Theo báo Nhân Dân, Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ tiên tiến của Đại học Tokyo (Nhật Bản) đã phát triển một loại vắc xin được kỳ vọng có hiệu quả ngăn ngừa bệnh do virus Nipah gây ra. Các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn đầu sẽ được tiến hành tại Bỉ từ tháng 4 tới.

Nhóm nghiên cứu của Đại học Tokyo đã phát triển vắc xin bằng cách cấy một phần thông tin di truyền của virus Nipah vào vắc xin phòng sởi.

Khi tiêm vào cơ thể, vắc xin sẽ kích thích cơ thể tạo ra các protein tương tự như của virus Nipah, từ đó làm tăng cường khả năng miễn dịch giúp bảo vệ cơ thể khỏi mầm bệnh, ngăn chặn phát bệnh sau khi bị nhiễm virus Nipah.

Đại học Tokyo xác nhận hiệu quả ngăn ngừa phát bệnh do virus Nipah cũng như an toàn của vắc xin mới thông qua các thí nghiệm trên động vật như chuột hamster.

Dự kiến từ tháng 4 tới, trường đại học này sẽ sử dụng vắc xin đáp ứng các tiêu chuẩn để bắt đầu thử nghiệm lâm sàng trên người tại Bỉ. Thử nghiệm sẽ được tiến hành với sự hợp tác của Sáng kiến Vaccine châu Âu, một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Đức.

Theo lộ trình, thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 sẽ được tiến hành vào nửa cuối năm 2027 tại Bangladesh để xác nhận thêm về độ an toàn cũng như hiệu quả của vắc xin ngừa virus Nipah.

Trong giai đoạn 2 này, vắc xin sẽ được sử dụng cho cả người lớn và trẻ em. Trung tâm Chiến lược nghiên cứu và phát triển tiên tiến (SCARDA) của Nhật Bản sẽ hỗ trợ nguồn kinh phí cần thiết nhằm hướng tới mục tiêu thương mại hóa vắc xin thông qua việc tìm kiếm các doanh nghiệp sản xuất.

Giáo sư Yoneda Misako của Đại học Tokyo, người tham gia phát triển vắc xin, cho biết: “Hiện chưa có loại thuốc nào có thể làm giảm lượng virus lây lan trong cơ thể người bệnh. Vì vậy, vắc xin đóng vai trò cực kỳ quan trọng cho công tác phòng ngừa”.

Ngoài Đại học Tokyo, một số nơi khác như Đại học Oxford (Anh) cũng đang phát triển vắc xin phòng virus Nipah và đã bắt đầu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 tại Bangladesh từ tháng 12/2025 trên khoảng 300 người trong độ tuổi từ 18-55. Việc Bangladesh được lựa chọn là nơi tiến hành thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2 là vì nước này từng có các ca nhiễm virus Nipah trước đó.

Những thông tin trên được đưa ra trong bối cảnh hôm 26/1 vừa qua, giới chức Ấn Độ đã thông báo cho Tổ chức Y tế thế giới (WHO) về 2 ca nhiễm virus Nipah tại bang Tây Bengal của nước này. Cả hai người này đều là nhân viên y tế của một bệnh viện tư nhân.

Sau khi có kết quả xác nhận 2 trường hợp trên, nhà chức trách Ấn Độ đã tiến hành truy vết và xét nghiệm đối với hơn 190 người từng tiếp xúc với bệnh nhân nhưng tất cả đều cho kết quả âm tính, đến nay chưa ghi nhận thêm bất kỳ ca nhiễm mới nào.

WHO đánh giá nguy cơ dịch bệnh từ virus Nipah hiện chỉ ở mức trung bình tại cấp địa phương và ở mức thấp ở cấp quốc gia, khu vực cũng như toàn cầu.

Ngay sau khi Ấn Độ xác nhận các ca nhiễm, nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á đã chủ động kích hoạt hệ thống phòng dịch. Hong Kong, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam đồng loạt thắt chặt quy trình sàng lọc y tế tại các cửa khẩu hàng không nhằm ngăn chặn nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài. Tính đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca nhiễm virus Nipah nào.

Ảnh minh họa/Internet

Dù vắc xin Nipah vẫn còn ở giai đoạn đầu, việc Nhật Bản chính thức đưa vắc xin vào thử nghiệm lâm sàng đã được xem là bước ngoặt lịch sử. Với một mầm bệnh nguy hiểm, tỷ lệ tử vong cao và từng được WHO xếp vào danh sách ưu tiên nghiên cứu, mỗi tiến bộ dù nhỏ cũng có thể cứu sống hàng nghìn người trong tương lai.

Trong cuộc chạy đua với những loại virus mới và tái nổi, vắc xin Nipah, nếu thành công không chỉ là chiến thắng của khoa học Nhật Bản, mà còn là lá chắn quý giá cho sức khỏe toàn cầu.