Ăn thừa đạm, tăng cân liên tục trong 3 năm khiến chị Thủy (41 tuổi, Lâm Đồng) bị rối loạn chuyển hóa, nguy cơ suy thận mạn tính nếu không giảm cân.

Ăn nhiều thịt, cá hải sản... tăng cân khiến thận quá tải và tiểu đạm

Khoảng một tháng trước, chị Thủy thấy nhanh mệt, dễ cáu gắt, mặt hơi sưng, đi tiểu nhiều và nước tiểu có bọt, lo sợ bị tiểu đường nên quyết định đi khám.

ThS.BS Trần Nguyễn Quỳnh Trâm, Phó khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho biết, chị Thủy đến khám với cân nặng 89 kg, cao 1m57, chỉ số BMI 36.1, béo phì ở mức cao nhất.

Các kiểm tra ghi nhận tình trạng gan nhiễm mỡ độ 3, tăng axit uric máu, tiền đái tháo đường, buồng trứng đa nang. Đặc biệt kết quả xét nghiệm nước tiểu của người bệnh cho thấy mức protein trong nước tiểu 350 mg. Đây là dấu hiệu của tiểu đạm, cảnh báo chức năng thận có vấn đề, cần sớm điều trị.

Khai thác tiền sử và sinh hoạt, bác sĩ Trâm nhận thấy chị Thủy có thói quen ăn thực phẩm giàu đạm từ hải sản, thịt bò, thịt nạc, trứng… mỗi ngày. Đặc biệt, khoảng 3 năm nay, bước vào tuổi trung niên, biết cơ thể lão hóa dễ mất cơ nên chị tăng cường chất đạm, mỗi bữa có thể ăn 300-400 gram thịt nạc; 2-3 quả trứng. Từ đó, cân nặng cũng tăng nhanh, từ 60 kg lên 90 kg, kéo theo đó là kinh nguyệt thất thường.

Bác sĩ Trâm cho biết, protein niệu hay tiểu đạm là tình trạng mức protein trong nước tiểu trên 300 mg/24 giờ, nếu thận khỏe mạnh sẽ hấp thu protein nên trong nước tiểu bình thường không có hoặc có rất ít protein. Với chế độ ăn nhiều đạm, dư thừa năng lượng chuyển thành mỡ dẫn đến tăng cân của chị Thủy cũng là nguyên nhân gây tiểu đạm. Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyến nghị chỉ nên ăn tối đa 155 gram thịt nạc/ngày, 4-5 bữa/tuần, đồng thời hạn chế thịt đỏ, chất béo bão hòa, natri và đường.

“Thói quen ăn quá nhiều đạm khiến thận làm việc quá tải, khả năng lọc máu không hiệu quả dẫn đến tiểu đạm, tăng nguy cơ suy thận, sỏi thận”, bác sĩ Trâm nói.

Nhận biết bệnh sớm để tránh biến chứng nguy hiểm

Bác sĩ Trâm lý giải, béo phì có thể gây tổn thương trực tiếp cho cầu thận thông qua các thay đổi huyết động chủ yếu do giãn tiểu động mạch đến và tăng tái hấp thu muối ở ống thận gần.

Những thay đổi này gây ra tình trạng tăng lọc cầu thận và cuối cùng là tiểu đạm. Béo phì còn gây ra tình trạng viêm dai dẳng, kém thích nghi, stress oxy hóa và tổn thương tế bào ở các mô ngoại vi bao gồm cả thận.

Biểu hiện thường gặp nhất ở người bệnh tiểu đạm là trong nước tiểu có bọt hoặc sủi bọt. Ngoài ra, còn một số triệu chứng khác như sưng phù mặt, bụng, bàn chân, mắt cá chân; tăng số lần đi tiểu, mệt mỏi, hụt hơi, chán ăn, buồn nôn và nôn; chuột rút vào buổi tối.

Với tình trạng béo phì độ 2 cùng hàng loạt biến chứng kèm theo, điều cấp thiết là chị Thủy cần giảm cân để giảm các bệnh đồng mắc, nhất là tình trạng gan nhiễm mỡ và tiểu đạm. Bác sĩ Trâm xây dựng liệu trình giảm cân an toàn, khoa học cho chị Thủy bằng thuốc uống, thuốc tiêm kết hợp chế độ ăn và tập luyện hợp lý.

Chị Thủy nghiêm túc thực hiện đúng phác đồ điều trị của bác sĩ, uống và tiêm thuốc đúng giờ, đồng thời điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt của mình. “Trước tôi cứ nghĩ chỉ cần không ăn tinh bột là giảm cân nhưng giờ mới biết chính vì ăn quá nhiều đạm tôi mới tăng cân, còn ảnh hưởng đến thận”, chị Thủy nói.

Sau 1 tháng, chị Thủy giảm được 4 kg, 2 tháng tiếp theo giảm 9 kg, tình trạng tiểu bọt gần như đã hết. Xét nghiệm lại sau 3 tháng, mức protein trong nước tiểu của chị đã giảm về 300 mg, bắt đầu về ngưỡng an toàn. “Mục tiêu của tôi là giảm xuống dưới 70 kg”, chị Thủy cho biết.

Theo bác sĩ Trâm, nồng độ protein niệu là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất quyết định sự tiến triển của bệnh tiểu đạm. Giảm cân giúp giảm áp lực lên thận, giảm tiểu đạm, cùng với đó là kiểm soát huyết áp tốt hơn, cải thiện lipid máu và độ nhạy insulin.

Với những người đã bị tiểu đạm, cần thực hiện chế độ ăn hợp lý, hạn chế lượng muối trong thực đơn hàng ngày để kiểm soát huyết áp và giảm phù nề, giảm áp lực lên thận; hạn chế chất béo, nên chọn các loại dầu thực vật tốt cho tim mạch như dầu ô liu, dầu đậu nành.

Tránh các thực phẩm chế biến sẵn vì chúng thường chứa nhiều muối, đường và chất bảo quản, không tốt cho sức khỏe, đặc biệt là thận. Nên tăng cường chất xơ để giúp ổn định đường huyết, giảm cholesterol và cải thiện chức năng tiêu hóa. Uống đủ nước giúp loại bỏ chất thải và độc tố ra khỏi cơ thể.

Bên cạnh đó, cần tập thể dục và vận động đều đặn, tránh tự ý dùng các loại thuốc có nguy cơ dẫn đến bệnh thận, thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc… trừ khi được bác sĩ khuyến nghị.