Dốc toàn bộ tích lũy để đổi lấy một căn hộ

Trong bối cảnh giá bất động sản tại các đô thị lớn liên tục leo thang, giấc mơ sở hữu nhà của người trẻ ngày càng trở nên khó khăn. Tuy nhiên, thay vì tiếp tục đi thuê, không ít gia đình vẫn lựa chọn vay ngân hàng dài hạn để “an cư lạc nghiệp”.

Cuối năm 2024, vợ chồng chị Ngân (32 tuổi, làm việc tại Hà Nội) quyết định mua một căn hộ chung cư trị giá 3,5 tỷ đồng sau nhiều năm tích cóp. Với số tiền tiết kiệm khoảng 1,2 tỷ đồng, họ phải vay ngân hàng gần 2,3 tỷ đồng trong thời hạn 20 năm.

Sau giai đoạn ưu đãi, lãi suất thả nổi dao động khoảng 9–11%/năm, khiến khoản trả góp hàng tháng rơi vào khoảng 20–22 triệu đồng.

“Thu nhập hai vợ chồng khoảng 40 triệu đồng/tháng, riêng tiền trả ngân hàng đã chiếm hơn một nửa. Có tháng nhìn tài khoản mà thấy áp lực đè nặng”, chị Ngân chia sẻ.

Hơn nửa thu nhập “gánh” khoản vay, chi tiêu bị bóp nghẹt

Theo khuyến nghị của các chuyên gia tài chính, khoản trả nợ vay mua nhà chỉ nên chiếm khoảng 30–40% thu nhập để đảm bảo cân đối chi tiêu. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều gia đình trẻ buộc phải vượt ngưỡng an toàn này.

Không riêng gì gia đình chị Ngân, nhiều người trẻ tại Hà Nội và TP HCM đang rơi vào tình trạng tương tự khi giá nhà tăng nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập.

Sau khi trừ khoản trả nợ hơn 20 triệu đồng mỗi tháng, phần thu nhập còn lại của gia đình chị Ngân chỉ đủ duy trì mức sống cơ bản. Chi phí sinh hoạt dao động 10–12 triệu đồng, cộng thêm các khoản phát sinh 3–5 triệu đồng khiến gần như không còn dư để tích lũy.

“Có tháng phát sinh việc đột xuất là phải vay tạm người thân. Cảm giác lúc nào cũng thiếu trước hụt sau”, chị nói.

Áp lực tài chính từ việc mua nhà không chỉ nằm ở số tiền lớn mà còn ở thời gian kéo dài hàng chục năm. Với khoản vay 20 năm, người vay phải duy trì thu nhập ổn định trong một khoảng thời gian rất dài điều không dễ đảm bảo.

Ngoài nghĩa vụ trả nợ cố định, người vay còn đối mặt với nhiều rủi ro như lãi suất biến động, thu nhập giảm sút hoặc chi phí sinh hoạt tăng cao.

Theo một số tính toán, với khoản vay khoảng 2,3 tỷ đồng trong 20 năm, tổng tiền lãi phải trả có thể lên tới hơn 2 tỷ đồng, gần tương đương giá trị căn hộ ban đầu. Điều này đồng nghĩa, tổng chi phí thực tế để sở hữu căn nhà có thể gấp đôi giá niêm yết.

“Có nhà nhưng không dám sống”: Cái giá của giấc mơ an cư

Một thực tế đang diễn ra là nhiều gia đình trẻ rơi vào tình trạng “house poor” sở hữu nhà nhưng chất lượng sống suy giảm do áp lực tài chính.

Sau khi mua nhà, vợ chồng chị Ngân gần như phải cắt giảm toàn bộ các khoản chi không thiết yếu. Những chuyến du lịch bị gác lại, việc mua sắm phải cân nhắc từng khoản nhỏ, thậm chí kế hoạch sinh thêm con cũng phải trì hoãn.

“Có nhà rồi nhưng lúc nào cũng lo trả nợ. Có thời điểm tôi cảm giác đi làm chỉ để trả ngân hàng”, chị Ngân thừa nhận.

Theo dữ liệu thị trường, giá căn hộ tại Hà Nội trong vài năm gần đây đã tăng từ 10–20%, thậm chí cao hơn ở một số khu vực. Trong khi đó, thu nhập của người lao động không tăng tương ứng, khiến khoảng cách giữa khả năng chi trả và giá nhà ngày càng nới rộng.

Thực tế này đẩy nhiều người trẻ vào thế lựa chọn khó: tiếp tục thuê nhà để giữ chất lượng sống, hay vay nợ lớn để sở hữu tài sản nhưng phải chấp nhận áp lực tài chính kéo dài.

Các chuyên gia cho rằng, vay mua nhà không phải là quyết định sai, nhưng cần được tính toán thận trọng. Người mua nên chuẩn bị tối thiểu 30–40% giá trị căn nhà, đồng thời đảm bảo khoản trả nợ không vượt quá 40% thu nhập.

Bên cạnh đó, việc xây dựng quỹ dự phòng tài chính ít nhất 6 tháng là yếu tố quan trọng để ứng phó với các biến cố bất ngờ. Người vay cũng cần tính đến kịch bản lãi suất tăng để tránh rơi vào tình trạng mất khả năng chi trả.