Ví tiền phải còng lưng 'nuôi' thiết bị điện

Những ngày giữa tháng 6, Hà Nội bước vào cao điểm nắng nóng với nhiều thời điểm nhiệt độ ngoài trời vượt ngưỡng 38-40 độ C. Nhu cầu sử dụng điều hòa, quạt điện, tủ lạnh và các thiết bị làm mát tăng mạnh khiến lượng điện tiêu thụ trên địa bàn thành phố liên tục lập các mốc cao mới.

Theo số liệu của Tổng công ty Điện lực Hà Nội (EVNHANOI), năm 2025 sản lượng điện tiêu thụ bình quân toàn thành phố đã đạt hơn 67 triệu kWh mỗi ngày, tăng khoảng 2% so với cùng kỳ năm trước. EVNHANOI cũng cho biết nhu cầu sử dụng điện trong các đợt nắng nóng thường tăng từ 8-12% mỗi năm.

Bước sang mùa hè năm 2026, áp lực tiếp tục gia tăng. Theo dữ liệu vận hành do EVNHANOI công bố, công suất phụ tải cực đại của Hà Nội ngày 26/5/2026 đã đạt 6.290 MW, cao hơn gần 5% so với mức đỉnh của năm 2025. Trong khi đó, Bộ Công Thương ghi nhận nhu cầu điện toàn quốc liên tục lập kỷ lục mới dưới tác động của nắng nóng kéo dài tại miền Bắc.

Những con số đó phản ánh rõ một thực tế: khi nhiệt độ tăng thêm vài độ, áp lực không chỉ đè lên hệ thống điện mà còn đổ dồn lên ví tiền của hàng triệu hộ gia đình, đặc biệt là nhóm người trẻ đang sống tự lập.

Ngồi trong căn phòng trọ rộng chưa đầy 20m2 tại phường Thanh Xuân, Nguyễn Hà Minh Hưng (23 tuổi, sinh viên năm cuối Học viện Bưu chính Viễn thông) cho biết tiền điện đang trở thành nỗi ám ảnh mỗi khi hè đến.

"Tiền thuê phòng của em là 3,2 triệu đồng/tháng. Mỗi tháng còn tiền ăn, tiền xăng xe, học phí, điện thoại em đều phải tự chi trả vì sống một mình chứ không ở ghép với người khác. Phần lớn các tháng trong năm tiền điện khoảng 350.000 - 400.000 đồng. Nhưng 3 tháng hè tiền điện tăng lên gần 1.000.000 đồng vì phải bật điều hòa gần như cả đêm do em ở lại học và đi làm. Nắng nóng quá không bật thì không ngủ nổi", Hưng chia sẻ.

Nam sinh cho biết điều khiến cậu băn khoăn không chỉ là lượng điện tiêu thụ tăng mà còn là đơn giá điện tại khu trọ.

"Chủ nhà thu 4.000 đồng mỗi số điện. Em biết giá này cao hơn giá điện sinh hoạt bình thường nhưng người thuê không có nhiều lựa chọn. Nếu chuyển trọ thì chi phí còn tốn kém hơn", Hưng nói.

Không riêng sinh viên, nhiều lao động trẻ mới đi làm cũng đang chịu áp lực tương tự.

Chị Đỗ Ngọc Trang (24 tuổi), hiện đang làm 2 công việc từ xa tại Hà Nội, cho biết thu nhập khoảng 11 triệu đồng mỗi tháng nhưng phải dành gần một nửa cho tiền thuê nhà và sinh hoạt vì ở nhà nhiều hơn là chỗ làm.

"Tiền nhà của tôi gần 4 triệu đồng. Tháng nào tiết kiệm thì còn dư được một ít. Nhưng cứ vào mùa hè là hóa đơn điện tăng rất mạnh. Tháng 4 tiền điện khoảng 500.000 đồng, sang tháng 5 đã lên gần 1 triệu đồng vì công việc làm ở nhà không cần đến chỗ làm", chị Trang cho biết.

Theo chị, điều hòa hiện không còn là thiết bị xa xỉ mà gần như trở thành nhu cầu thiết yếu.

"Nhiều người nói tiết kiệm điện bằng cách không bật điều hòa. Nhưng thực tế với nhiệt độ gần 40 độ C thì điều đó rất khó. Vấn đề là phải cân đối thế nào để vừa đảm bảo sức khỏe vừa không bị hóa đơn điện làm thủng ngân sách", chị nói.

