Mơ ước của nhà khoa học Việt giải toán không dùng giấy
Đoạt điểm tuyệt đối tại Olympic toán quốc tế; đồng phát minh ra sáng kiến mới gây tiếng vang khắp thế giới, và ước mơ góp mình đưa ngành toán Việt tiến lên... Đây là vài nét phác thảo về GS. Lê Tự Quốc Thắng, chuyên gia hàng đầu thế giới về toán học.
Thu Hà (TH)
Giải toán không dùng giấy
GS. Lê Tự Quốc Thắng sinh năm 1965 ở Huế. Ông xuất thân trong một gia đình có “gene” về toán, cha là ông Lê Tự Hỷ từng là giảng viên khoa toán tại Đại học Huế, mẹ là bà Đinh Thị Quý Hương là giáo viên dạy toán cấp 3, anh trai là Lê Tự Quốc Hùng giảng viên khoa toán - tin tại trường Đại học Wroclaw (Ba Lan).
GS. Lê Tự Quốc Thắng là chuyên gia hàng đầu thế giới về topo vi phân, đa tạp chiều thấp
GS. Lê Tự Quốc Thắng từng kể, năm lên 10 tuổi có lần ba ông bảo, hãy cố gắng học và lấy cho được tiến sĩ toán...
Truyền thống gia đình, ước muốn của cha cùng với sự đam mê của bản thân đã giúp GS. Lê Tự Quốc Thắng gắn bó với toán.
Năm 1982, khi đang là học sinh chuyên toán trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP HCM), GS. Lê Tự Quốc Thắng giành huy chương vàng toán tại kì thi toán quốc tế IMO lần thứ 23 với số điểm tuyệt đối 42/42.
Với bàn đạp này, GS. Lê Tự Quốc Thắng theo học khoa toán tại trường Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên Lomonosov, Nga, một trong những trung tâm toán học tốt nhất thời bấy giờ.
Khi bạn bè còn đang vật lộn với đại số tuyến tính, hình học giải tích thì ông đã nói về topo, giải tích hàm, hình học vi phân, những thứ chuyên sâu hơn. Đặc biệt, ông có kiểu giải toán không cần dùng giấy, một việc rất khó đối với toán học. Trong 8 năm học tại Liên Xô, GS. Lê Tự Thắng đã 2 lần đoạt giải nhất nghiên cứu khoa học của trường.
Phát minh mới mang tên Le - Murakami - Ohtsuki
Năm 1995, khi làm việc tại Nhật, GS. Lê Tự Quốc Thắng cùng hai nhà toán học người Nhật là J.Murakami và T. Ohtsuki phát minh ra bất biến lượng tử mang tên Le - Murakami - Ohtsuki, mở ra một hướng mới cho ngành lý thuyết bất biến và đa tạp ba chiều.
Mơ ước cháy bỏng của GS. Lê Tự Quốc Thắng là góp sức đưa nền toán học của nước nhà cùng tiến.
Được biết, trong khoảng thời gian GS. Lê Tự Quốc Thắng và hai đồng nghiệp Nhật cùng tiến hành thảo luận, nghiên cứu, khảo sát và tìm ra phát minh này, nhiều nhóm toán học khác trên thế giới cũng lao vào tìm hiểu và nghiên cứu nhưng họ không thành công.
GS. Lê Tự Quốc Thắng và đồng nghiệp của mình mất khoảng 3 năm (từ 1992 - 1995) để nghiên cứu và tìm ra phát minh mang tên cả ba. Việc phát minh ra bất biến này gây một tiếng vang lớn trong giới toán học và điều đó có ảnh hưởng lớn, tạo nên vị trí và tên tuổi của ông trong làng toán học thế giới.
Hè năm 1999, khoảng 60 nhà toán học, nghiên cứu sinh và giáo sư toán từ nhiều trường đại học trên thế giới đã tập trung về trường hè thuộc viện toán trường đại học Fourier ở Grenoble, Pháp để học và nghiên cứu về bất biến Le - Murakami - Ohtsuki và GS. Lê Tự Quốc Thắng là một trong những giảng viên chính của khóa học và hội thảo chuyên ngành vấn đề này.
Thành công và nổi danh qua phát minh bất biến lượng tử, nhiều trường đại học tầm cỡ quốc tế ở nhiều nơi trải thảm đỏ mời GS. Lê Tự Quốc Thắng về làm việc.
