Ngày 30/4/1975 là một trong những mốc son chói lọi nhất của lịch sử dân tộc Việt Nam, ngày đất nước thống nhất, non sông thu về một mối, khát vọng độc lập, tự do và hòa bình của bao thế hệ trở thành hiện thực.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, 30/4 không chỉ là ngày của ký ức, tri ân và tự hào, mà còn là động lực tinh thần mạnh mẽ để chúng ta tiếp tục đổi mới, sáng tạo, xây dựng đất nước hùng cường, nhân văn, phồn vinh, hạnh phúc. Từ chiến thắng của mùa xuân 1975 đến yêu cầu phát triển hôm nay là một hành trình liền mạch của bản lĩnh Việt Nam, ý chí Việt Nam và khát vọng Việt Nam.
Mốc son lịch sử của độc lập, thống nhất và ý chí Việt Nam
Có những ngày tháng đi qua lịch sử nhưng không bao giờ đi qua ký ức dân tộc. Ngày 30/4 là một ngày như thế. Đó là ngày kết thúc chiến tranh, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; là ngày khép lại những năm tháng chia cắt, đau thương, bom đạn; là ngày mở ra một thời kỳ mới của hòa bình, độc lập, thống nhất và phát triển.
Trong tâm thức mỗi người Việt Nam, 30/4 không chỉ là một sự kiện lịch sử, mà còn là biểu tượng của lòng yêu nước, của khát vọng hòa bình, của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và của niềm tin không gì lay chuyển vào chân lý: nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một.
Mỗi dịp 30/4, chúng ta lại xúc động nhớ về mùa xuân lịch sử 1975, nhớ những đoàn quân thần tốc tiến về Sài Gòn, nhớ thời khắc lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập, nhớ niềm vui vỡ òa của triệu triệu đồng bào khi non sông liền một dải. Nhưng trong niềm vui ấy còn có biết bao lặng thầm, mất mát, hy sinh. Đằng sau ngày toàn thắng là tuổi xuân của những người lính đã nằm lại nơi chiến trường, là nước mắt của những bà mẹ tiễn con đi không hẹn ngày về, là nỗi đau của những gia đình chưa bao giờ thôi mong tin người thân, là sự hy sinh của cả một dân tộc đã đặt độc lập, tự do, thống nhất lên trên mọi lợi ích riêng.
Vì thế, 30/4 không chỉ là chiến thắng của một chiến dịch quân sự vĩ đại. Đó còn là chiến thắng của ý chí chính trị, của bản lĩnh văn hóa, của trí tuệ Việt Nam, của niềm tin Việt Nam. Một dân tộc từng trải qua bao thử thách khắc nghiệt đã chứng minh trước lịch sử và nhân loại rằng quyền được sống trong độc lập, tự do, thống nhất là quyền thiêng liêng không một thế lực nào có thể tước đoạt. Chiến thắng ấy được làm nên bằng sức mạnh của chính nghĩa, bằng tinh thần “không có gì quý hơn độc lập, tự do”, bằng sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, bằng sức mạnh nhân dân và bằng khát vọng thống nhất cháy bỏng trong trái tim mỗi người Việt Nam.
Trong bài viết “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một” nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh rằng chiến thắng 30/4/1975 là “thành quả quyết tâm sắt đá của dân tộc Việt Nam về một đất nước thống nhất, không thể bị chia cắt bởi bất kỳ thế lực nào”. Câu nói ấy không chỉ nhắc lại một sự thật lịch sử, mà còn khẳng định một chân lý tinh thần: thống nhất đất nước không chỉ là yêu cầu chính trị, mà còn là khát vọng văn hóa, là lẽ sống, là vận mệnh chung của cả dân tộc.
