Nguy hiểm từ thói quen cứ mệt là gọi dịch vụ truyền dịch tại nhà...

Khi mệt mỏi, suy nhược, không ít người chọn truyền dịch tại nhà với hy vọng “khỏe nhanh”. Thực tế cho thấy, thói quen này tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng, có thể đẩy người bệnh vào tình trạng nguy kịch, thậm chí đánh đổi bằng tính mạng.

Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An vừa tiếp nhận hai bệnh nhân là mẹ (71 tuổi) và con gái (39 tuổi, trú xã Quỳnh Lưu) trong tình trạng đau đầu, chóng mặt, sốt cao, rét run, tụt huyết áp sau khi cùng tiêm, truyền một loại thuốc được gọi là "bổ não".

Theo các bác sĩ, chỉ khoảng 15 phút sau khi truyền dịch, cả hai bệnh nhân đều xuất hiện phản ứng nặng, tổn thương đa cơ quan tim, thận. Kết quả xét nghiệm cho thấy cả hai bị nhiễm khuẩn huyết, nghi do thuốc và quy trình tiêm truyền không đảm bảo vô khuẩn.

Các bác sĩ nhận định, đây là tình trạng nhiễm khuẩn huyết do độc tố đi thẳng vào máu, một biến chứng đặc biệt nguy hiểm nếu không được cấp cứu kịp thời.

Mới đây, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Điện Biên cũng vừa tiếp nhận một bệnh nhân nam 26 tuổi trong tình trạng hôn mê, suy hô hấp cấp, phù phổi cấp. Theo người nhà, trước đó bệnh nhân đã uống rượu bia, cảm thấy mệt và tự ý truyền dịch tại nhà. Trong quá trình truyền, người bệnh xuất hiện khó thở dữ dội, tím tái, miệng trào bọt hồng và phải chuyển viện cấp cứu trong đêm. Các bác sĩ buộc phải đặt ống nội khí quản, thở máy và điều trị hồi sức tích cực để giành giật sự sống cho bệnh nhân.

Những ca bệnh trên không phải cá biệt. Tại các cơ sở y tế trên phạm vi toàn quốc, tình trạng người bệnh nhập viện trong tình trạng nguy kịch sau khi tự truyền dịch tại nhà không hề hãn hữu.

Ảnh minh họa/Internet

Đằng sau những ca cấp cứu ấy là một tâm lý phổ biến trong cộng đồng “cứ mệt là truyền dịch”. Với nhiều người, truyền dịch được xem như biện pháp hồi sức nhanh, bồi bổ tức thì, giúp cơ thể “lấy lại năng lượng” mà không cần đi bệnh viện. Tâm lý ngại chờ đợi, sợ đông đúc, cộng với niềm tin rằng truyền dịch “chắc chắn tốt”, đã khiến không ít gia đình coi đây là lựa chọn thuận tiện.

Thực tế, sự xuất hiện ngày càng nhiều của các dịch vụ truyền dịch tại nhà càng làm cho nhu cầu truyền dịch trở nên dễ dàng. Chỉ cần một cuộc điện thoại, nhân viên truyền dịch có thể tới tận nhà để thực hiện việc này.

Nguy cơ ấy càng gia tăng trong bối cảnh thời tiết rét đậm, rét sâu, khiến cơ thể dễ mệt mỏi, ho, đau đầu, cùng lúc nhiều bệnh lý hô hấp và dịch bệnh lưu hành. Khi bị sốt, ho, đau họng hay uể oải kéo dài, không ít người lựa chọn tự xử lý tại nhà thay vì đi khám và truyền dịch trở thành giải pháp được ưu tiên.

Việc tự ý truyền dịch tại nhà tiềm ẩn rất nhiều rủi ro

Theo bác sĩ Nguyễn Trọng Toàn - Khoa Chống độc - Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An, hiện nay dịch vụ tiêm, truyền dịch tại nhà diễn ra khá phổ biến nhất là ở khu vực nông thôn. Không ít người dân khi mệt mỏi, cảm sốt thường gọi người đến truyền dịch với suy nghĩ "truyền cho nhanh khỏe".

Tuy nhiên, bác sĩ Toàn cảnh báo, truyền dịch là một can thiệp y khoa. Việc tự ý truyền dịch tại nhà tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Nguy hiểm nhất là sốc phản vệ, có thể khiến bệnh nhân tử vong nếu không được xử trí kịp thời. Ngoài ra còn có nguy cơ quá tải dịch gây phù phổi, suy tim cấp, rối loạn điện giải, rối loạn nhịp tim và nhiễm trùng máu do quy trình tiêm truyền không đảm bảo vô khuẩn.

Theo bác sĩ Toàn, một nguyên nhân đáng lo ngại khác là nguồn thuốc. Không ít loại thuốc, đặc biệt là các thuốc được quảng cáo là "dưỡng não", nếu bảo quản không đúng điều kiện rất dễ bị nhiễm khuẩn. Khi truyền trực tiếp vào máu, nguy cơ nhiễm trùng và nhiễm độc là rất lớn. Không phải bệnh nhân nào cũng cần truyền dịch, nếu dùng sai cách có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Theo bác sĩ Nguyễn Hữu Tân - Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An, nhiều người vẫn lầm tưởng truyền dịch là "thần dược hồi sức", cứ mệt là truyền, sốt là truyền, thậm chí sau khi uống rượu bia cũng truyền để "giải mệt". Việc tự ý truyền dịch tại nhà còn khiến người bệnh chậm trễ chẩn đoán bệnh thực sự. Nhiều trường hợp mệt mỏi, sốt cao nhưng nguyên nhân có thể là viêm cơ tim, suy tim cấp, bệnh lý nhiễm trùng nặng. Nếu chỉ truyền dịch mà không đi khám, bệnh có thể diễn tiến nhanh và nguy hiểm hơn.

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai, cũng chỉ ra một hiểu lầm phổ biến khác là coi mọi loại dịch truyền đều giống nhau. Trên thực tế, có hàng chục loại dịch với chỉ định rất khác nhau, từ bù nước – điện giải, bổ sung dinh dưỡng cho tới albumin hay các dung dịch đặc biệt dùng trong những trường hợp cấp cứu. Truyền sai loại dịch, sai liều lượng hoặc sai đối tượng đều có thể gây tai biến nghiêm trọng. Không tồn tại khái niệm “truyền dịch cho khỏe” trong y khoa.

Các chuyên gia cho rằng, việc truyền dịch phải an toàn, đảm bảo không tai biến, không dị ứng, sốc phản vệ, nhiễm khuẩn, phù não, rối loạn điện giải không phải ai cũng có thể kiểm soát được. Truyền dịch ở nhà không có đủ phương tiện để xét nghiệm bệnh nhân thừa thiếu chất gì ở trong máu. Việc bổ sung không đúng các chất dễ gây nguy hiểm đến tính mạng.

Từ các ca bệnh thực tế, các bác sĩ khuyến cáo người dân không tự ý truyền dịch tại nhà, không coi truyền dịch là biện pháp bồi bổ hay giải mệt. Với các biểu hiện thông thường, cơ thể cần được nghỉ ngơi, bù nước và dinh dưỡng qua ăn uống.

Khi có các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi nhiều, khó thở, tức ngực, sốt cao kéo dài hoặc sau khi uống rượu bia, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị đúng cách, tránh những tai biến đáng tiếc có thể xảy ra chỉ vì một chai dịch truyền.