Ông đã đi nhiều nơi làm việc ở nhiều viện và đại học danh tiếng như Viện Toán học Max - Planck (Đức), Viện Vật lý lý thuyết Trieste (Italy), Đại học Tokyo (Nhật Bản), Viện nghiên cứu khoa học Toán (Berkeley, California, Mỹ), Học viện Công nghệ Georgia (một trong 5 trường mạnh nhất nước Mỹ về các ngành kỹ thuật)…. Chuyên ngành của ông là topo vi phân, đa tạp chiều thấp. Đây là ngành khá thời thượng trong lĩnh vực toán học hiện nay…
Ấp ủ đưa ngành toán trong nước cùng tiến
Tuy sống và làm việc ở nhiều nước như Đức, Italy, Nhật, Pháp, Mỹ nhưng GS. Lê Tự Quốc Thắng vẫn luôn dành tình cảm cho quê hương. Mơ ước cháy bỏng của ông là góp sức đưa nền toán học của nước nhà phát triển hơn nữa.
Hiểu và nắm rõ những khó khăn, hạn chế của những người học toán trong nước, và hơn nữa, nhờ những mối quan hệ và được sự tín nhiệm của một số trường đại học ở Mỹ, GS. Lê Tự Quốc Thắng đã tìm cách giới thiệu, tuyển chọn một số sinh viên Việt Nam qua Mỹ học nghiên cứu sinh ngành toán.
Thậm chí, có lần ông cùng với nhiều nhà toán học Việt Nam từng dự thi toán quốc tế dùng nguồn kinh phí riêng để về tham dự thành phần Ban giám khảo kỳ thi Olympic toán quốc tế lần thứ 48 tổ chức tại Việt Nam. Điều này góp phần tạo nên một trong những cuộc thi có chất lượng chuyên môn tốt nhất lịch sử IMO và một cuộc hội ngộ quy mô của các cựu IMO Việt Nam.
Cùng với đó, ông cũng thường xuyên về nước để tổ chức hội nghị hay giảng bài ở Viện Toán, Viện Toán cao cấp và Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu toán học ở Việt Nam.
45 công trình đoạt Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam 2020
Theo thông tin từ Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Kỹ thuật Việt Nam - VIFOTEC, 45/133 công trình tham dự chính thức đoạt Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2020.
Tham gia Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam - VIFOTEC năm 2020 có 133 công trình thuộc 6 lĩnh vực: Cơ khí tự động hóa: 27; Sinh học phục vụ sản xuất và đời sống: 39; Công nghệ thông tin - điện tử - viễn thông: 21; Công nghệ ứng phó với biến đổi khí hậu - bảo vệ môi trường và sử dụng hợp lý tài nguyên: 19; Công nghệ vật liệu: 10; Công nghệ nhằm tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng mới: 17.
Lễ tổng kết và trao giải thưởng Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2019.
GS. Đàm Thanh Sơn và ngã rẽ định mệnh nổi danh khắp thế giới
GS. Đàm Thanh Sơn từng đoạt huy chương vàng tại Olympic Toán quốc tế khi mới 15 tuổi nhưng lại chọn học ngành vật lý khi lên đại học. Việc rẽ ngang này giúp đã ông đạt được nhiều thành công lớn, tạo ra những bước đột phá trong lĩnh vực nghiên cứu và vang danh khắp thế giới.
Bỏ ngành học "quý tộc" để chọn vật lý
GS. Đàm Thanh Sơn sinh năm 1969 tại Hà Nội trong một gia đình trí thức có bố là Đàm Trung Bảo, giáo sư ngành hóa, mẹ là Nguyễn Thị Hảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ ngành sinh – hóa.
TS. Alexandre Yersin: Bác sỹ nổi tiếng thế giới nặng tình với đất Việt
Ông là người đầu tiên tìm ra vi khuẩn gây bệnh dịch hạch vào năm 1894; ông cũng là người thám hiểm ra cao nguyên Lang Biang, khai sinh ra Đà Lạt. Ông từng coi Việt Nam là quê hương thứ hai. Đó là TS. Alexandre Yersin, một bác sỹ người Pháp nặng lòng với Việt Nam.
