Siêu âm qua nội soi là kỹ thuật được kết hợp giữa nội soi và siêu âm, trong đó đầu dò siêu âm được gắn ở đầu dây nội soi tiêu hóa. Đây được coi như một cuộc cách mạng trong lĩnh vực nội soi đường tiêu hóa, đem lại hiệu quả chẩn đoán chính xác, nhanh về các bệnh ung thư đường tiêu hóa, tình trạng tổn thương niêm mạc ống tiêu hóa; đặc biệt là phát hiện ung thư giai đoạn sớm khi mà khối u còn nằm trong lớp niêm mạc.

Theo PGS.TS Nguyễn Công Long, Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật (Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ tại hội thảo khoa học về "Nội soi siêu âm (EUS) cơ bản: Hướng dẫn thực hành", trong bối cảnh đó, nội soi siêu âm được xem là "chìa khóa" phát hiện sớm tổn thương, giúp đánh giá chính xác mức độ xâm lấn của khối u để lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Với ung thư đại trực tràng, phát hiện sớm có thể điều trị khỏi, còn ung thư tụy chỉ có thêm cơ hội sống khi được chẩn đoán sớm.

Theo PGS Long, nội soi siêu âm là kỹ thuật hiện đại sử dụng đầu dò siêu âm tần số cao gắn trên máy nội soi, cho phép bác sĩ quan sát chi tiết và phân biệt rõ các lớp của ống tiêu hóa.

Kỹ thuật này mang lại nhiều bước tiến quan trọng trong thực hành lâm sàng như: phát hiện sớm ung thư, đánh giá chính xác mức độ xâm lấn của khối u để lựa chọn phương án điều trị phù hợp; tối ưu trong chẩn đoán và theo dõi các bệnh lý tụy - đường mật, đặc biệt là ung thư tụy và các nang tụy; đồng thời cho phép thực hiện nhiều can thiệp ít xâm lấn như chọc hút kim nhỏ lấy bệnh phẩm, dẫn lưu nang giả tụy, nối ống mật chủ với ruột.

Ưu thế nổi bật của EUS là khả năng quan sát chi tiết từng lớp của thành ống tiêu hóa và các cơ quan lân cận, giúp đánh giá chính xác mức độ xâm lấn của khối u. Đây là cơ sở quan trọng để bác sĩ lựa chọn phương án điều trị phù hợp như cắt niêm mạc, cắt dưới niêm mạc hay phẫu thuật.

Ngoài ra, EUS còn cho phép lấy mô, tế bào dưới hướng dẫn siêu âm (EUS-FNA/FNB), giúp xác định chính xác bản chất tổn thương. Kỹ thuật này cũng có giá trị lớn trong phát hiện sớm các bệnh lý tụy như u nhầy ống tụy, viêm tụy mạn và các u dưới niêm mạc đường tiêu hóa. Một số can thiệp qua EUS giúp giảm đau, hạn chế phẫu thuật xâm lấn và rút ngắn thời gian nằm viện.

Những can thiệp này góp phần giảm đau đớn, rút ngắn thời gian nằm viện và sử dụng hiệu quả nguồn lực y tế so với phẫu thuật truyền thống. Mặc dù là kỹ thuật cao, đòi hỏi hệ thống trang thiết bị hiện đại có giá trị lớn, song hiện nay tại Bệnh viện Bạch Mai, chi phí thực hiện đã được hỗ trợ phù hợp, tạo điều kiện để người bệnh tiếp cận các kỹ thuật tiên tiến.

Chi phí nội soi siêu âm khoảng 1–2 triệu đồng, song kỹ thuật này chỉ được chỉ định cho người có dấu hiệu nghi ngờ hoặc nguy cơ cao, không áp dụng đại trà.

PGS.TS Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh, trong bối cảnh y học đang dịch chuyển mạnh mẽ từ điều trị thụ động sang y học chính xác, việc phát hiện sớm và can thiệp tối thiểu giữ vai trò then chốt.

Điểm nhấn của hội thảo là mô hình đào tạo gắn lý thuyết với thực hành, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo chất lượng. Bên cạnh các bài giảng chuyên sâu, các bác sĩ trẻ được hướng dẫn trực tiếp trên mô hình và quan sát thực tế trên người bệnh, dưới sự chỉ dẫn của các chuyên gia giàu kinh nghiệm.

Với vị thế là bệnh viện tuyến cuối hạng đặc biệt, Bệnh viện Bạch Mai không chỉ triển khai các kỹ thuật ở mức độ cao nhất mà còn chú trọng nhiệm vụ đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở y tế tuyến dưới. Việc mở rộng triển khai kỹ thuật nội soi siêu âm sẽ góp phần giúp người dân tại các địa phương được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao, hạn chế việc chuyển tuyến.

Các chuyên gia cho rằng khi nội soi siêu âm được triển khai rộng rãi tại các tuyến điều trị, người bệnh có thể được phát hiện sớm ngay tại địa phương, giảm chuyển tuyến và chi phí điều trị.