Một đất nước có thể bị chia cắt bởi bom đạn, bởi giới tuyến, bởi hoàn cảnh lịch sử, nhưng dân tộc Việt Nam chưa bao giờ chấp nhận sự chia cắt trong tâm hồn mình. Từ Bắc chí Nam, từ miền xuôi đến miền ngược, từ hậu phương đến tiền tuyến, từ trong nước đến kiều bào xa Tổ quốc, tình yêu nước và khát vọng thống nhất đã trở thành sợi dây bền chặt nối kết mọi người Việt Nam. Chính sợi dây ấy đã làm nên sức mạnh Việt Nam. Chính sức mạnh ấy đã đưa dân tộc ta đến ngày toàn thắng.
Nhìn lại 30/4, chúng ta càng thấm thía giá trị của hòa bình. Hòa bình không phải là điều tự nhiên mà có. Hòa bình là kết quả của máu xương, nước mắt, của sự hy sinh không thể đo đếm. Mỗi con đường bình yên, mỗi mái trường sáng đèn, mỗi công trình mới, mỗi gia đình sum họp, mỗi tiếng cười trẻ thơ hôm nay đều mang trong đó phần di sản thiêng liêng của những người đã ngã xuống. Vì vậy, tri ân 30/4 không chỉ là nhớ về một chiến thắng, mà còn là sống sao cho xứng đáng với hòa bình.
Từ ký ức toàn thắng đến động lực phát triển trong kỷ nguyên mới
Lịch sử không trao cho bất kỳ thế hệ nào quyền được dừng lại trong hào quang quá khứ. Chiến thắng 30/4 là vĩ đại, nhưng ý nghĩa sâu xa của chiến thắng ấy không chỉ nằm ở việc khép lại chiến tranh, mà còn ở chỗ mở ra trách nhiệm phát triển đất nước trong hòa bình. Nếu thế hệ cha anh đã hoàn thành sứ mệnh giành độc lập, thống nhất đất nước, thì thế hệ hôm nay phải hoàn thành sứ mệnh xây dựng một Việt Nam giàu mạnh, văn minh, nhân văn, hạnh phúc, có vị thế xứng đáng trong khu vực và trên thế giới.
Trong chiến tranh, yêu nước là sẵn sàng ra trận, chấp nhận hy sinh để Tổ quốc được độc lập, thống nhất. Trong hòa bình, yêu nước là lao động sáng tạo, sống có trách nhiệm, thượng tôn pháp luật, giữ gìn kỷ cương, bảo vệ bình yên, đổi mới tư duy, nâng cao năng suất, làm chủ khoa học công nghệ, xây dựng văn hóa, chăm lo con người và góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững. Đó là sự chuyển hóa tự nhiên của lòng yêu nước từ chiến trường sang công trường, từ hào khí chiến đấu sang khát vọng kiến tạo, từ ý chí giải phóng dân tộc sang ý chí phát triển dân tộc.
Từ không gian thiêng liêng của Đền Hùng trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhắc lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”, đồng thời khẳng định: “Dựng nước là công lao của tổ tiên. Giữ nước và phát triển đất nước là trách nhiệm của các thế hệ hôm nay và mai sau.” Đặt trong mạch suy ngẫm về ngày 30/4, thông điệp ấy có ý nghĩa rất sâu sắc. Bởi giữ nước hôm nay không chỉ là bảo vệ biên cương, biển đảo, vùng trời, vùng biển thiêng liêng của Tổ quốc, mà còn là giữ môi trường hòa bình, ổn định để phát triển; giữ niềm tin của nhân dân; giữ văn hóa, đạo lý, bản sắc; giữ sự trong sạch của bộ máy; giữ nguồn lực quốc gia không bị lãng phí; giữ tương lai cho các thế hệ mai sau.
Đất nước hôm nay đang đứng trước những thời cơ lớn, đồng thời cũng đối diện không ít thách thức mới. Thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gay gắt, khoa học công nghệ phát triển vượt bậc, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, biến đổi khí hậu, an ninh phi truyền thống, an ninh mạng, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước, dịch chuyển chuỗi cung ứng… đang đặt ra những yêu cầu chưa từng có. Trong bối cảnh ấy, bài học 30/4 càng trở nên có ý nghĩa: muốn vượt qua thử thách lớn, dân tộc phải có mục tiêu lớn; muốn đi qua thời điểm khó khăn, đất nước phải có niềm tin lớn; muốn phát triển bền vững, xã hội phải có sự đồng thuận lớn.