Thành lập năm 1956, Trường ĐH Tổng hợp Hà Nội đã đặt nền móng cho khoa học cơ bản Việt Nam, vượt muôn vàn gian khó chiến tranh đào tạo nên lớp lớp nhân tài.
Kế thừa truyền thống ĐH Tổng hợp, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên đã giữ vững trọng trách là ngôi trường khoa học cơ bản hàng đầu, đào tạo nhân tài cho đất nước.
Theo PGS.TS. Ngô Quốc Anh, lịch sử một ngôi trường được viết nên không chỉ ở những thành tựu, mà quan trọng hơn là những người thầy mẫu mực, uyên bác, tận tâm.
Từ 83 công trình dự thi, ban tổ chức chọn 42 công trình xuất sắc để trao giải, trong đó có 6 giải nhất ở các lĩnh vực công nghệ và khoa học trọng điểm.
PGS.TS Bùi Thế Duy xúc động gửi lời tri ân các thầy cô Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, những người đã truyền dạy nền tảng tri thức theo học trò suốt cuộc đời.
VUSTA giám sát 6 Liên hiệp hội địa phương phía Nam, ghi nhận kết quả, khó khăn, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy vai trò trí thức khoa học.
Theo GS.TS Trương Xuân Lam, cần xây dựng các Hệ sinh thái kết nối nguồn lực trí thức Việt Nam do Liên hiệp Hội định hướng, kiến tạo và tổ chức vận hành.
Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam rà soát chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức làm cơ sở bố trí nhân lực phù hợp, bảo đảm đúng người, đúng việc.
Dự án của Công ty TNHH Hồ Hoàn Cầu biến mật muối thành các sản phẩm giàu khoáng, thúc đẩy chế biến sâu, liên kết sản xuất và phát triển bền vững nghề muối.
Hà Tĩnh, là vùng “địa linh nhân kiệt” với nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng, được các thế hệ xây đắp, bảo tồn, kế thừa và phát huy.
Sáng ngày 18/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy, tỉnh Lâm Đồng”.
Sáng 18/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phối hợp với Trường Đại học Quảng Bình tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển du lịch nông nghiệp gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới theo hướng bền vững”.
Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Bộ GD-ĐT vinh danh 335 nhà giáo tiêu biểu, đồng thời nhấn mạnh vai trò nêu gương và sự đồng hành dành cho người thầy.
PGS.TS Bùi Thế Duy xúc động gửi lời tri ân các thầy cô Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, những người đã truyền dạy nền tảng tri thức theo học trò suốt cuộc đời.
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk tăng cường phối hợp với Mặt trận, tập hợp trí thức và đóng góp luận cứ khoa học, góp phần thúc đẩy địa phương phát triển bền vững.
Từ 83 công trình dự thi, ban tổ chức chọn 42 công trình xuất sắc để trao giải, trong đó có 6 giải nhất ở các lĩnh vực công nghệ và khoa học trọng điểm.
Ngày 17/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Bắc Ninh phối hợp Trường Cao đẳng Bắc Ninh tổ chức hội thảo “Định hướng giá trị nghề nghiệp: Chìa khóa cho tương lai sinh viên”.
Ngày 16/11, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức họp Hội đồng tư vấn, phản biện, góp ý Dự án "Tổ hợp công nghiệp chế biến tre - thức ăn chăn nuôi - năng lượng sinh khối tại xã Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk".
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026.
Đoàn công tác quản lý chương trình của Oxfam Việt Nam vừa có chuyến thăm, làm việc với Liên hiệp các Hội KH&KT Hà Tĩnh nhằm trao đổi tìm kiếm cơ hội hợp tác giữa hai bên.
Theo GS.TS Trương Xuân Lam, cần xây dựng các Hệ sinh thái kết nối nguồn lực trí thức Việt Nam do Liên hiệp Hội định hướng, kiến tạo và tổ chức vận hành.
Theo PGS.TS. Ngô Quốc Anh, lịch sử một ngôi trường được viết nên không chỉ ở những thành tựu, mà quan trọng hơn là những người thầy mẫu mực, uyên bác, tận tâm.
Liên hiệp các Hội KH&KT Hà Tĩnh vừa tổ chức đợt tấp huấn trang bị kiến thức và hỗ trợ lập kế hoạch cho 30 doanh nghiệp, hợp tác xã về phòng chống thiên tai.