Sáng 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày Tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.

Nhà ở cho thuê là phân khúc chiến lược dài hạn

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc sửa đổi Luật Nhà ở nhằm tiếp tục thể chế hóa đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước, nhất là các định hướng mới về phát triển nhà ở; đồng thời hoàn thiện môi trường pháp lý, tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Quan điểm xuyên suốt của dự thảo là phát triển nhà ở hướng tới mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở ổn định, bảo đảm an sinh xã hội, đồng thời phát triển đa dạng các loại hình nhà ở.

Đáng chú ý, dự thảo xác định nhà ở cho thuê là phân khúc chiến lược dài hạn, phục vụ đông đảo người dân. Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, định hướng này nhằm mở rộng lựa chọn về chỗ ở, nhất là đối với người lao động, người có thu nhập chưa cao và những nhóm dân cư chưa có điều kiện sở hữu nhà ở.

Dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi cũng bổ sung định hướng phát triển 4 nhóm nhà ở gồm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách, kèm theo các chính sách tương ứng.

Trong đó, dự thảo đề xuất một chương mới về phát triển nhà ở cho thuê, quy định rõ đối tượng được thuê, các hình thức phát triển bằng nguồn vốn nhà nước và ngoài nhà nước, yêu cầu đối với dự án, trình tự, thủ tục đầu tư, chính sách ưu đãi chủ đầu tư, giá cho thuê và quản lý, sử dụng nhà ở cho thuê.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về nhà lưu trú cho chuyên gia và người lao động ngoài khu công nghiệp, đáp ứng nhu cầu thực tế ngày càng gia tăng tại các địa phương có tốc độ phát triển công nghiệp, đô thị nhanh.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, gắn với việc đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, dự thảo rà soát, phân quyền, phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương, trong đó 20/21 thủ tục thuộc thẩm quyền địa phương.

Cùng với đó, dự thảo đề xuất cắt giảm 3/4 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 7/7 thủ tục hành chính.

Theo Tờ trình, cách tiếp cận này nhằm giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết công việc, đồng thời xác định rõ hơn trách nhiệm của chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện chính sách nhà ở.

Mặt khác, việc sửa luật không chỉ nhằm bổ sung quy định mới mà còn phải loại bỏ những quy định không còn phù hợp, những nội dung trùng lặp với pháp luật liên quan và những thủ tục không còn cần thiết.

Theo đó, dự thảo cũng lược bỏ 7 nội dung quy định về thi hành, các hành vi bị nghiêm cấm không còn phù hợp với thực tiễn, một số nội dung trùng lặp với các luật liên quan; đồng thời bỏ quy định về sở hữu nhà ở riêng lẻ tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Mở thêm nguồn lực phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư cũ

Bên cạnh đó, dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi cũng luật hóa các nội dung đã được thực tiễn kiểm nghiệm trong các nghị quyết về phát triển nhà ở xã hội.

Trong đó, dự thảo luật hóa một số nội dung của Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội về giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư không thông qua đấu thầu đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân không sử dụng vốn đầu tư công; thủ tục đầu tư xây dựng nhà ở xã hội; xác định giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội; điều kiện về nhà ở để được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội; thuê nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đầu tư hệ thống hạ tầng kỹ thuật, tạo quỹ đất phát triển nhà ở xã hội.

Đồng thời, dự thảo luật hóa một số nội dung của Nghị quyết số 66.15/NQ-CP về loại hình nhà ở xã hội; đối tượng được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội; đối tượng được mua, thuê mua, thuê nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung hình thức BT trong cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, góp phần bổ sung phương thức huy động nguồn lực để thực hiện cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.

Dự thảo cũng bổ sung mô hình thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ của Ban quản trị nhà chung cư nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà chung cư, giảm tải khối lượng công việc cho Ban quản trị.

Đặc biệt, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định nhằm tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn về sở hữu nhà, phát triển nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà ở riêng lẻ của cá nhân, cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, tài chính cho phát triển nhà ở, quản lý, sử dụng nhà ở, quản lý, sử dụng nhà chung cư và giao dịch về nhà ở, bảo đảm phù hợp, thống nhất với các luật mới được ban hành và phù hợp với thực tiễn.

Kiểm soát chặt, ngăn trục lợi chính sách nhà ở

Trình bày thẩm tra định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) Phan Chí Hiếu cho biết UBPLTP tán thành với sự cần thiết xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi).

UBPLTP cũng nhất trí với 6 nhóm chính sách đã xác định; đồng thời đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ các chỉ đạo của Đảng về định hướng phân loại phát triển nhà ở theo 4 nhóm; phân định rõ khái niệm về “nhà ở chính sách” và “nhà ở xã hội”; nghiên cứu, làm rõ chính sách “ưu tiên” phát triển loại hình nhà ở cho thuê so với các loại hình nhà ở khác; rà soát, đề xuất chính sách để bảo đảm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn đã được chỉ ra trong báo cáo tổng kết thi hành và thực tiễn triển khai Luật Nhà ở năm 2023.

Về chính sách đối với các loại hình nhà ở cho thuê, UBPLTP đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện để xác định rõ các đối tượng được ưu tiên thụ hưởng chính sách nhà ở cho thuê; nghiên cứu, rà soát quy định về nguồn vốn của quỹ nhà ở; rà soát các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở cho thuê được đầu tư xây dựng bằng vốn nhà nước và các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở thuộc tài sản công.

Đồng thời, cần làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn của việc đề xuất chính sách về nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp và các điều kiện, đối tượng, hình thức hỗ trợ đối với dự án, chủ đầu tư dự án; nghiên cứu, bổ sung các quy định nhằm ưu tiên phát triển loại hình nhà ở cho thuê.

Về chung cư có thời hạn, dự thảo Luật đưa ra khái niệm mới là “chung cư có thời hạn”. Tuy nhiên, UBPLTP đề nghị cân nhắc việc bổ sung khái niệm này trong dự thảo Luật để tránh có cách hiểu khác nhau liên quan đến thời hạn sử dụng nhà chung cư.

UBPLTP cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu, có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, minh bạch các trường hợp được hưởng chính sách ưu tiên về nhà ở, không để xảy ra tình trạng trục lợi chính sách; kiểm soát, ngăn chặn tình trạng đầu cơ nhà ở.

Cùng với đó, UBPLTP đề nghị tiếp tục rà soát, đề xuất chính sách để bảo đảm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn đã được chỉ ra, đặc biệt là những bất cập trong quản lý, sử dụng nhà chung cư như tranh chấp về phần sở hữu chung, sở hữu riêng của nhà chung cư; hoạt động của Ban quản trị, Ban quản lý nhà chung cư...