Ảnh minh họa.

Điều hấp dẫn nhất về chuột sóc là thời gian ngủ đông kéo dài của chúng, có thể dài tới 9 tháng. Nói cách khác, chúng chỉ tỉnh táo và hoạt động trong 3 tháng ngắn ngủi trong một năm, còn lại sẽ chìm đắm trong những giấc mơ. Bằng cách này, chuột sóc dành trọn 75% cuộc đời để ngủ, như thể đang tích trữ năng lượng cho mùa xuân đến và chuẩn bị đón chào một chu kỳ sống mới.

Trong tự nhiên, câu chuyện ngủ đông của chuột sóc giống như một bản giao hưởng tinh tế, bộc lộ trí tuệ và bản năng sinh tồn của chúng trong mùa lạnh. Lối sống đặc biệt này thực sự là chiến lược đối phó tinh tế đối với những thay đổi của môi trường.

Chuột sóc chọn ngủ đông để thích nghi với những thách thức khi thay đổi mùa ở vùng ôn đới. Mùa đông đến, cái lạnh và thiếu lương thực đã trở thành thử thách lớn nhất mà chúng phải đối mặt. Lúc này, nếu kiên trì di chuyển kiếm ăn, chúng sẽ tiêu hao rất nhiều năng lượng. Điều này không chỉ khiến nhiệt độ cơ thể chuột sóc bị đóng băng mà còn có thể thu hút thiên địch tiềm ẩn. Vì vậy, ngủ đông đã trở thành một phương pháp sinh tồn với nhiệt độ thấp, trao đổi chất thấp, nhịp tim thấp và nhịp thở chậm, không chỉ có thể làm giảm mức tiêu thụ năng lượng trong cơ thể mà còn bảo vệ sự an toàn của bản thân trong khi ngủ.

Ngủ đông cũng là một cách độc đáo để chuột sóc điều chỉnh đồng hồ sinh học của chúng. Là động vật sống về đêm, chúng quen với các hoạt động và kiếm ăn dưới màn đêm, đồng thời chọn cách nghỉ ngơi và ngủ vào ban ngày.

Mùa đông đã phá vỡ mô hình này khi ngày ngắn hơn, đêm dài hơn. Sự đảo ngược thời gian này khiến chuột sóc bối rối, không thể thích nghi được. Để đối phó, chúng chọn bước vào trạng thái không có ngày đêm để điều chỉnh lại nhịp đồng hồ sinh học.

Cuối cùng, ngủ đông là chiến lược thông minh để chuột sóc chuẩn bị cho quá trình sinh sản. Là loài sinh sản theo mùa nên chúng thường sắp xếp hoạt động sinh con vào mùa xuân và mùa hè. Để đảm bảo cho việc này, nhiều con chuột cái ăn no nê vào mùa thu, lấp đầy tổ bằng các hạt cây. Việc dự trữ này không chỉ cung cấp năng lượng cho mùa đông, mà còn chuẩn bị nguồn dinh dưỡng dồi dào cho mùa sinh sản sắp tới.

Trong thời gian ngủ đông, chúng sử dụng chất béo và thức ăn dự trữ của mình, như thể chờ đợi sự khởi đầu của một mùa xuân thú vị, chuẩn bị đầy đủ cho sự xuất hiện của một cuộc sống mới.

Kỳ ngủ đông kéo dài như vậy, liệu chuột sóc có gặp phải khó khăn gì?

Đầu tiên, chúng phải đối mặt với mối đe dọa tiềm ẩn từ trong rừng, đó là những kẻ săn mồi. Mặc dù chuột sóc sẽ bịt tổ bằng đất và lá cây trước khi ngủ đông nhưng không phải lúc nào cũng yên bình. Những con cáo, con chồn xảo quyệt, hay thậm chí là cả những con chuột sóc đồng loại có thể dễ dàng phát hiện ra hang ổ ẩn giấu thông qua khứu giác, thính giác cực nhạy bén. Vào thời điểm ngủ đông, chuột sóc gần như không có khả năng chống cự khi bị kẻ săn mồi phát hiện.

Thứ hai, chuột sóc ngủ đông phải đối mặt với tình trạng cạn kiệt năng lượng và thiếu dinh dưỡng. Chúng có thể sống sót qua mùa đông dựa vào lượng mỡ dự trữ và thức ăn trữ trong tổ, nhưng đây không phải là việc làm một lần. Khi mùa đông kéo dài, nhiệt độ xuống thấp, năng lượng và chất dinh dưỡng của chuột sóc có thể bị cạn kiệt, dẫn đến tình trạng đói rét cho loài vật này.

Để chống lại sự xâm nhập của cái lạnh, chuột sóc sẽ chuẩn bị tích cực trước khi ngủ đông. Chúng ăn uống vào mùa thu, ngấu nghiến thực phẩm có hàm lượng calo cao và nhiều chất dinh dưỡng để tăng lớp mỡ và lượng thức ăn dự trữ.

Trong thời gian ngủ đông dài, cơ thể chuột sóc dần rơi vào trạng thái không hoạt động, quá trình trao đổi chất bị đình trệ. Điều này khiến chức năng sinh lý và miễn dịch của chuột suy giảm. Lúc này, nhịp tim vốn đập như tiếng nhạc phi nước đại thì giờ giảm xuống chỉ còn 4 nhịp/phút. Thân nhiệt vốn duy trì 37 độ C trong những ngày hè sôi động giờ dần hòa nhập với môi trường.

Ngủ đông không phải là kết thúc mà là khởi đầu của một hành trình bí ẩn. Khi gió xuân thổi qua, lá bắt đầu đâm chồi mới, chuột sóc bắt đầu lặng lẽ thức dậy. Lúc này, chúng cần một khoảng thời gian điều chỉnh, phục hồi trước khi có thể hòa nhập lại vào nhịp sống tự nhiên và khôi phục các chức năng sinh lý, miễn dịch bình thường.