Năng lực thi công và bài toán minh bạch trong các gói thầu xây lắp của Công ty Xây dựng 9 [Kỳ 3]

Từ lịch sử đấu thầu đến thực tế trúng thầu dày tại các khu vực truyền thống, Công ty Cổ phần Xây dựng 9 đang đứng trước những đòi hỏi cao về trách nhiệm giải trình và hiệu quả kinh tế.

Hải Đăng 13/03/2026 16:00

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty Cổ phần Xây dựng 9 không phải là cái tên xa lạ tại khu vực Sóc Trăng cũ (nay đã sáp nhập vào Cần Thơ). Lịch sử đấu thầu cho thấy doanh nghiệp này từng có quan hệ "khăng khít" với 46 bên mời thầu. Điển hình là tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Long Phú, nhà thầu này đã tham gia 6 gói và trúng tới 5 gói, đạt tỷ lệ trúng thầu gần 84%. Hay tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Mỹ Xuyên, đơn vị này trúng 4/7 gói thầu tham gia.

Số liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ tiết kiệm trung bình của Công ty Cổ phần Xây dựng 9 trong các gói thầu có công bố giá dự toán đạt mức khá tốt (khoảng hơn 6%). Tuy nhiên, vẫn xuất hiện những gói thầu có mức tiết kiệm cực thấp, chỉ dưới 1%, như tại gói thầu Đường Hòa Phủ - Hữu Cận (Mỹ Xuyên) trúng với giá 2.621.589.036 đồng vào tháng 05/2025.

Trong bối cảnh hành chính mới từ ngày 01/7/2025, khi Việt Nam bỏ chính quyền cấp huyện và thực hiện quản lý 2 cấp (tỉnh và xã), các Ban quản lý dự án khu vực đóng vai trò quan trọng trong việc điều phối vốn đầu tư công. Việc Công ty Cổ phần Xây dựng 9 thường xuyên trúng thầu tại các đơn vị "quen mặt" như Ban QLDA ĐTXD khu vực Cù Lao Dung hay Trung tâm Dịch vụ tổng hợp Phường Ngã Năm khiến dư luận không khỏi đặt câu hỏi về tính khách quan và cạnh tranh thực chất.

Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ phân tích: "Việc nhà thầu trúng thầu tập trung tại một số chủ đầu tư nhất định có thể là do năng lực thực sự, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của hiện tượng 'sân nhà'. Trong mô hình chính quyền 2 cấp mới, trách nhiệm giải trình đối với các dự án thực hiện tại cấp xã là rất lớn. Các cơ quan chức năng cần giám sát kỹ lưỡng các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm thấp hoặc chỉ có một nhà thầu vượt qua bước kỹ thuật".

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhấn mạnh: "Luật Đấu thầu 2023 và Thông tư 79/2025/TT-BTC đã quy định rất rõ về việc công khai thông tin và mẫu hồ sơ thầu. Sự minh bạch không chỉ nằm ở việc đăng tải kết quả mà còn ở quá trình chấm thầu. Những lý do loại nhà thầu đối thủ cần phải được đối chiếu kỹ lưỡng với thực tế để tránh việc đưa ra các 'điều kiện cài cắm' nhằm dọn đường cho nhà thầu mục tiêu".

Được biết, dù là doanh nghiệp quy mô nhỏ với 30 nhân viên đăng ký nhưng Công ty Cổ phần Xây dựng 9 đã trúng thầu độc lập nhiều gói thầu xây lắp. Điều này đòi hỏi đơn vị phải có quy trình quản lý dự án cực kỳ hiệu quả. Trao đổi về các nghi vấn xung quanh khả năng thi công cùng lúc nhiều dự án, đại diện doanh nghiệp trong các hồ sơ làm rõ thường cam kết sẽ thuê thêm cán bộ kỹ thuật bên ngoài hoặc điều động linh hoạt. Tuy nhiên, như Tổ chuyên gia tại gói thầu Cù Lao Dung đã nhận xét, việc thuê thêm nhân sự ngoài danh sách đăng ký khi triển khai là không phù hợp với quy định hiện hành và nội dung E-HSMT.

Với những con số trúng thầu ấn tượng ngay từ đầu năm 2026, Công ty Cổ phần Xây dựng 9 đang trở thành một trong những cái tên tiêu biểu cho làn sóng nhà thầu năng động tại TP Cần Thơ. Song, sự phát triển này cần đi đôi với sự minh bạch và thượng tôn pháp luật để đảm bảo nguồn vốn đầu tư công được sử dụng hiệu quả nhất cho sự phát triển của địa phương.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.