Câu chuyện của Hưng hay Trang đang phản ánh thực trạng chung của một bộ phận lớn người trẻ đô thị.

Theo báo cáo thị trường lao động của nhiều nền tảng tuyển dụng trong năm 2025-2026, mức lương khởi điểm phổ biến của lao động trẻ tại Hà Nội dao động từ 8-12 triệu đồng/tháng đối với nhóm mới ra trường. Trong khi đó, giá thuê một phòng trọ hoặc căn hộ mini tại các quận nội thành thường từ 3-6 triệu đồng/tháng, chưa bao gồm điện, nước và các khoản dịch vụ khác.

Điều này khiến bất kỳ khoản chi phí phát sinh nào cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tích lũy của người trẻ. Đáng chú ý, tiền điện tại nhiều khu nhà trọ vẫn là câu chuyện gây tranh cãi nhiều năm qua.

Theo quy định hiện hành, người thuê trọ đủ điều kiện được áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt theo bậc thang của Nhà nước. Tuy nhiên trên thực tế, không ít khu nhà trọ vẫn thu tiền điện ở mức cố định từ 4.000-5.000 đồng/kWh, cao hơn đáng kể so với nhiều bậc giá điện sinh hoạt. Tình trạng này từng nhiều lần được các cơ quan chức năng và báo chí phản ánh.

Với người thuê phòng, đặc biệt là sinh viên và lao động trẻ thu nhập thấp, mức chênh lệch vài trăm đồng đến hơn một nghìn đồng mỗi kWh có thể tạo ra khoản chi đáng kể vào cuối tháng, nhất là khi lượng điện tiêu thụ tăng vọt trong mùa hè.

Các chuyên gia năng lượng cho rằng hóa đơn điện tăng không hoàn toàn đồng nghĩa với việc người dân sử dụng điện nhiều hơn. Khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao, điều hòa phải hoạt động với công suất lớn hơn và thời gian dài hơn để duy trì mức nhiệt cài đặt. Điều này khiến điện năng tiêu thụ tăng mạnh dù thời gian sử dụng không thay đổi đáng kể.

Theo EVN, các thiết bị làm mát như điều hòa, tủ lạnh, quạt điện hiện là nhóm tiêu thụ điện lớn nhất trong các hộ gia đình vào mùa hè. EVN cũng nhiều lần khuyến cáo người dân theo dõi lượng điện tiêu thụ thông qua ứng dụng điện lực, cài đặt điều hòa ở mức từ 26-27 độ C kết hợp quạt gió và hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn trong giờ cao điểm.

Tuy nhiên, đối với người trẻ sống trong các khu trọ chật hẹp, khả năng tiết kiệm điện đôi khi không còn nhiều dư địa.

Một căn phòng mái tôn hấp thụ nhiệt suốt cả ngày có thể duy trì mức nhiệt rất cao vào buổi tối. Trong điều kiện đó, điều hòa hoặc quạt điện gần như trở thành lựa chọn bắt buộc thay vì nhu cầu hưởng thụ.

Nhiều người trẻ thừa nhận họ đang phải thay đổi thói quen chi tiêu mỗi khi hè đến. Những buổi cà phê cuối tuần ít đi, kế hoạch mua sắm phải lùi lại, thậm chí một số người chấp nhận làm thêm giờ để bù vào khoản tiền điện tăng đột biến.

Ở góc độ rộng hơn, hóa đơn điện mùa hè đang trở thành một phần của bài toán chi phí sinh hoạt đô thị. Khi giá nhà ở, thực phẩm, dịch vụ và năng lượng cùng tăng, nhóm lao động trẻ là những người chịu tác động rõ rệt nhất vì thu nhập chưa cao và khả năng tích lũy còn hạn chế.

Câu chuyện về hóa đơn điện tăng mạnh mỗi đợt nắng nóng vẫn tiếp tục đặt ra bài toán về chi phí sống tại các đô thị lớn. Với nhiều người trẻ đang tự lập ở Hà Nội, việc cân bằng giữa nhu cầu sinh hoạt thiết yếu và áp lực tài chính có lẽ vẫn là cuộc vật lộn kéo dài, trong đó hóa đơn tiền điện chỉ là một trong những thách thức dễ nhìn thấy nhất.