Tinh thần 30/4 hôm nay phải được chuyển hóa thành tinh thần cải cách và phát triển. Đó là quyết tâm khơi thông các điểm nghẽn thể chế, phát huy mọi nguồn lực của đất nước, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, củng cố niềm tin của nhân dân. Một quốc gia muốn vươn mình không thể chỉ dựa vào tài nguyên, vốn đầu tư hay lợi thế nhân công giá rẻ, mà phải dựa vào tri thức, công nghệ, văn hóa, con người, thể chế và khát vọng.
Ở đây, 30/4 trở thành động lực phát triển hôm nay bởi nó nhắc chúng ta về năng lực vượt qua giới hạn của dân tộc Việt Nam. Đã có thời, nhiều người không tin một dân tộc nhỏ bé có thể chiến thắng những thế lực mạnh hơn mình nhiều lần. Nhưng Việt Nam đã chiến thắng bằng chính nghĩa, bằng trí tuệ, bằng lòng dân, bằng nghệ thuật tổ chức sức mạnh toàn dân tộc. Hôm nay, trước những thách thức của phát triển, tinh thần ấy cần tiếp tục được đánh thức. Không có lý do gì để một dân tộc từng làm nên kỳ tích trong chiến tranh lại tự giới hạn mình trong hòa bình. Không có lý do gì để một đất nước có truyền thống hiếu học, cần cù, sáng tạo, giàu bản lĩnh lại không thể bứt phá trong kỷ nguyên mới nếu biết tổ chức tốt hơn, quản trị tốt hơn, huy động tốt hơn và phát huy tốt hơn nguồn lực con người Việt Nam.
Phát triển hôm nay phải bắt đầu từ văn hóa, con người và hạnh phúc nhân dân
Một trong những bài học sâu xa nhất của ngày 30/4 là bài học về con người và văn hóa. Chiến thắng ấy không chỉ được làm nên bằng vũ khí, mà bằng con người Việt Nam; không chỉ bằng chiến lược quân sự, mà bằng nền tảng văn hóa yêu nước, đoàn kết, nhân nghĩa, kiên cường, bao dung. Chính văn hóa đã làm nên sức bền của dân tộc. Chính con người đã biến khát vọng thống nhất thành hiện thực lịch sử.
Vì thế, nếu muốn biến 30/4 thành động lực phát triển hôm nay, chúng ta không thể chỉ nói đến kinh tế, hạ tầng, công nghệ, thị trường, mà phải nói đến văn hóa và con người. Văn hóa không phải là phần trang trí sau cùng của phát triển. Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh, là sức mạnh mềm, là hệ điều tiết giúp đất nước đi nhanh mà không lạc hướng, đi xa mà không đánh mất mình. Một đất nước có thể giàu lên nhờ kinh tế, hiện đại lên nhờ công nghệ, mở rộng nhờ hội nhập, nhưng chỉ có thể bền vững khi có văn hóa sâu bền, xã hội kỷ cương, con người tử tế, niềm tin vững chắc.
Cũng trong bài viết dịp 30/4/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh rằng hòa hợp dân tộc “không có nghĩa là quên lãng lịch sử hay xóa nhòa sự khác biệt, mà là chấp nhận những góc nhìn khác nhau trong tinh thần bao dung và tôn trọng, để cùng hướng tới mục tiêu lớn hơn: xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, hùng mạnh, văn minh, thịnh vượng”. Đây là một tư tưởng rất nhân văn và có ý nghĩa lâu dài. Sau chiến tranh, điều cao cả nhất của hòa bình là khả năng hàn gắn. Sau chia cắt, điều lớn lao nhất của thống nhất là khả năng quy tụ. Sau mất mát, điều đẹp đẽ nhất là cùng nhau xây dựng tương lai.
