QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH, PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ HỒ SƠ VÀ TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA NGƯỜI ĐỨNG ĐẦU

Hoạt động lựa chọn nhà thầu sử dụng nguồn lực tài chính công hiện nay chịu sự điều chỉnh chặt chẽ bởi Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15), Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/08/2025 của Chính phủ và các Thông tư hướng dẫn ban hành kèm theo, hướng đến 05 mục tiêu cốt lõi quy định tại khoản 8 Điều 4: cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình.

1. Nguyên tắc bảo đảm tính độc lập, cạnh tranh và tính vô hiệu của rào cản kỹ thuật: Căn cứ quy định tại Điều 6 Luật Đấu thầu và Điều 4 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, việc bảo đảm tính cạnh tranh lành mạnh là nghĩa vụ bắt buộc, quy định nhà thầu tham dự phải bảo đảm tính độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với chủ đầu tư, bên mời thầu, tổ chuyên gia và các đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu nhằm ngăn ngừa các hành vi dàn xếp, xung đột lợi ích. Đồng thời, theo khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu, hồ sơ mời thầu tuyệt đối không được nêu bất kỳ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng; mọi tiêu chí rào cản trái quy định đều bị coi là vô hiệu theo khoản 4 Điều này và không được dùng làm căn cứ để xem xét, đánh giá hồ sơ và loại bỏ nhà thầu.

2. Quy chuẩn đánh giá tính hợp lệ của bảo đảm dự thầu: Căn cứ quy định tại Điều 14 Luật Đấu thầu và Điều 26 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, bảo đảm dự thầu dưới hình thức thư bảo lãnh phải đáp ứng chuẩn xác quy định về giá trị và thời hạn hiệu lực quy định trong hồ sơ mời thầu. Theo khoản 5 Điều 14 Luật Đấu thầu, thời hạn hiệu lực của bảo đảm dự thầu được gác cổng chặt chẽ bằng thời hạn hiệu lực của hồ sơ dự thầu cộng thêm 30 ngày. Thư bảo lãnh phải tuân thủ nghiêm ngặt các nội dung cam kết bắt buộc và quy chuẩn số hóa theo biểu mẫu quy định tại Thông tư số 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính, tuyệt đối không được đính kèm các điều kiện loại trừ hoặc hạn chế nghĩa vụ thanh toán gây bất lợi cho chủ đầu tư. Trường hợp thư bảo lãnh không đáp ứng điều kiện tiên quyết này, hồ sơ dự thầu (E-HSDT) của nhà thầu sẽ bị đánh giá là không hợp lệ và bị loại bỏ ngay từ bước đánh giá ban đầu.

3. Trách nhiệm người đứng đầu chủ đầu tư theo Chỉ thị số 12/CT-TTg: Thực hiện nghiêm túc chỉ đạo tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu cơ quan chủ quản, chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về kết quả công tác đấu thầu thuộc phạm vi quản lý. Quy định pháp lý này thiết lập nghĩa vụ giải trình rõ ràng của người đứng đầu, phòng ngừa triệt để các hành vi dàn xếp, gian lận hoặc đưa các tiêu chuẩn mang tính rào cản kỹ thuật địa phương vào hồ sơ nhằm hạn chế cạnh tranh. Đồng thời, chủ đầu tư gánh vác trách nhiệm rà soát chặt chẽ phương án bố trí, huy động nguồn lực thực tế về nhân sự, máy móc thiết bị và năng lực tài chính của nhà thầu, đặc biệt đối với các nhà thầu thực hiện đồng thời nhiều gói thầu trong cùng một thời điểm theo quy định tại Điều 35 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP.

4. Tối ưu hóa chi phí đầu tư công theo hướng dẫn của Bộ Tài chính: Bám sát hướng dẫn của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05/05/2026, chủ đầu tư gánh vác trách nhiệm nâng cao chất lượng công tác lập thiết kế dự toán giá gói thầu sát với biến động thực tế của thị trường, rà soát cắt giảm triệt để các chi phí chưa thực sự cần thiết, đồng thời tăng cường chất lượng công tác đàm phán, thương thảo hoàn thiện hợp đồng để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, bảo đảm tính kinh tế dôi dư thực chất cho tài chính công.