Pháp đang từng bước thay đổi vai trò của lực lượng hạt nhân chiến lược theo hướng tăng cường “răn đe tiền phương” tại châu Âu, trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực ngày càng bất ổn và lo ngại về cam kết lâu dài của Mỹ đối với NATO gia tăng.

Theo Military Watch Magazine, quân đội Pháp đã bắt đầu chuyển đổi hoạt động của lực lượng răn đe hạt nhân sang học thuyết mới mang tên “forward deterrence” (răn đe tiền phương). Đây được xem là bước đi quan trọng nhất của Paris trong nhiều thập kỷ nhằm mở rộng vai trò chiến lược hạt nhân ra ngoài phạm vi lãnh thổ quốc gia.

Tổng thống Emmanuel Macron cho rằng lợi ích sống còn của Pháp hiện “mang chiều kích châu Âu”, đồng nghĩa an ninh của các đồng minh châu Âu có liên hệ trực tiếp với an ninh quốc gia Pháp. Dù vậy, Paris vẫn khẳng định quyền quyết định sử dụng vũ khí hạt nhân sẽ hoàn toàn thuộc về Tổng thống Pháp, không theo mô hình “chia sẻ hạt nhân” như Mỹ áp dụng trong NATO.

Giới phân tích nhận định sự thay đổi này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm xung đột Nga - Ukraine kéo dài, nguy cơ đối đầu quân sự tại Đông Âu và khả năng Washington giảm ưu tiên chiến lược với châu Âu để tập trung cho khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Theo các tài liệu chiến lược được công bố gần đây, Pháp dự kiến tăng cường tham vấn hạt nhân với một loạt quốc gia châu Âu như Đức, Ba Lan, Bỉ, Hà Lan, Đan Mạch, Thụy Điển và Hy Lạp. Paris cũng để ngỏ khả năng triển khai máy bay mang vũ khí hạt nhân tới lãnh thổ đồng minh trong trường hợp khủng hoảng nghiêm trọng.

Không giống Mỹ với hệ thống hạt nhân triển khai thường trực tại châu Âu, học thuyết mới của Pháp vẫn duy trì nguyên tắc “độc lập chiến lược”. Paris không đưa ra cam kết bảo vệ hạt nhân chính thức kiểu Điều 5 NATO mà chủ yếu tăng cường phối hợp, diễn tập và phát tín hiệu răn đe chiến lược đối với đối thủ tiềm tàng.

Hiện Pháp sở hữu khoảng 300 đầu đạn hạt nhân, đứng thứ tư thế giới sau Nga, Mỹ và Trung Quốc. Lực lượng răn đe của nước này gồm hai thành phần chính là tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo và không quân chiến lược sử dụng tiêm kích Rafale mang tên lửa hạt nhân ASMP-A.

Một số chuyên gia phương Tây đánh giá học thuyết “răn đe tiền phương” sẽ giúp củng cố niềm tin của châu Âu vào năng lực phòng thủ tập thể trong trường hợp Mỹ giảm hiện diện quân sự tại lục địa này. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cho rằng kho hạt nhân của Pháp hiện chưa đủ lớn để thay thế hoàn toàn “ô hạt nhân” của Mỹ đối với NATO.

Trong bối cảnh thế giới bước vào cái gọi là “kỷ nguyên hạt nhân thứ ba”, khi các hiệp ước kiểm soát vũ khí suy yếu và cạnh tranh giữa các cường quốc gia tăng, động thái của Paris được xem là dấu hiệu cho thấy châu Âu đang muốn xây dựng năng lực răn đe chiến lược độc lập hơn trong tương lai.