Trước tình trạng nhiều người lo sợ mỡ máu, xơ vữa động mạch... gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, phóng viên KH&ĐS/Báo Tri thức và Cuộc sống đã trao đổi với BS Minh Trí, Hội Tim mạch Việt Nam về vấn đề này.

Máu bẩn tích tụ mỡ và độc tố gây nhiều bệnh, đột quỵ

BS Minh Trí cho biết, trong y khoa, không có thuật ngữ máu bẩn, đó là cách gọi dân gian của tình trạng: Mỡ máu cao (cholesterol, triglycerid tăng); Hình thành mảng xơ vữa trong lòng mạch; Tích tụ các sản phẩm viêm và stress oxy hóa; Những mảng bám này bám dần vào thành động mạch, làm lòng mạch hẹp lại, khiến dòng máu lưu thông khó khăn.

Theo BS Trí, mạch máu chúng ta hiện nay bị bẩn sớm do nhiều yếu tố quen thuộc đang âm thầm làm tổn thương mạch máu mỗi ngày như: Ăn nhiều đồ chiên rán, thức ăn nhanh; Ít vận động, ngồi lâu; Stress kéo dài, thức khuya; Hút thuốc lá, rượu bia; Môi trường ô nhiễm, thực phẩm kém chất lượng.

Hậu quả là có những người mới ngoài 30 tuổi nhưng tình trạng mạch máu đã tương tự người 50–60 tuổi.

Xơ vữa động mạch là tình trạng các mảng bám hình thành trong thành mạch do sự tích tụ lâu dài của chất béo, cholesterol, canxi và các thành phần khác.

Theo thời gian, các mảng này trở nên xơ cứng, làm hẹp lòng mạch và cản trở dòng máu lưu thông gây ra hàng loạt vấn đề: Tăng huyết áp; Rối loạn mỡ máu; Thiếu máu cơ tim; Nhồi máu cơ tim. Khi mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cơ thể có thể hình thành cục máu đông, gây tắc mạch hoặc làm gián đoạn dòng máu nuôi các cơ quan quan trọng.

Nếu không được kiểm soát kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến suy tim, nhồi máu cơ tim, thiếu máu não, đột quỵ, bệnh thận mạn, bệnh động mạch ngoại biên và làm tăng nguy cơ tử vong.

Điều nguy hiểm là quá trình này thường không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi biến cố xảy ra.

Không cần thuốc đắt tiền vẫn giúp mạch máu “sạch” hơn

Bác sĩ Trí nhấn mạnh, trên thực tế, mạch máu không thể “làm sạch” theo kiểu cạo rửa hay thông tắc tức thì. Điều khoa học có thể làm được là giảm viêm, giảm mỡ xấu, bảo vệ lớp nội mạc mạch máu và ngăn mảng xơ vữa tiến triển.

Trong y học, việc bảo vệ mạch máu là quá trình lâu dài nhằm: Giảm tích tụ mỡ và mảng bám; Hạn chế viêm và oxy hóa thành mạch; Giúp máu lưu thông ổn định hơn. Khi tuần hoàn tốt, các cơ quan như tim, gan, thận và hệ bạch huyết cũng hoạt động hiệu quả hơn.

BS Trí cho biết, chế độ dinh dưỡng hợp lý có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ thành mạch, làm chậm quá trình hình thành mảng bám và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch. Việc lựa chọn thực phẩm đúng giúp kiểm soát mỡ máu, giảm viêm mạn tính và hạn chế stress oxy hóa – những yếu tố nền tảng thúc đẩy xơ vữa động mạch tiến triển.

Để bảo vệ mạch máu hãy sử dụng nhóm thực phẩm giàu omega-3 như cá béo, quả bơ, các loại hạt và dầu ô liu giúp chống viêm, giảm triglyceride, hạn chế kết tập tiểu cầu, tăng cholesterol tốt HDL và giảm sự lắng đọng cholesterol xấu LDL trong thành mạch.

Bên cạnh đó, các nguồn carbohydrate phức tạp như gạo lứt, yến mạch, các loại đậu, khoai củ và rau xanh giàu chất xơ giúp ổn định đường huyết, kiểm soát cân nặng và cải thiện chỉ số mỡ máu.

Rau xanh, trái cây – đặc biệt là rau họ cải, quả có múi và quả mọng – cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa, góp phần bảo vệ tế bào mạch máu và giảm xơ vữa do stress oxy hóa.

Đặc biệt, cần lưu ý đến các vi chất dinh dưỡng và thực phẩm chống viêm như: Vitamin K kết hợp với vitamin D giúp tăng độ đàn hồi của thành mạch và hạn chế vôi hóa mạch máu. Các khoáng chất như kali và magie góp phần ngăn lắng đọng canxi trong thành mạch, từ đó giảm nguy cơ hình thành mảng xơ vữa.

Ngoài ra, những thực phẩm có tính chống viêm tự nhiên như nghệ, tỏi, gừng, quế, tiêu và ớt giúp cải thiện lipid máu, giảm viêm mạn tính và hạn chế nguy cơ hình thành cục máu đông.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Chuối bổ dưỡng nhưng tiềm ẩn rủi ro nếu dùng sai cách.