Tel Megiddo – thành cổ 5.000 năm tuổi gắn với truyền thuyết Armageddon

Từng là chiến trường giữa những đế chế cổ đại, thành phố này còn gắn với lời tiên tri về trận đại chiến cuối cùng của nhân loại.

Nằm bên thung lũng Jezreel ở miền Bắc Israel, Tel Megiddo là một trong những địa điểm khảo cổ nổi tiếng nhất vùng Cận Đông. Tên gọi Tel chỉ những gò đất hình thành từ tàn tích của nhiều khu định cư được xây dựng chồng lên nhau qua hàng nghìn năm. Các cuộc khai quật cho thấy Megiddo từng có lịch sử cư trú kéo dài khoảng 6.000 năm, với nhiều lớp thành phố thuộc các nền văn minh khác nhau.

Vị trí địa lý là yếu tố khiến Megiddo trở nên đặc biệt. Thành cổ nằm gần một tuyến đường thương mại và quân sự quan trọng nối Ai Cập với Syria và vùng Lưỡng Hà. Ai kiểm soát Megiddo có thể chi phối hoạt động đi lại qua những lối đèo chiến lược của khu vực. Vì vậy, nơi đây nhiều lần trở thành mục tiêu tranh giành giữa người Canaan, Ai Cập cổ đại, các vương quốc Israel và đế chế Assyria.

Ảnh: Wikimedia Commons

Điều khiến Megiddo nổi tiếng vượt ra ngoài phạm vi khảo cổ là mối liên hệ với Armageddon, địa danh xuất hiện trong Sách Khải Huyền của Tân Ước. Từ Armageddon được cho là bắt nguồn từ cụm từ Hebrew Har Megiddo, nghĩa là Núi Megiddo. Theo lời tiên tri trong Kinh Thánh, đây là nơi các thế lực đối địch sẽ tập hợp trong trận chiến mang tính tận thế vào thời điểm cuối cùng của lịch sử nhân loại.

Trên thực tế, Megiddo từng chứng kiến nhiều cuộc xung đột lớn. Năm 1479 trước Công nguyên, pharaoh Thutmose III đánh bại liên minh các thành bang Canaan tại đây. Nhiều thế kỷ sau, khu vực tiếp tục nằm trong những cuộc tranh chấp quyền lực giữa các đế chế. Chính lịch sử chiến tranh dày đặc ấy có thể đã góp phần tạo nên hình ảnh Armageddon trong truyền thống tôn giáo.

Các cuộc khai quật còn phát hiện cung điện, đền thờ, cổng thành, kho chứa và hệ thống dẫn nước ngầm quy mô lớn. Đặc biệt, công trình dẫn nước cho thấy cư dân cổ đại đã đào đường hầm xuyên qua lớp đá để tiếp cận nguồn nước bên ngoài thành lũy, một giải pháp quan trọng khi thành phố bị bao vây.

Năm 2005, Tel Megiddo cùng Hazor và Beer Sheba được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Ngày nay, nơi đây vừa là kho tư liệu quý giá về những nền văn minh cổ đại, vừa là địa điểm thu hút những người quan tâm đến lịch sử và các truyền thuyết tôn giáo. Một gò đất khảo cổ tưởng chừng bình thường nhưng lại mang trong mình câu chuyện về hàng nghìn năm chiến tranh và một trong những lời tiên tri nổi tiếng nhất thế giới.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.

Chavín de Huántar: Ngôi đền bí ẩn với mê cung ngầm hơn 3.000 tuổi

Ẩn mình giữa dãy Andes hùng vĩ, một quần thể đền đài cổ đại từng là điểm hành hương quan trọng, nơi những nghi lễ kỳ bí diễn ra cách đây hàng nghìn năm.

Nằm ở độ cao khoảng 3.180 m so với mực nước biển, tại vùng Ancash của Peru, Chavín de Huántar là một trong những trung tâm tôn giáo quan trọng nhất của nền văn minh Chavín. Quần thể này được xây dựng chủ yếu trong khoảng năm 1200–500 trước Công nguyên, sớm hơn nhiều công trình nổi tiếng của người Inca. UNESCO đã công nhận địa điểm này là Di sản Thế giới vào năm 1985.

Điểm đặc biệt của Chavín de Huántar là kiến trúc kết hợp giữa những khối đá khổng lồ, quảng trường chìm, hành lang hẹp và hệ thống đường hầm phức tạp bên dưới các công trình. Các nhà khảo cổ cho rằng đây không chỉ là nơi thờ phụng mà còn là trung tâm tổ chức nghi lễ, tập hợp cộng đồng từ nhiều vùng khác nhau của dãy Andes.

Choáng ngợp những kỳ quan hang động ẩn sâu dưới lòng đại dương

Ẩn dưới làn nước xanh thẳm, những hang động biển lưu giữ cảnh quan kỳ lạ, hệ sinh thái độc đáo và nhiều bí mật địa chất.

Khác với những hang động trên đất liền, hang động dưới biển được hình thành và biến đổi bởi nhiều quá trình địa chất phức tạp, từ sự hòa tan đá vôi, hoạt động núi lửa đến biến động mực nước biển. Một số nằm hoàn toàn dưới mặt nước, số khác có lối vào ngay trên bờ nhưng những khoang bên trong lại ngập nước. Không ít địa điểm sở hữu những đường hầm kéo dài hàng trăm mét, đòi hỏi thợ lặn chuyên nghiệp mới có thể khám phá.

Tại Croatia, hang động Modra špilja (Blue Cave) trên đảo Biševo nổi tiếng với ánh sáng xanh kỳ ảo. Ánh nắng xuyên qua một khe mở dưới mặt nước, phản chiếu lên nền đá vôi rồi lan tỏa khắp khoang hang. Khi điều kiện ánh sáng thuận lợi, nước biển và các bức tường đá dường như phát sáng màu xanh bạc. Đây là một ví dụ tuyệt đẹp về cách ánh sáng tự nhiên biến đổi cảnh quan dưới lòng biển.

Năm 2026 gần như chắc chắn vượt ngưỡng nóng lên 1,5°C

Theo Cơ quan Biến đổi khí hậu Copernicus (C3S), nhiệt độ trung bình toàn cầu trong tháng 10 đạt 15,35°C, cao hơn 0,9°C so với mức trung bình giai đoạn 1991–2020 và cao hơn 1,75°C so với thời kỳ tiền công nghiệp 1850–1900.

Đây là tháng 10 nóng nhất kể từ khi dữ liệu quan trắc được ghi nhận. Tháng 10 cũng là tháng thứ ba liên tiếp nhiệt độ toàn cầu vượt ngưỡng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, sau tháng 8 và tháng 9.

wl3yjidrnibcorrwsmjz1gulhm-pmroj0mdcyacrniumlmpof0n4roakvm4snmxpoanlklbogvf1un4lhem0l8wom22spnwn4iocwngjytx5lcvpuchs6to1oo7d4rnrem1ou3ll6sjzgjmyc2gaymr-mxhwy3kx59nj8muz7t0fd0bezl5amerb3xagtndu.jpg
Biểu đồ nhiệt tháng 10 ghi nhận qua các năm.

Đọc nhiều nhất

Tin mới