Tập đoàn chính trị Tào Tháo là một trong ba thế lực chính trị, quân sự lớn nhất thời Tam Quốc, trong nội bộ phe Tào Tháo có thể nói là nhân tài vô số. Không chỉ có Ngũ Tử Lương Tướng, hay đội quân "Tào Ngụy Bát Hổ Kỵ", mưu sĩ dưới trướng Tào Tháo lại càng là nhiều không đếm xuể.
Khi sử dụng các đại tướng của mình, mặc dù Tào Tháo sẽ giao cơ hội đánh trận lớn cho các tướng có năng lực nhưng các vị trí quan trọng trong quân đội thì đại đa số đều do hai gia tộc là gia tộc Hạ Hầu và gia tộc Tào Thị nắm giữ. Dòng họ Tào Thị đều là thân thích của Tào Tháo, còn gia tộc Hạ Hầu ở đây chính là anh em Hạ Hầu Đôn và Hạ Hầu Uyên.
Nhắc đến Hạ Hầu Đôn và Hạ Hầu Uyên, hẳn nhiều người cảm thấy rất quen thuộc, anh em Hạ Hầu là những đại tướng vô cùng hoạt bát trong quân đội của Tào Tháo. Hai anh em Hạ Hầu tuy danh tiếng lẫy lừng nhưng chiến tích lại chẳng ra làm sao. Theo phò Tào Tháo từ thời đầu khi Tào Tháo mới lập bá nghiệp, anh em Hạ Hầu đều là những tướng quân tham chiến nhiều trận, nhưng cũng lại là những "tướng quân thường bại" với "thành tích" chiến bại vô số.
Hạ Hầu Đôn
Hãy bàn đến thành tích của người anh Hạ Hầu Đôn trước. Hạ Hầu Đôn là một cánh tay đắc lực của Tào Tháo từ những ngày đầu khởi nghĩa. Khi Tào Tháo dẫn quân chinh phạt Đào Khiêm, Lã Bố đem quân tập kích Duyện Châu, Hạ Hầu Đôn chuẩn bị đem quân tấn công Lã Bố, kết quả bị Lã Bố phái người giả danh đầu hàng rồi bắt làm con tin, sau phải nhờ đến sự giúp đỡ từ Phó tướng mới có thể thoát thân.
Một đại tướng quân lại bị một tên lính giả đầu hàng bắt cóc, nói ra thật khó tin. Không chỉ thế, sau Hạ Hầu Đôn đem quân tấn công Lã Bố cũng bị Lã Bố đánh bại, suýt chút nữa đánh mất ba thành trì cuối của Tào Tháo.
Sau này, Tào Tháo phái Hạ Hầu Đôn đem binh tấn công Cao Thuận, Hạ Hầu Đôn lại lần nữa bị đánh bại, còn bị đánh cho mù một mắt, trở thành "độc nhãn long".
Sau biến tạo phản của Lưu Bị, Tào Tháo một lần nữa để Hạ Hầu Đôn ra trận, kết quả bị Lưu Bị đánh cho tháo chạy tan tác, suýt chút nữa bị bắt làm tù binh.
Từ đó về sau, Tào Tháo không còn để Hạ Hầu Đôn một mình dẫn binh nữa. Nhưng dù rằng chiến tích chẳng ra sao, con đường thăng quan tiến chức của Hạ Hầu Đôn chẳng những không bị ảnh hưởng mà thậm chí còn thăng tiến.
Khi thành lập nhà Tào Ngụy, Hạ Hầu Đôn là người đầu tiên được tấn phong Đại Tướng quân, còn Trương Liêu dù chiến công lẫy lừng cũng chỉ là một Tiền Tướng quân.
Hạ Hầu Uyên
Anh là "Đại tướng ngu ngốc", em cũng chẳng thể giỏi hơn được bao nhiêu. Ngay từ khi Hạ Hầu Uyên còn trẻ, trong quân doanh đã mang tiếng xấu là "Tướng quân vô năng", ngoài việc có thể hành quân gấp ra thì Hạ Hầu Uyên cũng không tinh thông binh pháp.
Khi còn ở Lương Châu, Hạ Hầu Uyên bị Mã Siêu đánh đến chạy tan tác, nếu không nhờ có Trương Cáp giúp đỡ thì Hạ Hầu Uyên sớm đã "hy sinh vì nước". Đến trận Hán Trung, Trương Cáp dẫn quân tiên phong, Hạ Hầu Uyên làm đội trưởng quân dự bị. Lúc ấy, Tào Tháo đang tính tăng cường binh lực cho trận Hán Trung, Lưu Bị lo sợ Tào Tháo dẫn quân qua, vì thế quyết định toàn lực tấn công quân đội của Trương Cáp.
Trương Cáp chỉ điều khiển một nửa quân số, nửa còn lại nằm trong tay Hạ Hầu Uyên, tình hình trước mắt sắp không cầm cự được nữa. Hạ Hầu Uyên bèn dẫn quân của mình sang cứu trợ Trương Cáp, lúc Hạ Hầu Uyên sắp dẫn quân hội họp tại quân doanh của Trương Cáp thì nhìn thấy phía hàng rào phòng thủ bị cháy. Hạ Hầu Uyên bèn không quản thân phận chủ soái, tự thân xách nước cứu hỏa, để cho Lưu Bị chớp lấy thời cơ.
Lưu Bị cử mãnh tướng Hoàng Trung dẫn kỵ binh tấn công Hạ Hầu Uyên đang cứu hỏa, Hạ Hầu Uyên chạy không thoát, bị chém chết tại trận.
Tào Tháo sau khi nhận được tin tức, tức giận mắng lớn: "Một đại tướng quân phải ngồi trên cao điều binh đánh trận, dẫn đầu đội biệt kích đã là hạ sách. Hạ Hầu Uyên còn dẫn binh đi cứu hỏa, quả không uổng cái danh "Tướng quân vô dụng"."
Dù cho chiến tích không mấy vang dội, nhưng nhờ có quan hệ tốt với Tào Tháo nên anh em nhà Hạ Hầu cũng nhận được đãi ngộ tốt. Anh em nhà Hạ Hầu vốn không xuất thân nhà binh, sau khi theo Tào Tháo mới thành tướng quân, lại thiếu hiểu biết về quân sự, nên việc dẫn binh chiến bại âu cũng là điều dễ hiểu.
