Chavín de Huántar: Ngôi đền bí ẩn với mê cung ngầm hơn 3.000 tuổi

Ẩn mình giữa dãy Andes hùng vĩ, một quần thể đền đài cổ đại từng là điểm hành hương quan trọng, nơi những nghi lễ kỳ bí diễn ra cách đây hàng nghìn năm.

Nằm ở độ cao khoảng 3.180 m so với mực nước biển, tại vùng Ancash của Peru, Chavín de Huántar là một trong những trung tâm tôn giáo quan trọng nhất của nền văn minh Chavín. Quần thể này được xây dựng chủ yếu trong khoảng năm 1200–500 trước Công nguyên, sớm hơn nhiều công trình nổi tiếng của người Inca. UNESCO đã công nhận địa điểm này là Di sản Thế giới vào năm 1985.

Điểm đặc biệt của Chavín de Huántar là kiến trúc kết hợp giữa những khối đá khổng lồ, quảng trường chìm, hành lang hẹp và hệ thống đường hầm phức tạp bên dưới các công trình. Các nhà khảo cổ cho rằng đây không chỉ là nơi thờ phụng mà còn là trung tâm tổ chức nghi lễ, tập hợp cộng đồng từ nhiều vùng khác nhau của dãy Andes.

Một tác phẩm điêu khắc đá bên trong khu đền Chavín de Huántar. Ảnh: travelandes.com

Một trong những di vật nổi tiếng nhất tại đây là Lanzón, cột đá granite cao khoảng 4,5 m, được chạm khắc hình một vị thần mang đặc điểm kết hợp giữa con người và thú dữ. Nhân vật này có răng nanh sắc nhọn, móng vuốt và những đường nét giống rắn trên đầu. Lanzón được đặt trong một gian phòng sâu bên trong hệ thống đường hầm, được xem là trung tâm thờ phụng của ngôi đền cổ.

Điều khiến Chavín de Huántar càng trở nên bí ẩn là những chiếc vỏ ốc biển lớn được tìm thấy tại đây. Các nhà nghiên cứu cho rằng chúng từng được sử dụng như nhạc cụ trong những nghi lễ tôn giáo. Hệ thống hành lang ngầm có thể khuếch đại và điều hướng âm thanh, tạo nên những trải nghiệm thính giác đặc biệt đối với người tham dự. Ánh sáng hạn chế, tiếng vang và những hình tượng thần linh kỳ dị có lẽ đã góp phần tạo nên bầu không khí linh thiêng, đầy choáng ngợp.

Ngoài Lanzón, những chiếc đầu đá nhô ra khỏi tường đền, bia Raimondi và tháp Obelisk Tello cũng là những tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của nền văn minh Chavín. Hình tượng báo đốm, rắn và chim săn mồi xuất hiện phổ biến, phản ánh thế giới quan tôn giáo phong phú của cư dân Andes cổ đại.

Đến nay, Chavín de Huántar vẫn là địa điểm quan trọng giúp giới khảo cổ tìm hiểu sự hình thành những trung tâm quyền lực tôn giáo đầu tiên ở Nam Mỹ. Những đường hầm tối tăm và biểu tượng thần linh kỳ lạ nơi đây vẫn lưu giữ nhiều câu hỏi chưa có lời giải về đời sống tinh thần của một nền văn minh đã biến mất từ lâu.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.

Hơn 4.000 năm trước, người phụ nữ này đã làm điều chưa từng có trong lịch sử

Hơn 4.000 năm trước, một người phụ nữ ở Lưỡng Hà đã nắm giữ quyền lực tôn giáo và để lại dấu ấn đặc biệt trong lịch sử văn học nhân loại.

Nhân vật đó là Enheduanna, con gái của Sargon Đại đế, vị vua sáng lập đế chế Akkad. Bà sống vào khoảng thế kỷ 23 trước Công nguyên và được bổ nhiệm làm nữ tư tế tối cao phụng sự thần Mặt Trăng Nanna tại thành phố Ur, thuộc miền Nam Iraq ngày nay.

Cần lưu ý rằng Enheduanna không nhất thiết là nữ tư tế đầu tiên từng tồn tại, bởi hoạt động tế lễ đã xuất hiện từ trước đó rất lâu. Tuy nhiên, bà là một trong những nữ tư tế sớm nhất được lịch sử ghi nhận rõ danh tính, đồng thời là người phụ nữ đầu tiên được biết đến rộng rãi với tư cách tác giả có tên trong lịch sử văn học thế giới.

Khó tin những loài động vật có thể nhịn ăn hàng tháng, thậm chí hàng năm

Trong thế giới động vật, có những loài sở hữu khả năng sinh tồn phi thường, đến mức chúng có thể không cần thức ăn suốt nhiều năm.

Nhắc đến những động vật có khả năng nhịn ăn lâu ngày, nhiều người thường nghĩ đến cá sấu, rắn hay rùa. Tuy nhiên, một trong những nhà vô địch thực sự của khả năng sinh tồn này lại là một loài cá nước ngọt có ngoại hình khá kỳ lạ: cá phổi châu Phi (African lungfish).

Theo các tài liệu khoa học, một số loài cá phổi châu Phi có thể sống tới khoảng 4–5 năm mà không cần thức ăn trong điều kiện hạn hán khắc nghiệt. Đây là một trong những khoảng thời gian nhịn ăn dài nhất từng được ghi nhận ở động vật có xương sống. Đặc biệt, chúng không cần di chuyển hay tìm kiếm thức ăn trong suốt thời gian này.

Kiệt tác luyện kim cổ: Thanh kiếm của Câu Tiễn vẫn sáng bóng sau 2.500 năm

Được khai quật sau hơn hai thiên niên kỷ nằm dưới lòng đất, một thanh kiếm đồng cổ đại khiến giới khảo cổ kinh ngạc bởi tình trạng bảo tồn gần như nguyên vẹn.

Thanh kiếm Câu Tiễn (Việt Vương Câu Tiễn kiếm) là một trong những bảo vật khảo cổ nổi tiếng nhất Trung Quốc. Hiện vật được tìm thấy năm 1965 tại lăng mộ số 1 thuộc khu mộ Vọng Sơn, Giang Lăng, tỉnh Hồ Bắc. Thanh kiếm có niên đại khoảng thế kỷ V trước Công nguyên, gắn với Câu Tiễn, vị vua nổi tiếng trong lịch sử Xuân Thu với câu chuyện nằm gai nếm mật.

Điều đáng kinh ngạc là sau khoảng 2.500 năm nằm trong lòng đất, thanh kiếm vẫn giữ được vẻ ngoài sáng bóng, lưỡi sắc và hầu như không có dấu hiệu ăn mòn đáng kể. Khi được khai quật, nó vẫn nằm trong bao kiếm bằng gỗ sơn mài. Hiện vật có chiều dài khoảng 55,7 cm, rộng 4,6 cm và nặng khoảng 875 g.

Đọc nhiều nhất

Tin mới