưng giá trị giảm giá thương thảo chỉ dừng lại ở mức 0,30% là chỉ dấu thực tế đòi hỏi công tác khảo sát thực địa, lập dự toán giá gói thầu ban đầu của chủ đầu tư và đơn vị tư vấn phải bám sát diễn biến thị trường, tránh việc đưa ra giá trần quá cao so với giá trị thực tế của vật tư, nhân công.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.