Phát triển hôm nay, vì vậy, phải là phát triển vì con người, do con người và lấy hạnh phúc của nhân dân làm thước đo. Một quốc gia không thể chỉ tự hào về tốc độ tăng trưởng, quy mô nền kinh tế, những công trình lớn, những đô thị hiện đại, nếu người dân chưa cảm thấy cuộc sống an toàn hơn, công bằng hơn, nhân văn hơn, đáng sống hơn. Phát triển phải được cảm nhận từ những điều rất cụ thể: con đường đến trường của trẻ em thuận tiện hơn, trạm y tế phục vụ người dân tốt hơn, người lao động có việc làm ổn định hơn, người nghèo và người yếu thế được quan tâm hơn, người dân được sống trong môi trường trong lành hơn, cán bộ gần dân, trọng dân, hiểu dân, vì dân hơn.
Tại Đền Hùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nói một câu giản dị mà sâu sắc: “Chúng ta tự hào về lịch sử, nhưng tự hào phải đi cùng hành động. Chúng ta yêu nước, nhưng yêu nước phải thể hiện bằng việc làm mỗi ngày.” Đây chính là thông điệp cốt lõi của ngày 30/4 trong bối cảnh mới. Yêu nước không chỉ là cảm xúc thiêng liêng trong những ngày lễ lớn, mà là làm tốt công việc hằng ngày; là học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, sống trung thực, chấp hành pháp luật, bảo vệ cái đúng, đấu tranh với cái sai, gìn giữ văn hóa, bảo vệ môi trường, đóng góp vào sự bình yên, văn minh và phát triển của cộng đồng.
Khát vọng phát triển Việt Nam hôm nay phải bắt đầu từ từng con người Việt Nam như thế. Không thể có một đất nước hùng cường nếu thiếu những công dân có tri thức, kỹ năng, kỷ luật, lòng yêu nước, lòng nhân ái và tinh thần sáng tạo. Không thể có một xã hội văn minh nếu thiếu văn hóa ứng xử trong gia đình, nhà trường, công sở, doanh nghiệp, cộng đồng và không gian mạng. Không thể có một nền kinh tế sáng tạo nếu thiếu môi trường khuyến khích tài năng, bảo vệ cái mới, đề cao liêm chính và dám chịu trách nhiệm.
Ngày 30/4 đã trao cho chúng ta một Tổ quốc thống nhất. Nhưng trách nhiệm của thế hệ hôm nay là làm cho Tổ quốc ấy ngày càng giàu mạnh hơn, nhân văn hơn, hạnh phúc hơn. Tri ân sâu sắc nhất đối với những người đã ngã xuống không chỉ là vòng hoa, nén hương hay lời tưởng niệm, mà là một đất nước phát triển hơn, một xã hội kỷ cương hơn, một nền văn hóa tỏa sáng hơn, một cuộc sống tốt đẹp hơn cho mỗi người dân.
Ngày 30/4 vì thế vừa là mốc son lịch sử, vừa là động lực phát triển hôm nay. Mốc son ấy nhắc chúng ta về cái giá của độc lập, thống nhất và hòa bình. Động lực ấy thúc giục chúng ta không được lãng phí hòa bình, không được tự mãn với quá khứ, không được chậm trễ trước thời cơ, không được để đất nước tụt hậu trong một thế giới đang chuyển động rất nhanh. Từ ngày toàn thắng đến khát vọng phát triển là hành trình tiếp nối của bản lĩnh Việt Nam. Hành trình ấy bắt đầu từ ý chí độc lập, tự do, thống nhất; được nâng đỡ bởi văn hóa yêu nước và đại đoàn kết toàn dân tộc; và hôm nay đang mở ra bằng khát vọng xây dựng một Việt Nam phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Đó là lời hứa danh dự của thế hệ hôm nay với cha anh, cũng là con đường để dân tộc Việt Nam bước tới tương lai bằng niềm tin, trách nhiệm và sức mạnh của chính mình.
>>> Mời độc giả xem thêm video dư âm chiến thắng 30/4/1975:
